Sahih Muslim, xadiiska 4393
Waxaa weriyey Al-Mughira ibn Shu'ba. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Al-Mughira ibn Shu'ba
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ نُضَيْلَةَ الْخُزَاعِيِّ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ ضَرَبَتِ امْرَأَةٌ ضَرَّتَهَا بِعَمُودِ فُسْطَاطٍ وَهِيَ حُبْلَى فَقَتَلَتْهَا - قَالَ - وَإِحْدَاهُمَا لِحْيَانِيَّةٌ - قَالَ - فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دِيَةَ الْمَقْتُولَةِ عَلَى عَصَبَةِ الْقَاتِلَةِ وَغُرَّةً لِمَا فِي بَطْنِهَا . فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ عَصَبَةِ الْقَاتِلَةِ أَنَغْرَمُ دِيَةَ مَنْ لاَ أَكَلَ وَلاَ شَرِبَ وَلاَ اسْتَهَلَّ فَمِثْلُ ذَلِكَ يُطَلُّ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَسَجْعٌ كَسَجْعِ الأَعْرَابِ " . قَالَ وَجَعَلَ عَلَيْهِمُ الدِّيَةَ .
Waxaa nooga warramay Isxaaq bin Ibraahiim al-Xansali, waxaa noo sheegay Jariir, oo ka weriyey Mansuur, oo ka weriyey Ibraahiim, oo ka weriyey Cubayd bin Nudaylah al-Khusaaciga, oo ka weriyey al-Mughiirah bin Shucbah, wuxuu yiri: Haweeney ayaa ku dhufatay soddogeed (haweeneyda kale ee qaba) ul teendho iyadoo uur leh, wayna dishay. Wuxuu yiri: Midkoodna waxay ahayd reer Lixyaan. Wuxuu yiri: Markaas Rasuulka Allah ﷺ wuxuu dusha ka saaray qaraabada gacan-ku-dhiiglaha diyada (magta) haweeneyda la dilay, iyo ghurrah (addoon ama addoomad) oo ah magdhawga ilmaha caloosheeda ku jira. Markaas nin ka mid ah qaraabada gacan-ku-dhiiglaha ayaa yiri: Ma waxaan bixinaynaa magta qof aan cunin, aan cabin, oo aan sanqarin, sida waxba aan jirin oo kale? Markaas Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri:
"Ma gabay-sheeg baa sida carabta miyiga?" Wuxuu yiri: Oo wuxuu ku waajibiyey diyada.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Ilmaha aan weli dhalan isagana waxaa loo qoondeeyey magdhow cayiman.
Haweeney ayaa tiir teendho ku dhufatay haweeney kale oo uur lahayd, wayna dishay. Nabi ﷺ wuxuu go'aamiyey diyada haweeneyda la dilay iyo ghurra ilmaha uurkeeda ku jiray.
Ehelka ragga ah ee dhinaca aabbaha, kuwaas oo sida xeerarka dhaqanka qaarkood uga qayb qaata bixinta diyada.
Magdhow cayiman oo loo bixiyo luminta ilmo aan weli dhalan; fasiraadaha dhaqanka badanaa waxay ula jeedaan addoon lab ama dheddig ah, ama qiimihiisa u dhigma.
Diyo sharci ahaan loo cayimay oo la siiyo ehelka qof la dilay.
Culimada dhaqanka waxay xadiiskan ka fahmeen in luminta ilmaha aan weli dhalan ay keento magdhow maaliyadeed oo gaar ah, kaas oo dheer diyada hooyada. Xukunku wuxuu daliil u yahay in magdhowgu aanu meesha ka bixin sababta oo ah ilmuhu weli si madax-bannaan uma cunin, uma cabin, codna uma samayn. Madhhabyada dhaqanka waxay ka hadlaan shuruudaha saxda ah iyo sida ghurrada loo qaybinayo; faahfaahintu way ku kala duwan tahay madhhabka. Diidmada maansadu waxay ku saabsan tahay hadal jeesjees iyo marin-habaabin ah, mana aha diidmo su'aal sharci oo xaq ah.
- Ha yaraysan luminta ilmo aan weli dhalan; ehelka murugaysan ula dhaqan naxariis iyo ixtiraam.
- Khilaafaadka dhaawaca iyo magdhowga ha lagu xalliyo hab caddaalad ah iyo talo sharci oo khubaro bixiyaan.
- Ha qaadan masuuliyad maaliyadeed ilaa si taxaddar leh loo xaqiijiyo xaqiiqooyinka iyo xeerarka khuseeya.
Nuqulkani wuxuu bixiyaa weedho dheeraad ah oo ku saabsan xukunka magdhowga ilmaha aan weli dhalan, sidaasna wuxuu xoojinayaa nuxurka sharciyeed.
Sahih Muslim · #4395 (Sahih)Werintani waxay gudbinaysaa isla nuxurka: haweeneyda falka geysatay iyo ehelkeeda ayaa masuul ka ah magdhowga la cayimay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.