کتاب تفسیر · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 3079

روایت‌شده توسط Sa'd ibn Abi Waqqas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب تفسیر
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sa'd ibn Abi Waqqas

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ جِئْتُ بِسَيْفٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ شَفَى صَدْرِي مِنَ الْمُشْرِكِينَ أَوْ نَحْوَ هَذَا هَبْ لِي هَذَا السَّيْفَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ هَذَا لَيْسَ لِي وَلاَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ عَسَى أَنْ يُعْطَى هَذَا مَنْ لاَ يُبْلِي بَلاَئِي فَجَاءَنِي الرَّسُولُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّكَ سَأَلْتَنِي وَلَيْسَ لِي وَقَدْ صَارَ لِي وَهُوَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَنَزَلَتْ ‏:‏ ‏(‏ يَسْأَلُونَكَ عَنِ الأَنْفَالِ ‏)‏ الآيَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَاهُ سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ أَيْضًا ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ ‏.‏

ترجمه

ابو کریب برای ما حدیث کرد، ابوبکر بن عیاش برای ما حدیث کرد، از عاصم بن بهدله، از مصعب بن سعد، از پدرش که گفت:

«در روز بدر شمشیری آوردم و گفتم: ای رسول خدا! همانا الله سینه‌ام را در برابر مشرکان آرام ساخت» —یا سخنی شبیه به این— «این شمشیر را به من ببخش.» ایشان فرمودند: «این نه مال من است و نه مال تو.» گفتم: «شاید این شمشیر به کسی داده شود که مانند من دچار بلا و آزمایش نشده است.» سپس فرستاده‌ی رسول الله ﷺ نزد من آمد و گفت: «تو از من درخواست کردی آنگاه که در اختیار من نبود، اما اکنون در اختیار من قرار گرفته و آنِ توست.» او گفت: «سپس این آیه نازل شد: (از تو درباره غنایم می‌پرسند)» [انفال: ۱]. ابوعیسی می‌گوید: این حدیث حسن صحیح است. سماک بن حرب نیز آن را از مصعب بن سعد روایت کرده است. و در این باب از عبادة بن صامت نیز روایتی وارد شده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

تقسیم غنائم جنگی بر پایه وحی و اختیار الهی است.

پیشینه و سبب بیان

پس از نبرد بدر، سعد بن ابی‌وقاص ﷺ شمشیری را که برداشته بود درخواست کرد. پیامبر ﷺ ابتدا فرمود که آن شمشیر نه از آنِ اوست و نه از آنِ سعد. پس از آنکه اختیار رسیدگی به غنائم به ایشان واگذار شد، شمشیر را به سعد داد. این روایت، ماجرا را با نزول آیهٔ ۱ سورهٔ انفال پیوند می‌دهد.

توضیح واژه‌های دشوار
انفال

غنائمی که پس از نبرد به دست می‌آیند.

بدر

نبرد میان مسلمانان و مخالفان مکه در سال دوم پس از هجرت.

برداشت‌های عالمان

شارحان کلاسیک این ماجرا را با آیهٔ ۱ سورهٔ انفال مرتبط می‌دانند: تقسیم غنائم تابع احکام الهی و اختیاری است که خداوند به پیامبرش ﷺ داده است. پاسخ نشان می‌دهد که شایستگی شخصی به‌تنهایی حقی برای دریافت سهمی از غنائم ایجاد نمی‌کند؛ تقسیم بر اساس دستور الهی انجام می‌شود. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت، تقسیم غنائم جنگی را در چارچوب حقوق اسلامی بررسی می‌کنند، نه به‌عنوان ادعای فردی خارج از تصمیم‌گیری مرجع صلاحیت‌دار.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از آنکه قواعد مرجع صلاحیت‌دار تقسیم را مشخص کنند، صرفاً بر پایهٔ شایستگی شخصی ادعای مالکیت نکنید.
  2. درخواست خود را با آرامش نزد رهبر صلاحیت‌دار مطرح کنید و تصمیم او را بپذیرید.
  3. اگر با دستورالعمل جدید، قاعده‌ای تغییر کرد، از دستورالعمل جاری پیروی کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.