Sahih al-Bukhari, hadisi na 3465
An rawaito daga Abdullah ibn Umar. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.
Daga al‑Bukhari har zuwa ga Annabi ﷺ
- 1Isma'il ibn Khalilya ruwaito wa al‑Bukhariإِسْمَاعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ
- 2Ali ibn Mushirعَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ
- 3Ubaydullah ibn Umarعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ
- 4Nafi'نَافِعٍ
- 5Ibn Umarابْنِ عُمَرَ
- 6Manzon Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Jerin yana yadda ya zo a rubutun Larabci na wannan riwayar. An sauya sunayen daga Larabci zuwa rubutun Latin. Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.
Riwayar
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَمَا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ يَمْشُونَ إِذْ أَصَابَهُمْ مَطَرٌ، فَأَوَوْا إِلَى غَارٍ، فَانْطَبَقَ عَلَيْهِمْ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ إِنَّهُ وَاللَّهِ يَا هَؤُلاَءِ لاَ يُنْجِيكُمْ إِلاَّ الصِّدْقُ، فَلْيَدْعُ كُلُّ رَجُلٍ مِنْكُمْ بِمَا يَعْلَمُ أَنَّهُ قَدْ صَدَقَ فِيهِ. فَقَالَ وَاحِدٌ مِنْهُمُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّهُ كَانَ لِي أَجِيرٌ عَمِلَ لِي عَلَى فَرَقٍ مِنْ أَرُزٍّ، فَذَهَبَ وَتَرَكَهُ، وَأَنِّي عَمَدْتُ إِلَى ذَلِكَ الْفَرَقِ فَزَرَعْتُهُ، فَصَارَ مِنْ أَمْرِهِ أَنِّي اشْتَرَيْتُ مِنْهُ بَقَرًا، وَأَنَّهُ أَتَانِي يَطْلُبُ أَجْرَهُ فَقُلْتُ اعْمِدْ إِلَى تِلْكَ الْبَقَرِ. فَسُقْهَا، فَقَالَ لِي إِنَّمَا لِي عِنْدَكَ فَرَقٌ مِنْ أَرُزٍّ. فَقُلْتُ لَهُ اعْمِدْ إِلَى تِلْكَ الْبَقَرِ فَإِنَّهَا مِنْ ذَلِكَ الْفَرَقِ، فَسَاقَهَا، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ مِنْ خَشْيَتِكَ، فَفَرِّجْ عَنَّا. فَانْسَاحَتْ عَنْهُمُ الصَّخْرَةُ. فَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّهُ كَانَ لِي أَبَوَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، فَكُنْتُ آتِيهِمَا كُلَّ لَيْلَةٍ بِلَبَنِ غَنَمٍ لِي، فَأَبْطَأْتُ عَلَيْهِمَا لَيْلَةً فَجِئْتُ وَقَدْ رَقَدَا وَأَهْلِي وَعِيَالِي يَتَضَاغَوْنَ مِنَ الْجُوعِ، فَكُنْتُ لاَ أَسْقِيهِمْ حَتَّى يَشْرَبَ أَبَوَاىَ، فَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُمَا، وَكَرِهْتُ أَنْ أَدَعَهُمَا، فَيَسْتَكِنَّا لِشَرْبَتِهِمَا، فَلَمْ أَزَلْ أَنْتَظِرُ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ مِنْ خَشْيَتِكَ، فَفَرِّجْ عَنَّا. فَانْسَاحَتْ عَنْهُمُ الصَّخْرَةُ، حَتَّى نَظَرُوا إِلَى السَّمَاءِ. فَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّهُ كَانَ لِي ابْنَةُ عَمٍّ مِنْ أَحَبِّ النَّاسِ إِلَىَّ، وَأَنِّي رَاوَدْتُهَا عَنْ نَفْسِهَا فَأَبَتْ إِلاَّ أَنْ آتِيَهَا بِمِائَةِ دِينَارٍ، فَطَلَبْتُهَا حَتَّى قَدَرْتُ، فَأَتَيْتُهَا بِهَا فَدَفَعْتُهَا إِلَيْهَا، فَأَمْكَنَتْنِي مِنْ نَفْسِهَا، فَلَمَّا قَعَدْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا، فَقَالَتِ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَفُضَّ الْخَاتَمَ إِلاَّ بِحَقِّهِ. فَقُمْتُ وَتَرَكْتُ الْمِائَةَ دِينَارٍ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ مِنْ خَشْيَتِكَ فَفَرِّجْ عَنَّا. فَفَرَّجَ اللَّهُ عَنْهُمْ فَخَرَجُوا ".
Ismail bin Khalil ya ba mu labari, Ali bin Mushir ya sanar da mu, daga Ubaidullah bin Umar, daga Nafi', daga Ibn Umar - Allah Ya yarda da su duka biyu - cewa Manzon Allah ﷺ ya ce:
"Yayin da mutane uku daga cikin waɗanda suka gabance ku suke tafiya, sai ruwan sama ya same su, don haka suka shiga cikin kogo don mafaka. Sai dutse ya rufe bakin kogon a kansu. Wasu daga cikinsu suka ce wa juna: 'Wallahi, ya ku waɗannan! Babu abin da zai cece ku face gaskiya. Don haka bari kowane maza a gare ku ya roki Allah ta hanyar ambaton wani aiki da ya san ya yi da gaskiya.' Ɗaya daga cikinsu ya ce: 'Ya Allah! Idan Ka san ina da ma'aikaci da ya yi mini aiki kan faraq ɗaya na shinkafa, sai ya tafi ya bar ta, ni kuma na ɗauki wannan faraq ɗin na noma ta, sai lamari ya sa na sayi shanu da ita domin shi. Daga baya lokacin da ya zo yana neman albashi, na ce masa: Je ka ɗauki waɗancan shanu ka tafi da su. Ya ce mini: A'a, faraq ɗaya na shinkafa kawai nake da shi a gare ka. Na ce masa: Je ka ɗauki waɗancan shanu domin samfurin wannan faraq ɗin ne. Sai ya tafi da su. Ya Allah! Idan Ka san na yi hakan saboda tsoronKa, to ka buɗe mana. Dutse ya matsa kaɗan. Na biyu ya ce: 'Ya Allah! Idan Ka san ina da iyaye biyu tsofaffi, ina kawo musu madaran tumakina kowace dare. Wata dare na yi jinkiri, na iso sun barci, yayin da mata da yayan suna kuka daga yunwa. Ban bar su su sha ba har iyayena su sha da farko. Na ƙi in tashe su, kuma na ƙi in bar su sun barci ba tare da sha ba. Na ci gaba da jira har wayewar gari ta fito. Ya Allah! Idan Ka san na yi hakan saboda tsoronKa, to ka buɗe mana. Dutse ya sake matsawa har suka ga sararin sama. Na uku ya ce: 'Ya Allah! Idan Ka san ina da 'yar'uwa ('yar gwaggo) wacce ta fi kowa so a gare ni, na yi ƙoƙarin lalata da ita amma ta ƙi sai in ba ta dinari ɗari. Na nema har na samu, na kawo mata ta yarda da kanta. Lokacin da na zauna tsakanin ƙafafunta, ta ce: Yi tsoron Allah, kar ka karya hatimi sai da haƙƙinsa. Na tashi na bar dinari ɗarin. Ya Allah! Idan Ka san na yi hakan sabida tsoronKa, to ka buɗe mana. Allah Ya buɗe musu suka fita."
Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.
Ayyukan alheri na gaskiya na iya zama sanadin da Allah zai karɓi addu'a.
Tsohon ma'aunin awo na ƙarfi; a nan ana nufin adadin shinkafar da aka amince a biya a matsayin lada.
Aiki mai kyau da ake yi bisa shiriyar Allah kuma da ikhlasi dominsa.
Salon magana ne da ke nufin nisantar saduwa ta aure a wajen aure na halal.
Malamai sun fahimci daga wannan hadisi cewa mutum zai iya roƙon Allah ta hanyar tuna masa da wani aikin alheri da ya aikata da ikhlasi; ana kiran wannan tawassuli da ayyukan alheri. Misalan ukun suna nuna nau'o'in tsoron Allah: biyan ma'aikaci hakkinsa cikakke, kyautata wa iyaye, da barin zunubin zina duk da tsananin sha'awa. Malamai kuma suna jaddada cewa ayyuka suna da daraja ne kawai idan an aikata su da ikhlasi saboda Allah. Malaman mazhabobin Sunni huɗu sun amince da muhimmancin ikhlasi, cika haƙƙoƙi da girmama iyaye; wannan labari ba izini ba ne na zaluntar wasu ko halatta abin da aka haramta.
- Ku ba ma'aikata albashin da aka amince da shi cikakke kuma a hankali, ko da ba su zo karɓarsa nan take ba.
- Ku ware lokaci kullum don kyautata wa iyayenku, ba tare da sakaci da haƙƙin sauran 'yan uwa ba.
- Ku nisanci zunubi saboda Allah, musamman idan sha'awa ko son kai ya sa zaɓin ya yi wuya.
Wannan hadisi yana koyar da cewa ana auna ayyuka bisa niyyoyinsu; hakan yana bayyana dalilin da ya sa mutanen suka ambaci ikhlasinsu ga Allah.
Sahih al-Bukhari · #3464 (Sahih)Wannan wani labari ne game da Bani Isra'ila da ke nuna yadda Allah ke jarrabar mutane da kuma muhimmancin godiya da aikata nagarta.
Hadisi kowace rana, a harshenka
Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.