کتاب طلاق و لعان · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 1202

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب طلاق و لعان
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Umar

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ سُئِلْتُ عَنِ الْمُتَلاَعِنَيْنِ، فِي إِمَارَةِ مُصْعَبِ بْنِ الزُّبَيْرِ أَيُفَرَّقُ بَيْنَهُمَا فَمَا دَرَيْتُ مَا أَقُولُ فَقُمْتُ مَكَانِي إِلَى مَنْزِلِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ اسْتَأْذَنْتُ عَلَيْهِ فَقِيلَ لِي إِنَّهُ قَائِلٌ ‏.‏ فَسَمِعَ كَلاَمِي فَقَالَ ابْنُ جُبَيْرٍ ادْخُلْ مَا جَاءَ بِكَ إِلاَّ حَاجَةٌ ‏.‏ قَالَ فَدَخَلْتُ فَإِذَا هُوَ مُفْتَرِشٌ بَرْدَعَةَ رَحْلٍ لَهُ ‏.‏ فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُتَلاَعِنَانِ أَيُفَرَّقُ بَيْنَهُمَا قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ نَعَمْ إِنَّ أَوَّلَ مَنْ سَأَلَ عَنْ ذَلِكَ فُلاَنُ بْنُ فُلاَنٍ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ أَحَدَنَا رَأَى امْرَأَتَهُ عَلَى فَاحِشَةٍ كَيْفَ يَصْنَعُ إِنْ تَكَلَّمَ تَكَلَّمَ بِأَمْرٍ عَظِيمٍ وَإِنْ سَكَتَ سَكَتَ عَلَى أَمْرٍ عَظِيمٍ ‏.‏ قَالَ فَسَكَتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يُجِبْهُ فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ الَّذِي سَأَلْتُكَ عَنْهُ قَدِ ابْتُلِيتُ بِهِ ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ هَذِهِ الآيَاتِ الَّتِي فِي سُورَةِ النُّور ‏:‏ ‏(‏وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلاَّ أَنْفُسُهُمْ ‏)‏ حَتَّى خَتَمَ الآيَاتِ فَدَعَا الرَّجُلَ فَتَلاَ الآيَاتِ عَلَيْهِ وَوَعَظَهُ وَذَكَّرَهُ وَأَخْبَرَهُ أَنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الآخِرَةِ ‏.‏ فَقَالَ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا كَذَبْتُ عَلَيْهَا ‏.‏ ثُمَّ ثَنَّى بِالْمَرْأَةِ فَوَعَظَهَا وَذَكَّرَهَا وَأَخْبَرَهَا أَنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الآخِرَةِ فَقَالَتْ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا صَدَقَ ‏.‏ قَالَ فَبَدَأَ بِالرَّجُلِ فَشَهِدَ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ وَالْخَامِسَةُ أَنَّ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنَ الْكَاذِبِينَ ‏.‏ ثُمَّ ثَنَّى بِالْمَرْأَةِ فَشَهِدَتْ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الْكَاذِبِينَ وَالْخَامِسَةَ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ ‏.‏ ثُمَّ فَرَّقَ بَيْنَهُمَا ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَحُذَيْفَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏

ترجمه

هَنَّاد به ما حدیث کرد، عَبده بن سلیمان به ما حدیث کرد، از عبدالملک بن ابی‌سلیمان، از سعید بن جبیر که گفت: در دوران امارت مصعب بن زبیر از من درباره زن و شوهری که ملاعنه کرده‌اند پرسیده شد که آیا میان آن‌ها جدایی انداخته می‌شود؟ ندانستم چه بگویم، پس از همان‌جا به خانه عبدالله بن عمر رفتم و اجازه ورود خواستم. به من گفته شد که او در حال استراحت نیمروزی است، اما صدای مرا شنید و فرمود:

«ابن جبیر است؟ داخل شو، جز برای نیاز مهمی نیامده‌ای.» گفت: «داخل شدم و دیدم که بر روان‌دازِ مرکب خود دراز کشیده است. گفتم: ای ابوعبدالرحمن! آیا میان کسانی که ملاعنه کرده‌اند جدایی انداخته می‌شود؟» فرمود: «سبحان‌الله! بله. نخستین کسی که درباره این موضوع پرسید، فلان بن فلان بود. نزد پیامبر ﷺ آمد و عرض کرد: ای رسول خدا ﷺ! اگر یکی از ما همسرش را در حال فحشا ببیند چه کند؟ اگر سخن بگوید، سخنی بسیار سنگین گفته است و اگر سکوت کند، بر امری بزرگ سکوت کرده است.» گفت: «پیامبر ﷺ سکوت کرد و پاسخی نداد. مدتی بعد، آن مرد دوباره نزد پیامبر ﷺ آمد و گفت: همان مسئله‌ای که از شما پرسیده بودم، اکنون خودم به آن مبتلا شده‌ام.» آنگاه خداوند این آیات را در سوره نور نازل فرمود: (وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلاَّ أَنْفُسُهُمْ) تا پایان آیات. سپس پیامبر ﷺ آن مرد را طلبید، آیات را بر او خواند، او را موعظه و تذکر داد و به او خبر داد که عذاب دنیا از عذاب آخرت سبک‌تر است. مرد گفت: «نه! سوگند به آنکه تو را به حق مبعوث کرد، بر او دروغ نبسته‌ام.» سپس پیامبر ﷺ رو به زن کرد، او را نیز موعظه و تذکر داد و به او خبر داد که عذاب دنیا از عذاب آخرت سبک‌تر است. زن گفت: «نه! سوگند به آنکه تو را به حق مبعوث کرد، او راست نمی‌گوید.» گفت: «سپس پیامبر ﷺ ابتدا از مرد شروع کرد؛ او چهار بار به الله شهادت داد که قطعاً از راستگویان است و بار پنجم گفت که لعنت الله بر او باد اگر از دروغگویان باشد. سپس نوبت به زن رسید؛ او چهار بار به الله شهادت داد که مرد قطعاً از دروغگویان است و بار پنجم گفت که غضب الله بر او باد اگر مرد از راستگویان باشد. آنگاه پیامبر ﷺ میان آن دو جدایی انداخت.» گفت: «در این باب از سهل بن سعد، ابن عباس، ابن مسعود و حذیفه نیز احادیثی وارد شده است.» ابوعیسی گفت: «حدیث ابن عمر، حدیثی حسن و صحیح است و اهل علم بر اساس همین حدیث عمل می‌کنند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در لعان، پیامبر ﷺ پس از سوگندهای متقابل زن و شوهر، آن دو را از یکدیگر جدا کرد.

پیشینه و سبب بیان

در دوران حکومت مصعب بن زبیر، از سعید بن جبیر پرسیدند که آیا زن و شوهر پس از لعان از هم جدا می‌شوند. او از ابن عمر پرس‌وجو کرد و ابن عمر ماجرای پیامبر ﷺ را شرح داد.

توضیح واژه‌های دشوار
لعان

فرایندی مقرر از سوگندهای پیاپی میان زن و شوهر است، هنگامی که مرد همسرش را به زنا متهم می‌کند و شاهد دیگری ندارد.

لعنت و خشم

در سوگند پنجم، مرد اگر دروغ بگوید لعنت خدا را بر خود می‌طلبد؛ زن نیز اگر شوهرش راست بگوید، خشم خدا را بر خود می‌طلبد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که لعان باید طبق شیوهٔ مقرر انجام شود و پس از آن زن و شوهر از هم جدا می‌شوند. روایت همچنین تأکید می‌کند که پیش از سوگندها، طرفین به‌طور جدی دربارهٔ پیامدهای دروغ گفتن در برابر خدا هشدار داده می‌شوند. جزئیات حقوقی جدایی و پیامدهای آن در مذاهب فقهی به‌تفصیل بررسی شده است.

درس‌هایی برای امروز
  1. هیچ‌کس را بدون رعایت تشریفات سنگین دینی و بار اثبات، به زنا متهم نکنید.
  2. پیش از هر اقدامی در اختلافات جدی زناشویی، از متخصصان دینی و حقوقی مشورت بگیرید.
  3. در سوگندها راستگو باشید؛ متن هشدار می‌دهد که دروغ گفتن زیر سوگند در آخرت پیامد دارد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.