Hordhac · Sahih Muslim

Sahih Muslim, xadiiska 8

Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Hordhac
صحيح مسلم
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ، زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ كَهْمَسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، - وَهَذَا حَدِيثُهُ - حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ قَالَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلاَءِ فِي الْقَدَرِ فَوُفِّقَ لَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ دَاخِلاً الْمَسْجِدَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي أَحَدُنَا عَنْ يَمِينِهِ وَالآخَرُ عَنْ شِمَالِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلاَمَ إِلَىَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ - وَذَكَرَ مِنْ شَأْنِهِمْ - وَأَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنْ لاَ قَدَرَ وَأَنَّ الأَمْرَ أُنُفٌ ‏.‏ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَأَنَّهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لاَ يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلاَ يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنِ الإِسْلاَمِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الإِسْلاَمُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنِ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلاً ‏.‏ قَالَ صَدَقْتَ ‏.‏ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ ‏.‏ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِيمَانِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ صَدَقْتَ ‏.‏ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِحْسَانِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ السَّاعَةِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَنْ تَلِدَ الأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِي ‏"‏ يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنِ السَّائِلُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa ii sheegay Abu Khaythamah, Zuhayr ibn Xarb: Waxaa noo sheegay Wakiic, oo ka weriyey Kahmas, oo ka weriyey Cabdullaahi ibn Buraydah, oo ka weriyey Yaxye ibn Yacmar. Sidoo kale waxaa noo sheegay Cubaydullaahi ibn Mucadh al-Cambari — waana xadiiskiisa — waxaa noo sheegay aabbahay, waxaa noo sheegay Kahmas, oo ka weriyey Ibn Buraydah, oo ka weriyey Yaxye ibn Yacmar, wuxuu yiri: Qofkii ugu horreeyay ee ka hadlay Qadarka magaalada Basra wuxuu ahaa Macbad al-Juhani. Markaas aniga iyo Xumayd ibn Cabdirraxmaan al-Ximyari ayaannu u baxnay Xaj ama Cumro, waxaannu nidhi: 'Haddaan la kulanno mid ka mid ah Asxaabta Rasuulka Alle ﷺ oo aan weydiinno waxa dadkani ka leeyihiin Qadarka.' Waxaa noo suurtogashay inaan la kulanno Cabdullaahi ibn Cumar ibn al-Khadhaab oo soo galaya Masjidka. Markaas anniga iyo saaxiibkay ayaa hareerihiisa istaagnay, midkeen midigtiisa iyo midkeen bidixdiisa. Waxaan mooday in saaxiibkay uu hadalka ii dhaafi doono, markaas waxaan idhi: 'Abu Cabdirraxmaan, waxaa agtayada ka soo baxay dad akhrinaya Qur'aanka oo sheeganaya cilmi — wuxuuna xusay arrimahooda — waxayna ku andacoonayaan in uusan jirin Qadar iyo in amarku yahay mid cusub.' Wuxuu yiri: 'Haddaad la kulanto dadkaas, u sheeg inaan beri ka ahay iyaga, iyaguna ay beri iga yihiin. Waxaa ku dhaartay Cabdullaahi ibn Cumar: Haddii midkood uu leeyahay dahab la eg buurta Uxud oo uu sadaqeysto, Alle kama aqbali doono ilaa uu rumeeyo Qadarka.' Kadib wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay aabbahay Cumar ibn al-Khadhaab: Annagoo la joogna Rasuulka Alle ﷺ maalin maalmaha ka mid ah, ayaa waxaa noo yimid nin aad u cad dharkiisa, aadna u madow timihiisa, aan lagu arkin calaamad safar, cidina aysan garanayn. Wuxuu u fariistay Nabiga ﷺ, jilbihiisa ayuu ku tiiriyey jilbihiisa, labadiisa calaacalna wuxuu saaray bowdadiisa, wuxuuna yiri: 'Muxammadow, ii sheeg Islaamka.' Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri: 'Islaamku waa inaad markhaati kacdo in uusan ilaah jirin Alle mooyaane iyo in Muxammad yahay Rasuulka Alle, inaad oogto Salaadda, bixiso Sakada, soonto Ramadaan, una Xajiso Baytka haddaad awooddo.' Ninkii wuxuu yiri: 'Run baad sheegtay.' Waannu la yaabnay inuu wax weydiiyo haddana runtiisa sheego. Wuxuu yiri: 'Ii sheeg Iimaanka.' Wuxuu yiri: 'Inaad rumeyso Alle, Malaa'iktiisa, Kutubtiisa, Rusushiisa, Maalinta Dambe, iyo inaad rumeyso Qadarka kheyrkiisa iyo sharkiisa.' Wuxuu yiri: 'Run baad sheegtay.' Wuxuu yiri: 'Ii sheeg Ixsaanka.' Wuxuu yiri: 'Inaad Alle caabuddo sidii adigoo arkaya Isaga; haddaadan arkayn Isaga, hubaal Isagu wuu ku arkayaa.' Wuxuu yiri: 'Ii sheeg Saacadda (Qiyaamaha).' Wuxuu yiri: 'Ka la weydiiyey wax badan kama oga ka wax weydiiyey.' Wuxuu yiri: 'Ii sheeg calaamadaheeda.' Wuxuu yiri: 'In addoontu dhasho sayidkeeda, iyo inaad aragto dad cago-cad, qaawan, iyo faqiirro ah oo idaha raaca oo isku dheereynaya dhismaha.' Kadib wuu tegey. Muddo dheer baan joogay, kadib wuxuu igu yiri: 'Cumarow, ma og tahay kii wax weydiiyey?' Waxaan idhi: 'Alle iyo Rasuulkiisa ayaa og.' Wuxuu yiri: 'Waa Jibriil oo idiin yimid si uu idiin baro diintiinna.'

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Xadiisku wuxuu Islaamka, iimaanka iyo ixsaanka ku tilmaamayaa heerar isku xidhan oo diinta ah.

Asalka iyo sababta

Yaxya ibn Yacmar wuxuu sheegay in isaga iyo Xumayd ibn Cabdirraxmaan ibn Cumar ay Maka kula kulmeen si ay wax uga weydiiyaan dad ku noolaa Basra oo diiday qaddarka Eebbe. Dabadeed Cumar wuxuu uga warramay kulankii aabbihii la yeeshay Jibriil ﷺ.

Erayada adag oo la sharxay
Qaddar

Qaddarka Eebbe iyo ogaanshihiisa waxa dhici doona; qofku weli masuul ayuu ka yahay doorashooyinkiisa.

Ixsaanka

In Eebbe si daacad ah loo caabudo iyadoo la og yahay inuu ku arko.

Saacadda

Maalinta Qiyaame; waqtiga saxda ah ee ay dhacayso Eebbe keliya ayaa og.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay werintan u yaqaannaan xadiiska Jibriil, waxayna u arkaan sharraxaad kooban oo diinta ah: Islaamku wuxuu ka kooban yahay camallada muuqda, iimaankuna caqiidooyinka, ixsaankuna waa heerka ugu sarreeya ee cibaadada. Lixda tiir ee iimaanku waxay sidoo kale ka kooban yihiin rumaynta qaddarka, wanaaggiisa iyo waxa dadku shar u arkaanba. Xadiisku wuxuu kaloo barayaa in aqoonta Saacaddu ay Eebbe u gaar tahay, su'aalahuna yihiin hab qiimo leh oo wax lagu baro. Afarta mad-hab ee Sunnigu waxay shanta waajib ee Islaamka lagu sheegay u aqoonsan yihiin aasaaska ku-dhaqanka diinta.

Casharrada maanta
  1. Baro tiirarka iimaanka, kuna xidh doorashooyinkaaga iyo cibaadadaada maalinlaha ah.
  2. Tuko salaadaha oo gud waajibaadka kale adigoo og in Eebbe ku arko.
  3. Su'aalo weydii si aad wax u barato, si taxaddar lehna u dhegayso jawaabaha cad.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.