Sahih Muslim, xadiiska 3302
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Muslim dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Ishaq ibn Ibrahim al‑Hanzaliwuxuu u sheegay Muslimإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ
- 2Jarirجَرِيرٌ
- 3Mansurمَنْصُورٍ
- 4Mujahidمُجَاهِدٍ
- 5Tawusطَاوُسٍ
- 6Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْفَتْحِ فَتْحِ مَكَّةَ " لاَ هِجْرَةَ وَلَكِنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌ وَإِذَا اسْتُنْفِرْتُمْ فَانْفِرُوا " . وَقَالَ يَوْمَ الْفَتْحِ فَتْحِ مَكَّةَ " إِنَّ هَذَا الْبَلَدَ حَرَّمَهُ اللَّهُ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ فَهُوَ حَرَامٌ بِحُرْمَةِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَإِنَّهُ لَمْ يَحِلَّ الْقِتَالُ فِيهِ لأَحَدٍ قَبْلِي وَلَمْ يَحِلَّ لِي إِلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ فَهُوَ حَرَامٌ بِحُرْمَةِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لاَ يُعْضَدُ شَوْكُهُ وَلاَ يُنَفَّرُ صَيْدُهُ وَلاَ يَلْتَقِطُ إِلاَّ مَنْ عَرَّفَهَا وَلاَ يُخْتَلَى خَلاَهَا " . فَقَالَ الْعَبَّاسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلاَّ الإِذْخِرَ فَإِنَّهُ لِقَيْنِهِمْ وَلِبُيُوتِهِمْ . فَقَالَ " إِلاَّ الإِذْخِرَ " .
Waxaa nooga warramay Isxaaq bin Ibraahiim al-Xansali, waxaa noo sheegay Jariir, ka soo xigtay Mansuur, ka soo xigtay Mujaahid, ka soo xigtay Daawuus, ka soo xigtay Ibnu Cabbaas oo yiri: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri Maalintii Guusha, ee Furashada Makka:
"Ma jirto Hijro (socdaal diimeed), laakiin waa Jihaad iyo Niyad suubban; haddii la idiin yeero dagaalna u baxa." Wuxuuna yiri Maalintii Guusha, ee Furashada Makka: "Magaaladan Allah wuxuu ka dhigay mid xurmo leh maalintii uu abuuray samooyinka iyo dhulka, sidaas darteed waa xurmo leh xurmada Allah ilaa Maalinta Qiyaame. Dagaalka gudahaheeda uma bannaaneyn qofna hortey, anigana iima bannaaneyn waxaan ahayn saacad maalin ka mid ah. Waa xurmo leh xurmada Allah ilaa Maalinta Qiyaame. Qodxanteeda lama goyn karo, ugaarteedana lama carqaladeyn karo, waxa ka dhacana waxaa qaadan kara oo keliya qof ku dhawaaqa, cawskeeda cusubna lama goyn karo." Markaas ayuu Cabbaas yiri: "Rasuulkii Allow, marka laga reebo Idhkhirta, maxaa yeelay waxay u isticmaalaan birtooda iyo guryahooda." Markaasuu yiri: "Marka laga reebo Idhkhirta."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Makka weli waa barakaysan tahay; dadaalka Alle dartii wuxuu u baahan yahay niyad daacad ah iyo adeecid.
Nabiga ﷺ wuxuu erayadan ku hadlay Maalintii Qabsashadii Makka. Al-ʿAbbās wuxuu codsaday in laga reebo cawska idhkhir, oo bir-tumayaashu iyo guryuhu u baahnaayeen; Nabigu ﷺ wuu oggolaaday ka-reebitaankaas.
Ka guuridda meel iyadoo diinta loo danaynayo; halkan waxaa loola jeedaa hijradii gaarka ahayd ee Madiina oo dhammaatay markii Makka la qabsaday.
Xaaladdan dhexdeeda: dadaal loogu jiro arrinta Alle, iyadoo niyad daacad ah lagu jiro lana adeecayo baaq sharci ah.
Caws udgoon oo Makka ay bir-tumayaashu u adeegsan jireen, sidoo kalena guryaha loo isticmaali jiray.
Culimadu waxay sharxaan in hadalka ku saabsan dhammaadka hijradu uu tilmaamayo hijradii Makka looga guuray loona aaday Madiina kaddib markii Makka Muslim noqotay; waajibka dadaalka daacadda ah iyo niyadda wanaagsanse wuu sii jiraa. Xeerarka Makka waxay ilaaliyaan xuduudda Xaramka: dhirta iyo duurjoogta lama dhaawici karo ama lama eryi karo sabab la’aan, alaab la helayna waa in la shaaciyaa si mulkiiluhu u helo. Ka-reebitaanka idhkhirku wuxuu muujinayaa in ka-reebis xaddidan laga oggolaan karo xeer guud baahi gaar ah awgeed. Madhhabyadu faahfaahinta xeerarkan waxay kaga hadlaan fiqigooda, balse dhammaantood waxay aqoonsan yihiin karaamada gaarka ah ee Xaramka.
- Dabeecadda iyo xayawaanka si naxariis leh ula dhaqan, ixtiraamna xeerarka gaarka ah ee goobaha barakaysan.
- Marka laguugu yeedho dadaal diini ama bulsho, hubi inuu sharci yahay, kuna dhaqaaq niyad daahir ah.
- Ku dhawaaq alaabta qiimaha leh ee lunta si ay ugu noqoto mulkiilaheeda.
Riwaayaddan isla cutubka ku jirta waxay sidoo kale ka hadlaysaa xeerarka iyo ilaalinta Xaramka.
Sahih Muslim · #3304 (Sahih)Abū Shurayḥ wuxuu ku adkaynayaa barakada joogtada ah ee magaalada, wuxuuna ka digayaa in rabshadaha ka dhex dhaca loo bannaysto.
Sahih al-Bukhari · #2433 (Sahih)Riwaayaddan saxiixa ah ee laga weriyey Ibn ʿAbbās waxay iyaduna tilmaamaysaa in hijrada iyo dadaalka Alle dartii ay ku xidhan yihiin niyadda saxda ah.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.