Kitaabka Fadliga Saxaabada · Sahih Muslim

Sahih Muslim, xadiiska 6362

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Fadliga Saxaabada
صحيح مسلم
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

وَحَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنُ عَرْعَرَةَ السَّامِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، - وَتَقَارَبَا فِي سِيَاقِ الْحَدِيثِ وَاللَّفْظُ لاِبْنِ حَاتِمٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا بَلَغَ أَبَا ذَرٍّ مَبْعَثُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ قَالَ لأَخِيهِ ارْكَبْ إِلَى هَذَا الْوَادِي فَاعْلَمْ لِي عِلْمَ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مِنَ السَّمَاءِ فَاسْمَعْ مِنْ قَوْلِهِ ثُمَّ ائْتِنِي ‏.‏ فَانْطَلَقَ الآخَرُ حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ وَسَمِعَ مِنْ قَوْلِهِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى أَبِي ذَرٍّ فَقَالَ رَأَيْتُهُ يَأْمُرُ بِمَكَارِمِ الأَخْلاَقِ وَكَلاَمًا مَا هُوَ بِالشِّعْرِ ‏.‏ فَقَالَ مَا شَفَيْتَنِي فِيمَا أَرَدْتُ ‏.‏ فَتَزَوَّدَ وَحَمَلَ شَنَّةً لَهُ فِيهَا مَاءٌ حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَأَتَى الْمَسْجِدَ فَالْتَمَسَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ يَعْرِفُهُ وَكَرِهَ أَنْ يَسْأَلَ عَنْهُ حَتَّى أَدْرَكَهُ - يَعْنِي اللَّيْلَ - فَاضْطَجَعَ فَرَآهُ عَلِيٌّ فَعَرَفَ أَنَّهُ غَرِيبٌ فَلَمَّا رَآهُ تَبِعَهُ فَلَمْ يَسْأَلْ وَاحِدٌ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أَصْبَحَ ثُمَّ احْتَمَلَ قُرَيْبَتَهُ وَزَادَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَظَلَّ ذَلِكَ الْيَوْمَ وَلاَ يَرَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَمْسَى فَعَادَ إِلَى مَضْجَعِهِ فَمَرَّ بِهِ عَلِيٌّ فَقَالَ مَا أَنَى لِلرَّجُلِ أَنْ يَعْلَمَ مَنْزِلَهُ فَأَقَامَهُ فَذَهَبَ بِهِ مَعَهُ وَلاَ يَسْأَلُ وَاحِدٌ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ عَنْ شَىْءٍ حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمُ الثَّالِثِ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ فَأَقَامَهُ عَلِيٌّ مَعَهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَلاَ تُحَدِّثُنِي مَا الَّذِي أَقْدَمَكَ هَذَا الْبَلَدَ قَالَ إِنْ أَعْطَيْتَنِي عَهْدًا وَمِيثَاقًا لَتُرْشِدَنِّي فَعَلْتُ ‏.‏ فَفَعَلَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ فَإِنَّهُ حَقٌّ وَهُوَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا أَصْبَحْتَ فَاتَّبِعْنِي فَإِنِّي إِنْ رَأَيْتُ شَيْئًا أَخَافُ عَلَيْكَ قُمْتُ كَأَنِّي أُرِيقُ الْمَاءَ فَإِنْ مَضَيْتُ فَاتَّبِعْنِي حَتَّى تَدْخُلَ مَدْخَلِي ‏.‏ فَفَعَلَ فَانْطَلَقَ يَقْفُوهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَدَخَلَ مَعَهُ فَسَمِعَ مِنْ قَوْلِهِ وَأَسْلَمَ مَكَانَهُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ ارْجِعْ إِلَى قَوْمِكَ فَأَخْبِرْهُمْ حَتَّى يَأْتِيَكَ أَمْرِي ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لأَصْرُخَنَّ بِهَا بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ ‏.‏ فَخَرَجَ حَتَّى أَتَى الْمَسْجِدَ فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ ‏.‏ وَثَارَ الْقَوْمُ فَضَرَبُوهُ حَتَّى أَضْجَعُوهُ فَأَتَى الْعَبَّاسُ فَأَكَبَّ عَلَيْهِ فَقَالَ وَيْلَكُمْ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنَّهُ مِنْ غِفَارٍ وَأَنَّ طَرِيقَ تُجَّارِكُمْ إِلَى الشَّامِ عَلَيْهِمْ ‏.‏ فَأَنْقَذَهُ مِنْهُمْ ثُمَّ عَادَ مِنَ الْغَدِ بِمِثْلِهَا وَثَارُوا إِلَيْهِ فَضَرَبُوهُ فَأَكَبَّ عَلَيْهِ الْعَبَّاسُ فَأَنْقَذَهُ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa ii warramay Ibraahiim binu Muxammad binu Carcarah as-Saami iyo Muxammad binu Xaatim — labadooduna way isku dhawaayeen xagga habka xadiiska, laakiin erayadu waa kuwa Ibnu Xaatim — waxay yiraahdeen: Waxaa noo warramay Cabdirraxmaan binu Mahdi, waxaa noo warramay Al-Muthannaa binu Saciid oo ka weriyey Abuu Jamrah, oo ka weriyey Ibnu Cabbaas inuu yiri: Markii uu Abuu Darr maqlay soo bixitaankii Nabiga ﷺ ee Makka, wuxuu walaalkiis ku yiri:

"U raac toggaan oo ii soo ogoow warka ninkaan sheeganaya in samada looga keenayo warka. Ka dhegayso hadalkiisa kadibna ii kaalay." Markaasuu kii kale baxay ilaa uu Makka yimid, wuxuuna ka dhegaystay hadalkiisii, kadibna wuxuu ku laabtay Abuu Darr oo ku yiri: "Waxaan arkay isagoo amraya akhlaaqda wanaagsan iyo hadal aan gabay ahayn." Abuu Darr baa yiri: "Waxaad igu daweyn weyday wixii aan rabay." Markaasuu sahay qaatay, wuxuuna soo qaatay kiish biyo ah ilaa uu Makka yimid. Wuxuu tagay Masjidka wuxuuna raadiyey Nabiga ﷺ laakiin ma aqoon, wuxuuna ka xishooday inuu cid wax ka weydiiyo ilaa habeenku ka galay. Wuu jiifsaday, markaasaa Cali arkay isagoo gartay inuu nin shisheeye yahay. Markuu arkay wuu daba socday, midkoodna midka kale waxba ma weydiin ilaa subaxdii laga gaaray. Kadibna wuxuu u qaaday kiishkiisii iyo sahaydiisii Masjidka, maalintaas oo dhanna halkaas buu joogay mana arkin Nabiga ﷺ ilaa fiidkii. Wuxuu ku laabtay meeshiisii jiifka, markaasaa Cali soo maray oo ku yiri: "Ninkaan wali ma helin meeshii uu degi lahaa." Wuu kiciyey oo wuxuu geeyey gurigiisa, midkoodna midka kale waxba ma weydiin. Markii maalintii saddexaad la gaarayna sidii oo kale ayuu yeelay. Cali baa kiciyey oo geeyey gurigiisa, kadibna wuxuu ku yiri: "Maxaad ii sheegi weyday waxa magaaladaan kuu keenay?" Wuxuu yiri: "Haddaad ii ballanqaaddo inaad i hanuuniso waan kuu sheegayaa." Markaasuu ballanqaaday, wuuna u sheegay. Cali baa yiri: "Runtii isagu waa xaqq, waana Rasuulkii Alle ﷺ. Berri subax markaad toosto i raac, haddaan arko wax aan kaa cabsado waxaan istaagayaa anigoo iska dhigaya inaan biyo shubayo, haddaan sii socdana i raac ilaa aad gasho meesha aan galayo." Sidii buu yeelay, wuuna daba socday ilaa uu Nabiga ﷺ u galay. Wuxuu la galay gurigii Nabiga ﷺ, wuxuuna ka dhegaystay hadalkiisii, isla goobtaas buuna ku Islaamay. Nabigu ﷺ wuxuu ku yiri: "Ku laabo qowmkaaga oo u sheeg ilaa amarkaygu kuu yimaado." Wuxuu yiri: "Waan ku dhaartay Kan naftaydu gacantiisa ku jirta, dhexdooda baan ka qaylin doonaa!" Markaasuu baxay ilaa uu Masjidka yimid, wuxuuna codkiisa ugu sarreeya ku dhawaaqay: "Waxaan qirayaa inaan Ilaah jirin Alle mooyee, iyo in Muxammad yahay Rasuulkii Alle." Dadkii baa kacay oo garaacay ilaa ay dhulka dhigeen. Markaasaa Cabbaas yimid oo dul foorarsaday isagoo leh: "Hoogay! Miyaadan ogayn inuu reer Ghifaar yahay, jidka ganacsigiinnuna uu maro dhulkooda?" Sidaas buuna uga badbaadiyey. Maalintii xigtayna sidii oo kale ayuu sameeyey, wayna ku kaceen oo garaaceen, Cabbaasna wuu dul foorarsaday oo wuu ka badbaadiyey.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Abū Dharr wuxuu raadiyey runta, wuxuuna iimaankiisa ku dhawaaqay inkastoo ay khatar jirtay.

Asalka iyo sababta

Abū Dharr wuxuu maqlay in Nebiga ﷺ lagu soo diray Maka, markaasuu halkaas u safray si uu isaga qudhiisu u dhagaysto farriintiisa.

Erayada adag oo la sharxay
akhlaaq wanaagsan

Dabeecado qiimo leh iyo in dadka kale si wanaagsan loola dhaqmo.

sahay

Cunto iyo waxyaabaha kale ee safarka loogu baahan yahay.

Ghifār

Qabiilkii uu Abū Dharr ka tirsanaa.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadii hore waxay tilmaameen in Abū Dharr markii hore isagu baadhitaan sameeyey, dabadeedna uu si adkaysi leh u sheegay iimaankiisa. Ficilka ‘Alī iyo al-‘Abbās wuxuu sidoo kale muujinayaa muhiimadda martigelinta, ilaalinta qofka khatarta ku jira iyo in khatarta si xikmad leh loola tacaalo. Geesinimada Abū Dharr waa tusaale wanaagsan, balse go’aankiisa gaarka ah ee uu si cad ugu hadlay ma aha amar guud oo dadka ku boorrinaya inay khatar raadiyaan; xaaladda iyo cawaaqibta suurtagalka ah waa in la tixgeliyaa.

Casharrada maanta
  1. Farriin muhiim ah si taxaddar leh u baadh, oo dhegayso ilo lagu kalsoon yahay ka hor intaadan go’aan samayn.
  2. Si daacad ah uga hadal waxa aad aaminsan tahay, balse si miyir leh u tixgeli badbaadadaada iyo tan dadka kale.
  3. Soo dhowee oo ilaali qof qalaad ama qof baahi ku jira.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.