کتاب تفسیر · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 3012

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Mas'ud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب تفسیر
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Mas'ud

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ جَامِعٍ، وَهُوَ ابْنُ أَبِي رَاشِدٍ وَعَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَعْيَنَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا مِنْ رَجُلٍ لاَ يُؤَدِّي زَكَاةَ مَالِهِ إِلاَّ جَعَلَ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي عُنُقِهِ شُجَاعًا ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ عَلَيْنَا مِصْدَاقَهُ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏:‏ ‏(‏وَلَاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ ‏)‏ الآيَةَ ‏.‏ وَقَالَ مَرَّةً قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِصْدَاقَهُ ‏:‏ ‏(‏سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏)‏ ‏"‏ وَمَنِ اقْتَطَعَ مَالَ أَخِيهِ الْمُسْلِمِ بِيَمِينٍ لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِصْدَاقَهُ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ ‏:‏ ‏(‏إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ ‏)‏ الآيَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَمَعْنَى قَوْلِهِ شُجَاعًا أَقْرَعَ يَعْنِي حَيَّةً ‏.‏

ترجمه

ابن ابی عمر برای ما حدیث کرد، سفیان از جامع (پسر ابی راشد) و عبدالملک بن اعین روایت کردند، آنان از ابی وائل، او از عبدالله بن مسعود که این حدیث را به پیامبر ﷺ نسبت می‌دهد. ایشان فرمودند:

«هیچ مردی نیست که زکات مالش را نپردازد، مگر اینکه خداوند در روز قیامت شجاعی (ماری نیرومند) بر گردن او قرار دهد.» سپس آیه‌ای از کتاب الله عزوجل را که مؤید این مطلب بود برایمان خواند: (و کسانی که در آنچه خدا از فضل خود به آنان داده بخل می‌ورزند...) [آل عمران: ۱۸۰]. و در روایتی دیگر گفت: رسول الله ﷺ در تأیید آن خواند: (در روز قیامت همان چیزی که در آن بخل ورزیدند بر گردنشان طوق خواهد شد). «و هر کس با سوگند دروغ مال برادر مسلمانش را غصب کند، خداوند را در حالی ملاقات خواهد کرد که خدا بر او خشمگین است.» سپس رسول الله ﷺ آیه‌ای از کتاب الله را در تأیید آن تلاوت کرد: (همانا کسانی که عهد خدا را به بهای ناچیزی می‌فروشند...) [آل عمران: ۷۷]. ابوعیسی می‌گوید: این حدیث حسن صحیح است. منظور از «شجاع اقرع» مار سمی است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

کسی که زکات واجب را نپردازد یا با سوگند، مال دیگری را به ناحق بگیرد، مورد بازخواست قرار می‌گیرد.

توضیح واژه‌های دشوار
زکات

بخشی واجب از دارایی که با فراهم بودن شرایط به مستحقان پرداخت می‌شود.

شجاع

مار؛ بنا بر توضیح ابوعیسی، توصیف اینجا به ماری زهرآگین اشاره دارد.

سوگندی که با آن مال گرفته می‌شود

استفاده از سوگند برای مطالبه یا نگه‌داشتن ناحق مال دیگری.

برداشت‌های عالمان

این متن نپرداختن زکاتِ واجب را به کیفری سخت در آخرت پیوند می‌دهد و برای تأیید به آیهٔ ۱۸۰ سورهٔ آل‌عمران اشاره می‌کند. همچنین تأکید می‌کند که سوگند دروغ برای تصاحب مال یک مسلمان گناهی بزرگ است؛ آیهٔ ۷۷ سورهٔ آل‌عمران دربارهٔ کسانی هشدار می‌دهد که پیمان خدا را در برابر بهایی ناچیز می‌فروشند. عالمان از این مضمون نتیجه می‌گیرند که نباید از تعهدات مالی در برابر خدا و حقوق مردم غفلت کرد. این حدیث به‌تنهایی شرح کاملی از شرایط، محاسبه یا موارد استثنای زکات ارائه نمی‌دهد؛ در این موارد باید به احکام تفصیلی مذاهب فقهی رجوع کرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. هر سال بررسی کنید که آیا زکات به دارایی شما تعلق می‌گیرد و آن را به‌موقع به مستحقان درست بپردازید.
  2. هرگز برای مطالبهٔ مالی که حق شما نیست سوگند نخورید؛ ستم را جبران کنید و مال را بازگردانید.
  3. تعهدات مالی خود را ثبت و پیگیری کنید تا حقوق دیگران و زکات واجب را از یاد نبرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.