Sahih Muslim, xadiiska 4718
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ حَاتِمٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ، قَالَ قَالَ أَبُو مُوسَى أَقْبَلْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَعِي رَجُلاَنِ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ أَحَدُهُمَا عَنْ يَمِينِي وَالآخَرُ عَنْ يَسَارِي فَكِلاَهُمَا سَأَلَ الْعَمَلَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَاكُ فَقَالَ " مَا تَقُولُ يَا أَبَا مُوسَى أَوْ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ " . قَالَ فَقُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أَطْلَعَانِي عَلَى مَا فِي أَنْفُسِهِمَا وَمَا شَعَرْتُ أَنَّهُمَا يَطْلُبَانِ الْعَمَلَ . قَالَ وَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى سِوَاكِهِ تَحْتَ شَفَتِهِ وَقَدْ قَلَصَتْ فَقَالَ " لَنْ أَوْ لاَ نَسْتَعْمِلُ عَلَى عَمَلِنَا مَنْ أَرَادَهُ وَلَكِنِ اذْهَبْ أَنْتَ يَا أَبَا مُوسَى أَوْ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسِ " . فَبَعَثَهُ عَلَى الْيَمَنِ ثُمَّ أَتْبَعَهُ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَيْهِ قَالَ انْزِلْ وَأَلْقَى لَهُ وِسَادَةً وَإِذَا رَجُلٌ عِنْدَهُ مُوثَقٌ قَالَ مَا هَذَا قَالَ هَذَا كَانَ يَهُودِيًّا فَأَسْلَمَ ثُمَّ رَاجَعَ دِينَهُ دِينَ السَّوْءِ فَتَهَوَّدَ قَالَ لاَ أَجْلِسُ حَتَّى يُقْتَلَ قَضَاءُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَقَالَ اجْلِسْ نَعَمْ . قَالَ لاَ أَجْلِسُ حَتَّى يُقْتَلَ قَضَاءُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ . فَأَمَرَ بِهِ فَقُتِلَ ثُمَّ تَذَاكَرَا الْقِيَامَ مِنَ اللَّيْلِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا مُعَاذٌ أَمَّا أَنَا فَأَنَامُ وَأَقُومُ وَأَرْجُو فِي نَوْمَتِي مَا أَرْجُو فِي قَوْمَتِي .
Waxaa nooga warramay Cubaydullaahi bin Saciid iyo Muxammad bin Xaatim — ereyaduna waa kuwa Ibn Xaatim — waxay yiraahdeen: Waxaa nooga warramay Yaxye bin Saciid Al-Qaddaan, waxaa nooga warramay Qurrah bin Khaalid, waxaa nooga warramay Xumayd bin Hilaal, waxaa ii warramay Abuu Burdah, wuxuu yiri: Abuu Muusaa wuxuu yiri: Waxaan u imid Nabiga ﷺ aniga oo ay ila socdaan laba nin oo reer Ashcari ah, midkood wuxuu joogay dhankayga midig, kan kalena dhankayga bidix. Labaduba waxay codsadeen xil (maamul) halka Nabigu ﷺ uu cadaysanayay. Wuxuu yiri:
"Maxaad leedahay, Abuu Muusow ama Cabdullaahi bin Qaysow?" Wuxuu yiri: Waxaan iri: "Wallaahii kugu soo diray xaqa, iguma aysan wargelin waxa ku jira naftooda, mana aanan dareemin inay xil codsanayaan." Wuxuu yiri: Waxaan moodaa inaan arkayo cadaygiisa oo hoosta bushimihiisa ku jira oo laaban. Wuxuu yiri: "Kama dhigi doonno ama weligeen ma u dhiibi doonno shaqadayada qofka raba inuu qabto, laakiin adigu tag, Abuu Muusow ama Cabdullaahi bin Qaysow." Markaas wuxuu u diray Yaman, dabadeedna wuxuu daba diray Mucádh bin Jabal. Markii uu u yimid, wuxuu yiri: "Soo deg," wuxuuna u dhigay barkin, markaasaa waxaa agtiisa ku xirnaa nin. Wuxuu yiri: "Kani waa kuma?" Wuxuu yiri: "Kani wuxuu ahaa Yuhuudi, wuu Islaamay, dabadeedna wuxuu ku noqday diintiisii xumayd oo Yuhuudinnimo." Wuxuu yiri: "Fariisan maayo ilaa laga dilayo xukunka Alle iyo Rasuulkiisa ﷺ awgiis." Wuxuu yiri: "Fariiso, haa." Wuxuu yiri: "Fariisan maayo ilaa laga dilayo xukunka Alle iyo Rasuulkiisa ﷺ awgiis," saddex jeer. Markaasuu amray in la dilo, waana la dilay. Dabadeedna waxay ka wada hadleen istaagga salaadda habeenkii. Midkood, Mucádh, wuxuu yiri: "Anigu waan seexdaa waana istaagaa (tukadaa), waxaanan rajeynayaa hurdadayda inaan ku helo ajar la mid ah kan aan ka rajeynayo istaaggayga."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Mas’uuliyadda guud looma dhiibo qofka isaga laftiisu codsada.
Hawl guud oo masuuliyad leh, sida maamulidda deegaan.
Laamo yar oo loo isticmaalo nadiifinta ilkaha.
Salaad sunne ah oo qofku tukado habeenkii.
Culimada waxay halkan ka fahmeen in xil awood leh uu yahay amaano culus, ayna habboonayn in qof loo dhiibo keliya sababta oo ah wuu codsaday. Hadalkani ma mamnuucayo codsashada shaqo kasta: madaxdu waa inay si taxaddar leh u qiimeeyaan kartida, aaminnimada iyo danta guud. Qaybta ku saabsan salaadda habeenkiina waxay baraysaa in nasasho daacad ah, marka ay qofka ka caawiso inuu waajibaadkiisa si wanaagsan u guto, sidoo kale laga rajayn karo ajar.
- Markaad hawl qof u dhiibayso, ha eegin hamigiisa oo keliya; sidoo kale qiimee kartidiisa, aaminnimadiisa iyo u adeegiddiisa dadka.
- Xilka hoggaamineed u arag masuuliyad dadka laga saaran yahay, ee ha u arkin dariiq lagu helo maqaam ama faa’iido.
- Nasashada iyo cibaadada u qorshee si aad si wanaagsan ugu gudato waajibaadkaaga diineed iyo masuuliyadahaaga maalinlaha ah.
Werintan oo isla kitaabka kaga jirta maamulka waxay sidoo kale ka hadlaysaa aqbalidda iyo gudashada awoodda.
Sahih Muslim · #4717 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay la jaanqaadaysaa tilmaamaha ku saabsan qaybinta mas’uuliyadaha guud.
Sahih Muslim · #4719 (Sahih)Werintu waxay ku jirtaa isla taxanaha mawduucyada maamulka iyo adeegsiga masuuliyadda leh ee awoodda.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.