Jizya da Mawada'a · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadisi na 3160

Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.

Sahih (ingantacce)Littafi: Jizya da Mawada'a
صحيح البخاري

Riwayar

Rubutun Larabci

حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، وَزِيَادُ بْنُ جُبَيْرٍ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ، قَالَ بَعَثَ عُمَرُ النَّاسَ فِي أَفْنَاءِ الأَمْصَارِ يُقَاتِلُونَ الْمُشْرِكِينَ، فَأَسْلَمَ الْهُرْمُزَانُ فَقَالَ إِنِّي مُسْتَشِيرُكَ فِي مَغَازِيَّ هَذِهِ‏.‏ قَالَ نَعَمْ، مَثَلُهَا وَمَثَلُ مَنْ فِيهَا مِنَ النَّاسِ مِنْ عَدُوِّ الْمُسْلِمِينَ مَثَلُ طَائِرٍ لَهُ رَأْسٌ وَلَهُ جَنَاحَانِ وَلَهُ رِجْلاَنِ، فَإِنْ كُسِرَ أَحَدُ الْجَنَاحَيْنِ نَهَضَتِ الرِّجْلاَنِ بِجَنَاحٍ وَالرَّأْسُ، فَإِنْ كُسِرَ الْجَنَاحُ الآخَرُ نَهَضَتِ الرِّجْلاَنِ وَالرَّأْسُ، وَإِنْ شُدِخَ الرَّأْسُ ذَهَبَتِ الرِّجْلاَنِ وَالْجَنَاحَانِ وَالرَّأْسُ، فَالرَّأْسُ كِسْرَى، وَالْجَنَاحُ قَيْصَرُ، وَالْجَنَاحُ الآخَرُ فَارِسُ، فَمُرِ الْمُسْلِمِينَ فَلْيَنْفِرُوا إِلَى كِسْرَى‏.‏ وَقَالَ بَكْرٌ وَزِيَادٌ جَمِيعًا عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ قَالَ فَنَدَبَنَا عُمَرُ وَاسْتَعْمَلَ عَلَيْنَا النُّعْمَانَ بْنَ مُقَرِّنٍ، حَتَّى إِذَا كُنَّا بِأَرْضِ الْعَدُوِّ، وَخَرَجَ عَلَيْنَا عَامِلُ كِسْرَى فِي أَرْبَعِينَ أَلْفًا، فَقَامَ تُرْجُمَانٌ فَقَالَ لِيُكَلِّمْنِي رَجُلٌ مِنْكُمْ‏.‏ فَقَالَ الْمُغِيرَةُ سَلْ عَمَّا شِئْتَ‏.‏ قَالَ مَا أَنْتُمْ قَالَ نَحْنُ أُنَاسٌ مِنَ الْعَرَبِ كُنَّا فِي شَقَاءٍ شَدِيدٍ وَبَلاَءٍ شَدِيدٍ، نَمَصُّ الْجِلْدَ وَالنَّوَى مِنَ الْجُوعِ، وَنَلْبَسُ الْوَبَرَ وَالشَّعَرَ، وَنَعْبُدُ الشَّجَرَ وَالْحَجَرَ، فَبَيْنَا نَحْنُ كَذَلِكَ، إِذْ بَعَثَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَرَبُّ الأَرَضِينَ تَعَالَى ذِكْرُهُ وَجَلَّتْ عَظَمَتُهُ إِلَيْنَا نَبِيًّا مِنْ أَنْفُسِنَا، نَعْرِفُ أَبَاهُ وَأُمَّهُ، فَأَمَرَنَا نَبِيُّنَا رَسُولُ رَبِّنَا صلى الله عليه وسلم أَنْ نَقَاتِلَكُمْ حَتَّى تَعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ أَوْ تُؤَدُّوا الْجِزْيَةَ، وَأَخْبَرَنَا نَبِيُّنَا صلى الله عليه وسلم عَنْ رِسَالَةِ رَبِّنَا أَنَّهُ مَنْ قُتِلَ مِنَّا صَارَ إِلَى الْجَنَّةِ فِي نَعِيمٍ لَمْ يَرَ مِثْلَهَا قَطُّ، وَمَنْ بَقِيَ مِنَّا مَلَكَ رِقَابَكُمْ‏.‏ فَقَالَ النُّعْمَانُ رُبَّمَا أَشْهَدَكَ اللَّهُ مِثْلَهَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يُنَدِّمْكَ وَلَمْ يُخْزِكَ، وَلَكِنِّي شَهِدْتُ الْقِتَالَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا لَمْ يُقَاتِلْ فِي أَوَّلِ النَّهَارِ انْتَظَرَ حَتَّى تَهُبَّ الأَرْوَاحُ وَتَحْضُرَ الصَّلَوَاتُ‏.‏

Fassara

Al-Fadhl bin Yaqub ya ba mu labari, Abdullah bin Ja'far Ar-Raqqi ya ba mu labari, Al-Mu'tamir bin Sulaiman ya ba mu labari, Sa'id bin Ubaidullah Ath-Thaqafi ya ba mu labari, Bakr bin Abdullah Al-Muzani da Ziyad bin Jubair sun ba mu labari daga wajen Jubair bin Hayya, ya ce: Umar ya aika mutane zuwa sassan ƙasashe don yaƙar mushrikai. Sai Al-Hurmuzan ya musulunta, ya ce: 'Ina so in ba ka shawara game da waɗannan yaƙe-yaƙe.' Ya ce: 'To, misalin su da misalin mutanen da ke cikinsu daga cikin maƙiyan Musulmai, kamar tsuntsu ne mai kai, fuka-fukai biyu, da ƙafafu biyu. Idan ɗaya daga cikin fuka-fukansa ya karye, ƙafafun za su tashi tare da ɗayan fuka-fukin da kuma kan. Idan kuma ɗayan fuka-fukin ya karye, ƙafafun da kan za su tashi. Amma idan an farfasa kan, to ƙafafun, fuka-fukan, da kan duk za su lalace. Don haka, kan shine Kisra, fuka-fuki ɗaya shine Kaisar, ɗayan fuka-fukin kuma Faris ne. Saboda haka, umarci Musulmai su tafi ga Kisra.' Bakr da Ziyad duka sun ce daga wajen Jubair bin Hayya: 'Sai Umar ya kira mu ya naɗa An-Nu'man bin Muqrin a matsayin kwamandanmu. Lokacin da muka isa ƙasar maƙiya, wakilin Kisra ya fito mana da sojoji dubu arba'in. Mai fassara ya tsaya ya ce:

"Bari ɗaya daga cikinku ya yi min magana." Al-Mughira ya ce: "Yi tambayar abin da kake so." Ya ce: "Ku waye ne?" Ya amsa: "Mu mutane ne daga cikin Larabawa; mun kasance cikin wahala mai tsanani da bala'i, muna tsotsar fatar dabbobi da ƙwayoyin dabino saboda yunwa, muna sanya tufafin gashin raƙumi da gashin akuya, kuma muna bauta wa itatuwa da duwatsu. Yayin da muke cikin wannan hali, Ubangijin sammai da ƙasa, Mai ɗaukakar Ambato Shi da Girma, Ya aiko mana da Manzo daga cikin kanmu, wanda mun san ubansa da uwar sa. Manzonmu, Sakon Ubangijinmu ﷺ, ya umurce mu mu yi muku yaƙi har sai kun bauta wa Allah Shi kaɗai ko ku biya Jizya. Kuma Manzonmu ﷺ ya sanar da mu sakon Ubangijinmu cewa duk wanda aka kashe daga cikintu zai shiga Aljanna cikin ni'imar da bai taɓa ganin irinta ba, kuma duk wanda ya rage daga cikintu zai mallaki wuyan ku." An-Nu'man ya ce: "Wataƙila Allah zai shaida maka irin wannan tare da Annabi ﷺ, ba zai sa ka yi nadama ba ko ya wulakanta ka ba. Amma na shaida yaƙi tare da Manzon Allah ﷺ; idan bai yi yaƙi ba da safe, yana jira har iska ta yi da lokacin Salla ya yi."

Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.

Babban saƙo

Umar ya haɗa hangen nesa na dabaru, haƙuri da addu'a a yaƙe-yaƙensa.

Asali da dalili

Umar ya nemi shawarar Hormozan game da yaƙe-yaƙe. Daga nan ya aika da runduna ƙarƙashin jagorancin an-Nuʿman ibn Muqarrin zuwa yankin Kisra.

Bayani kan kalmomi masu wuya
Jizya

Haraji ne da, a wannan mahallin, waɗanda ba Musulmi ba ke biya a ƙarƙashin mulkin Musulmi.

Kisra da Qaysar

Lakabi ne da ake amfani da su ga, bi da bi, sarkin Farisa da sarkin Rumawa.

Lokacin da iska ta taso

Alamar lokaci ce da an-Nuʿman ya ambata game da salon yaƙi na Annabi ﷺ.

Abin da malamai suka fahimta daga gare shi

Malamai suna fahimtar daga shawarar Hormozan muhimmancin hangen nesa na dabaru da yin shawarwari wajen yanke hukuncin gudanarwa. Riwayar ta jingina wannan shawara ga Hormozan, ba ta gabatar da ita a matsayin ƙa'idar imani ta gama-gari ba. Tunawar an-Nuʿman da salon Annabi ﷺ tana nuna cewa kwamanda yana la'akari da lokacin yaƙi da lokutan salla. Bayanin da ya shafi yaƙi da jizya yana bayyana yanayin tarihi, siyasa da soja; ba ya ba wa mutane ikon amfani da ƙarfi ko karɓar haraji da kansu.

Darussa na yau
  1. A nemi shawarar mutanen da suke da ilimi da ƙwarewar da ta dace kafin muhimman shawarwari.
  2. A cikin ayyuka masu wuya, a kula da yanayi da kuma lokutan salla.
  3. A yi taka-tsantsan wajen fahimtar bayanan tarihi game da yaƙi da mulki, kuma kada a yi amfani da su wajen halatta amfani da ƙarfi ba bisa izini ba.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadisi kowace rana, a harshenka

Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.