Kafala · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadisi na 2297

An rawaito daga Aisha. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.

Sahih (ingantacce)Littafi: Kafala
صحيح البخاري
Wa ya ruwaito?

An ruwaito daga Aisha

Sahih (ingantacce)

Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.

Riwayar

Rubutun Larabci

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَمْ أَعْقِلْ أَبَوَىَّ إِلاَّ وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ‏.‏ وَقَالَ أَبُو صَالِحٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ عَنْ يُونُسَ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ لَمْ أَعْقِلْ أَبَوَىَّ قَطُّ، إِلاَّ وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ، وَلَمْ يَمُرَّ عَلَيْنَا يَوْمٌ إِلاَّ يَأْتِينَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَرَفَىِ النَّهَارِ بُكْرَةً وَعَشِيَّةً، فَلَمَّا ابْتُلِيَ الْمُسْلِمُونَ خَرَجَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا قِبَلَ الْحَبَشَةِ، حَتَّى إِذَا بَلَغَ بَرْكَ الْغِمَادِ لَقِيَهُ ابْنُ الدَّغِنَةِ ـ وَهْوَ سَيِّدُ الْقَارَةِ ـ فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُ يَا أَبَا بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَخْرَجَنِي قَوْمِي فَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَسِيحَ فِي الأَرْضِ فَأَعْبُدَ رَبِّي‏.‏ قَالَ ابْنُ الدَّغِنَةِ إِنَّ مِثْلَكَ لاَ يَخْرُجُ وَلاَ يُخْرَجُ، فَإِنَّكَ تَكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَتَصِلُ الرَّحِمَ، وَتَحْمِلُ الْكَلَّ، وَتَقْرِي الضَّيْفَ، وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ، وَأَنَا لَكَ جَارٌ فَارْجِعْ فَاعْبُدْ رَبَّكَ بِبِلاَدِكَ‏.‏ فَارْتَحَلَ ابْنُ الدَّغِنَةِ، فَرَجَعَ مَعَ أَبِي بَكْرٍ، فَطَافَ فِي أَشْرَافِ كُفَّارِ قُرَيْشٍ، فَقَالَ لَهُمْ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ لاَ يَخْرُجُ مِثْلُهُ، وَلاَ يُخْرَجُ، أَتُخْرِجُونَ رَجُلاً يُكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَيَصِلُ الرَّحِمَ، وَيَحْمِلُ الْكَلَّ، وَيَقْرِي الضَّيْفَ، وَيُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ‏.‏ فَأَنْفَذَتْ قُرَيْشٌ جِوَارَ ابْنِ الدَّغِنَةِ وَآمَنُوا أَبَا بَكْرٍ وَقَالُوا لاِبْنِ الدَّغِنَةِ مُرْ أَبَا بَكْرٍ فَلْيَعْبُدْ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، فَلْيُصَلِّ وَلْيَقْرَأْ مَا شَاءَ، وَلاَ يُؤْذِينَا بِذَلِكَ، وَلاَ يَسْتَعْلِنْ بِهِ، فَإِنَّا قَدْ خَشِينَا أَنْ يَفْتِنَ أَبْنَاءَنَا وَنِسَاءَنَا‏.‏ قَالَ ذَلِكَ ابْنُ الدَّغِنَةِ لأَبِي بَكْرٍ، فَطَفِقَ أَبُو بَكْرٍ يَعْبُدُ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، وَلاَ يَسْتَعْلِنُ بِالصَّلاَةِ وَلاَ الْقِرَاءَةِ فِي غَيْرِ دَارِهِ، ثُمَّ بَدَا لأَبِي بَكْرٍ فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ، وَبَرَزَ فَكَانَ يُصَلِّي فِيهِ، وَيَقْرَأُ الْقُرْآنَ، فَيَتَقَصَّفُ عَلَيْهِ نِسَاءُ الْمُشْرِكِينَ وَأَبْنَاؤُهُمْ، يَعْجَبُونَ وَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِ، وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ رَجُلاً بَكَّاءً لاَ يَمْلِكُ دَمْعَهُ حِينَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ، فَأَفْزَعَ ذَلِكَ أَشْرَافَ قُرَيْشٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، فَأَرْسَلُوا إِلَى ابْنِ الدَّغِنَةِ فَقَدِمَ عَلَيْهِمْ، فَقَالُوا لَهُ إِنَّا كُنَّا أَجَرْنَا أَبَا بَكْرٍ عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، وَإِنَّهُ جَاوَزَ ذَلِكَ، فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ، وَأَعْلَنَ الصَّلاَةَ وَالْقِرَاءَةَ، وَقَدْ خَشِينَا أَنْ يَفْتِنَ أَبْنَاءَنَا وَنِسَاءَنَا، فَأْتِهِ فَإِنْ أَحَبَّ أَنْ يَقْتَصِرَ عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ فَعَلَ، وَإِنْ أَبَى إِلاَّ أَنْ يُعْلِنَ ذَلِكَ فَسَلْهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْكَ ذِمَّتَكَ، فَإِنَّا كَرِهْنَا أَنْ نُخْفِرَكَ، وَلَسْنَا مُقِرِّينَ لأَبِي بَكْرٍ الاِسْتِعْلاَنَ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَتَى ابْنُ الدَّغِنَةِ أَبَا بَكْرٍ، فَقَالَ قَدْ عَلِمْتَ الَّذِي عَقَدْتُ لَكَ عَلَيْهِ، فَإِمَّا أَنْ تَقْتَصِرَ عَلَى ذَلِكَ وَإِمَّا أَنْ تَرُدَّ إِلَىَّ ذِمَّتِي، فَإِنِّي لاَ أُحِبُّ أَنْ تَسْمَعَ الْعَرَبُ أَنِّي أُخْفِرْتُ فِي رَجُلٍ عَقَدْتُ لَهُ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي أَرُدُّ إِلَيْكَ جِوَارَكَ، وَأَرْضَى بِجِوَارِ اللَّهِ‏.‏ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ بِمَكَّةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَدْ أُرِيتُ دَارَ هِجْرَتِكُمْ، رَأَيْتُ سَبْخَةً ذَاتَ نَخْلٍ بَيْنَ لاَبَتَيْنِ ‏"‏‏.‏ وَهُمَا الْحَرَّتَانِ، فَهَاجَرَ مَنْ هَاجَرَ قِبَلَ الْمَدِينَةِ حِينَ ذَكَرَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَرَجَعَ إِلَى الْمَدِينَةِ بَعْضُ مَنْ كَانَ هَاجَرَ إِلَى أَرْضِ الْحَبَشَةِ، وَتَجَهَّزَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَلَى رِسْلِكَ فَإِنِّي أَرْجُو أَنْ يُؤْذَنَ لِي ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ هَلْ تَرْجُو ذَلِكَ بِأَبِي أَنْتَ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ فَحَبَسَ أَبُو بَكْرٍ نَفْسَهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَصْحَبَهُ وَعَلَفَ رَاحِلَتَيْنِ كَانَتَا عِنْدَهُ وَرَقَ السَّمُرِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ‏.‏

Fassara

Yahya bn Bukair ya ba mu labari, Al-Laith ya ba mu labari daga Uqail, Ibn Shihab ya ce: Urwa bn Az-Zubair ya shaida min cewa Aisha – Allah ya yarda da ita – matar Annabi ﷺ ta ce: Ban san iyayena ba sai suna bin addini. Abu Salih ya ce: Abdullah ya ba ni labari daga Yunus daga Az-Zuhri, ya ce: Urwa bn Az-Zubair ya shaida min cewa Aisha – Allah ya yarda da ita – ta ce: Ban san iyayena ba ko da yaushe sai suna bin addini, kuma bai wuce mana rana ba sai Manzon Allah ﷺ yana zuwa gare mu a farkon rana da karshen rana, safe da yamma. Sa’ad da aka gwada Musulmi, Abu Bakr ya fita yi hijira zuwa Habasha, har sai ya kai Bark al-Ghimad, sai Ibn Ad-Daghina – wanda shine sarkin kabilar Qara – ya hadu da shi, ya ce: Ina kake son zuwa ya Abu Bakr? Abu Bakr ya ce: Mutanenmu sun fitar da ni, don haka ina son yawo a duniya in bauta wa Ubangijina. Ibn Ad-Daghina ya ce: Irin ka ba ya fita kuma ba a fitar da shi, domin kana samar wa marasa komai abin dogaro, kana hada zumunci, kana daukar nauyin masu rauni, kana karbar baki, kuma kana taimakawa wajen gaskiya. Ni ne makwabci mai kare ka, don haka ka dawo ka bauta wa Ubangijinka a kasar ka. Sai Ibn Ad-Daghina ya tashi ya dawo tare da Abu Bakr, ya zagaya a cikin manyan kafiran Quraisawa, ya ce musu: Irin Abu Bakr ba ya fita kuma ba a fitar da shi. Shin kuna fitar da mutumin da ke samar wa marasa komai abin dogaro, yana hada zumunci, yana daukar nauyin masu rauni, yana karbar baki, kuma yana taimakawa wajen gaskiya? Sai Quraisawa suka amince da kariyar Ibn Ad-Daghina, suka ba Abu Bakr tsaro, suka ce wa Ibn Ad-Daghina: Ka umarci Abu Bakr ya bauta wa Ubangijinsa a gidansa, ya yi sallah ya karanta abin da yake so, kada ya cutar da mu da hakan, kuma kada ya bayyana shi a fili, domin mun ji tsoron ya jarabta ‘ya’yanmu da matanmu. Ibn Ad-Daghina ya gaya wa Abu Bakr hakan, sai Abu Bakr ya ci gaba da bautar Ubangijinsa a gidansa, ba ya bayyana sallah ko karatu a wajen gidansa. Daga baya Abu Bakr ya yi tunanin gina masallaci a fagen gidansa, ya aiwatar da hakan, ya fara yin sallah da karanta Alkur’ani a can a fili. Mata da ‘ya’yan mushrikai suka taru suna kallonsa da mamaki. Abu Bakr mutum ne mai saukin hawaye, ba ya iya danne hawayensa idan yana karanta Alkur’ani. Wannan ya firgita manyan mushrikan Quraisawa, suka aika wa Ibn Ad-Daghina, ya zo gare su, suka ce masa: Mun ba Abu Bakr kariya kan sharadin ya bauta wa Ubangijinsa a gidansa, amma ya zarci hakan, ya gina masallaci a fagen gidansa, ya bayyana sallah da karatu a fili. Mun ji tsoron ya jarabta ‘ya’yanmu da matanmu. Don haka ka je gare shi, idan ya ga kyau ya takaita bautar Ubangijinsa a gidansa to ya yi, idan kuma ya ki sai ya bayyana hakan, to ka nemi ya mayar maka da alkawarin kariyarka, domin mun ki so mu karya maka alkawari, kuma ba za mu yarda Abu Bakr ya bayyana addininsa a fili ba. Aisha ta ce: Sai Ibn Ad-Daghina ya zo wa Abu Bakr, ya ce: Ka san sharadin da na yi maka alkawari a kai, don haka ko dai ka takaita ga hakan ko ka mayar min da kariyata, domin ba na son Larabawa su ji cewa an karya alkawarina ga mutumin da na yi wa alkawari. Abu Bakr ya ce: Na mayar maka da kariyarka, kuma na yarda da kariyar Allah. A wannan lokacin Manzon Allah ﷺ yana Makka, sai Manzon Allah ﷺ ya ce:

“An nuna mini wurin hijirarku, na ga filin gishiri mai dabino tsakanin duwatsu biyu.” Wato Harra biyu. Sai wadanda suka yi hijira suka yi hijira zuwa Madina bayan Manzon Allah ﷺ ya ambaci hakan, wasu daga cikin wadanda suka yi hijira zuwa Habasha suka dawo Madina. Abu Bakr ya shirya hijira, Manzon Allah ﷺ ya ce masa: “Ka jinkirta, ina fatan a ba ni izini.” Abu Bakr ya ce: Kai ubana ya zama gado a gare ka, shin kana fatan haka? Ya ce: “Ee.” Sai Abu Bakr ya dakatar da kansa don ya raka Manzon Allah ﷺ, ya ciyar da rakumi biyu da yake da su ganyen samur tsawon watanni hudu.

Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.

Babban saƙo

Halin Abu Bakr da tsayin dakan imaninsa sun kai shi ga kariyar Allah.

Asali da dalili

Ruwayar tana bayyana tsanantawar da aka yi wa Musulmi a Makka, shirin Abu Bakr na tafiya Habasha, da kariyar da Ibn ad-Daghina ya ba shi. Daga baya Abu Bakr ya mayar da wannan kariya, ya kuma jira damar yin hijira zuwa Madina tare da Annabi ﷺ.

Bayani kan kalmomi masu wuya
Dhimma ko jiwar

Alkawari mai ƙarfi na kariya da tsaro.

Hijira

Barin gida domin addini, kamar ƙaura daga Makka zuwa Madina.

Harra

Wuri mai cike da baƙaƙen duwatsun aman wuta; Madina tana tsakanin filayen irin waɗannan guda biyu.

Abin da malamai suka fahimta daga gare shi

Malaman da suka gabata sun nuna cewa yadda Abu Bakr ya kula da mabukata, ’yan’uwa, baƙi da mutanen da suke cikin buƙata yana bayyana kyakkyawan halinsa. Wannan lamari yana kuma nuna cewa ana ɗaukar kariya da yarjejeniyoyi da muhimmanci: Abu Bakr ya tsaya kan imaninsa, ya kuma mayar da kariyar Ibn ad-Daghina sa’ad da sharudanta suka takura masa. Malamai sun ƙara jaddada falalar haƙuri da shiri wajen hijira, da amincin musamman da Abu Bakr ya nuna ta hanyar jiran lokaci don ya raka Annabi ﷺ.

Darussa na yau
  1. Ka nuna imaninka ta yadda kake mu’amala da mutane: taimaki mabukata, kiyaye zumunci, kuma karɓi baƙi da karamci.
  2. Ka cika alkawari da yarjejeniya, kuma ka tattauna sharudda cikin gaskiya idan sun saɓa wa lamirinka.
  3. Ka shirya muhimman matakai a hankali, kuma ka yi haƙuri yayin jiran lokacin da ya dace.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadisi kowace rana, a harshenka

Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.