Fadlilin Ansar a Madina · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadisi na 3906

An rawaito daga Suraqa ibn Malik. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.

Sahih (ingantacce)Littafi: Fadlilin Ansar a Madina
صحيح البخاري
Wa ya ruwaito?

An ruwaito daga Suraqa ibn Malik

Sahih (ingantacce)

Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.

Riwayar

Rubutun Larabci

قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَالِكٍ الْمُدْلِجِيُّ ـ وَهْوَ ابْنُ أَخِي سُرَاقَةَ بْنِ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ ـ أَنَّ أَبَاهُ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ سُرَاقَةَ بْنَ جُعْشُمٍ، يَقُولُ جَاءَنَا رُسُلُ كُفَّارِ قُرَيْشٍ يَجْعَلُونَ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ دِيَةَ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا، مَنْ قَتَلَهُ أَوْ أَسَرَهُ، فَبَيْنَمَا أَنَا جَالِسٌ فِي مَجْلِسٍ مِنْ مَجَالِسِ قَوْمِي بَنِي مُدْلِجٍ أَقْبَلَ رَجُلٌ مِنْهُمْ حَتَّى قَامَ عَلَيْنَا وَنَحْنُ جُلُوسٌ، فَقَالَ يَا سُرَاقَةُ، إِنِّي قَدْ رَأَيْتُ آنِفًا أَسْوِدَةً بِالسَّاحِلِ ـ أُرَاهَا مُحَمَّدًا وَأَصْحَابَهُ‏.‏ قَالَ سُرَاقَةُ فَعَرَفْتُ أَنَّهُمْ هُمْ، فَقُلْتُ لَهُ إِنَّهُمْ لَيْسُوا بِهِمْ، وَلَكِنَّكَ رَأَيْتَ فُلاَنًا وَفُلاَنًا انْطَلَقُوا بِأَعْيُنِنَا‏.‏ ثُمَّ لَبِثْتُ فِي الْمَجْلِسِ سَاعَةً، ثُمَّ قُمْتُ فَدَخَلْتُ فَأَمَرْتُ جَارِيَتِي أَنْ تَخْرُجَ بِفَرَسِي وَهْىَ مِنْ وَرَاءِ أَكَمَةٍ فَتَحْبِسَهَا عَلَىَّ، وَأَخَذْتُ رُمْحِي، فَخَرَجْتُ بِهِ مِنْ ظَهْرِ الْبَيْتِ، فَحَطَطْتُ بِزُجِّهِ الأَرْضَ، وَخَفَضْتُ عَالِيَهُ حَتَّى أَتَيْتُ فَرَسِي فَرَكِبْتُهَا، فَرَفَعْتُهَا تُقَرَّبُ بِي حَتَّى دَنَوْتُ مِنْهُمْ، فَعَثَرَتْ بِي فَرَسِي، فَخَرَرْتُ عَنْهَا فَقُمْتُ، فَأَهْوَيْتُ يَدِي إِلَى كِنَانَتِي فَاسْتَخْرَجْتُ مِنْهَا الأَزْلاَمَ، فَاسْتَقْسَمْتُ بِهَا أَضُرُّهُمْ أَمْ لاَ فَخَرَجَ الَّذِي أَكْرَهُ، فَرَكِبْتُ فَرَسِي، وَعَصَيْتُ الأَزْلاَمَ، تُقَرِّبُ بِي حَتَّى إِذَا سَمِعْتُ قِرَاءَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ لاَ يَلْتَفِتُ، وَأَبُو بَكْرٍ يُكْثِرُ الاِلْتِفَاتَ سَاخَتْ يَدَا فَرَسِي فِي الأَرْضِ حَتَّى بَلَغَتَا الرُّكْبَتَيْنِ، فَخَرَرْتُ عَنْهَا ثُمَّ زَجَرْتُهَا فَنَهَضَتْ، فَلَمْ تَكَدْ تُخْرِجُ يَدَيْهَا، فَلَمَّا اسْتَوَتْ قَائِمَةً، إِذَا لأَثَرِ يَدَيْهَا عُثَانٌ سَاطِعٌ فِي السَّمَاءِ مِثْلُ الدُّخَانِ، فَاسْتَقْسَمْتُ بِالأَزْلاَمِ، فَخَرَجَ الَّذِي أَكْرَهُ، فَنَادَيْتُهُمْ بِالأَمَانِ فَوَقَفُوا، فَرَكِبْتُ فَرَسِي حَتَّى جِئْتُهُمْ، وَوَقَعَ فِي نَفْسِي حِينَ لَقِيتُ مَا لَقِيتُ مِنَ الْحَبْسِ عَنْهُمْ أَنْ سَيَظْهَرُ أَمْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ قَوْمَكَ قَدْ جَعَلُوا فِيكَ الدِّيَةَ‏.‏ وَأَخْبَرْتُهُمْ أَخْبَارَ مَا يُرِيدُ النَّاسُ بِهِمْ، وَعَرَضْتُ عَلَيْهِمِ الزَّادَ وَالْمَتَاعَ، فَلَمْ يَرْزَآنِي وَلَمْ يَسْأَلاَنِي إِلاَّ أَنْ قَالَ أَخْفِ عَنَّا‏.‏ فَسَأَلْتُهُ أَنْ يَكْتُبَ لِي كِتَابَ أَمْنٍ، فَأَمَرَ عَامِرَ بْنَ فُهَيْرَةَ، فَكَتَبَ فِي رُقْعَةٍ مِنْ أَدِيمٍ، ثُمَّ مَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقِيَ الزُّبَيْرَ فِي رَكْبٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ كَانُوا تِجَارًا قَافِلِينَ مِنَ الشَّأْمِ، فَكَسَا الزُّبَيْرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ ثِيَابَ بَيَاضٍ، وَسَمِعَ الْمُسْلِمُونَ بِالْمَدِينَةِ مَخْرَجَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَكَّةَ، فَكَانُوا يَغْدُونَ كُلَّ غَدَاةٍ إِلَى الْحَرَّةِ فَيَنْتَظِرُونَهُ، حَتَّى يَرُدَّهُمْ حَرُّ الظَّهِيرَةِ، فَانْقَلَبُوا يَوْمًا بَعْدَ مَا أَطَالُوا انْتِظَارَهُمْ، فَلَمَّا أَوَوْا إِلَى بُيُوتِهِمْ، أَوْفَى رَجُلٌ مِنْ يَهُودَ عَلَى أُطُمٍ مِنْ آطَامِهِمْ لأَمْرٍ يَنْظُرُ إِلَيْهِ، فَبَصُرَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابِهِ مُبَيَّضِينَ يَزُولُ بِهِمُ السَّرَابُ، فَلَمْ يَمْلِكِ الْيَهُودِيُّ أَنْ قَالَ بِأَعْلَى صَوْتِهِ يَا مَعَاشِرَ الْعَرَبِ هَذَا جَدُّكُمُ الَّذِي تَنْتَظِرُونَ‏.‏ فَثَارَ الْمُسْلِمُونَ إِلَى السِّلاَحِ، فَتَلَقَّوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِظَهْرِ الْحَرَّةِ، فَعَدَلَ بِهِمْ ذَاتَ الْيَمِينِ حَتَّى نَزَلَ بِهِمْ فِي بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ، وَذَلِكَ يَوْمَ الاِثْنَيْنِ مِنْ شَهْرِ رَبِيعٍ الأَوَّلِ، فَقَامَ أَبُو بَكْرٍ لِلنَّاسِ، وَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَامِتًا، فَطَفِقَ مَنْ جَاءَ مِنَ الأَنْصَارِ مِمَّنْ لَمْ يَرَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَيِّي أَبَا بَكْرٍ، حَتَّى أَصَابَتِ الشَّمْسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى ظَلَّلَ عَلَيْهِ بِرِدَائِهِ، فَعَرَفَ النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ، فَلَبِثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً وَأُسِّسَ الْمَسْجِدُ الَّذِي أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى، وَصَلَّى فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ رَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَسَارَ يَمْشِي مَعَهُ النَّاسُ حَتَّى بَرَكَتْ عِنْدَ مَسْجِدِ الرَّسُولِ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ، وَهْوَ يُصَلِّي فِيهِ يَوْمَئِذٍ رِجَالٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، وَكَانَ مِرْبَدًا لِلتَّمْرِ لِسُهَيْلٍ وَسَهْلٍ غُلاَمَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي حَجْرِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ ‏"‏ هَذَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ الْمَنْزِلُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْغُلاَمَيْنِ، فَسَاوَمَهُمَا بِالْمِرْبَدِ لِيَتَّخِذَهُ مَسْجِدًا، فَقَالاَ لاَ بَلْ نَهَبُهُ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، ثُمَّ بَنَاهُ مَسْجِدًا، وَطَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْقُلُ مَعَهُمُ اللَّبِنَ فِي بُنْيَانِهِ، وَيَقُولُ وَهُوَ يَنْقُلُ اللَّبِنَ ‏"‏ هَذَا الْحِمَالُ لاَ حِمَالَ خَيْبَرْ هَذَا أَبَرُّ رَبَّنَا وَأَطْهَرْ ‏"‏‏.‏ وَيَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنَّ الأَجْرَ أَجْرُ الآخِرَهْ فَارْحَمِ الأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَهْ ‏"‏‏.‏ فَتَمَثَّلَ بِشِعْرِ رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ لَمْ يُسَمَّ لِي‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَلَمْ يَبْلُغْنَا فِي الأَحَادِيثِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَمَثَّلَ بِبَيْتِ شِعْرٍ تَامٍّ غَيْرِ هذه الآيات

Fassara

Ibn Shihab ya ce: Kuma Abdur-Rahman bin Malik Al-Mudliji — wanda shine dan uwargidan Suraqa bin Malik bin Ju'shum — ya shaida mini cewa mahaifinsa ya shaida masa cewa ya ji Suraqa bin Ju'shum yana cewa:

"Manzannin mushrikai na Quraish sun zo mana suna shelar cewa sun sanya lada ga wanda ya kashe ko ya kama Rasûlullah ﷺ da Abu Bakr daidai da diyar kowannensu. Yayin da nake zaune a daya daga cikin majalisun kabilar ta Bani Mudlij, wani mutum daga cikinsu ya zo ya tsaya a gabarmu muna zaune, ya ce: 'Ya Suraqa! Lallai na gan wasu baƙaƙe a gabar teku kwanan nan, kuma ina tsammanin su ne Muhammad da sahabbansa.' Suraqa ya ce: 'Na gane cewa su ne, amma na ce masa: Ba su ba ne, sai dai ka ga wane da wane da muka gani sun tafi.' Na dan jira a majalisar na ɗan lokaci, sannan na tashi na shiga gida, na umurci baiyata ta fito da dokina da ke bayan tudu ta shirya mani. Sai na ɗauki mashina na fita ta ƙofar baya ta gidan, ina jan ƙarshensa a ƙasa ina riƙe shi a ƙasa har na kai ga dokina. Na hau shi na sa ya yi gudu har na kusance su. Sai dokina ya same ni na faɗi daga kansa. Na tashi, na rike jakar kibiyaina na cire azlam (kibiyoyin duba), na yi caca ko zan cutar da su ko a'a, sai ta fito da wadda ba na so. Na sake hawan dokina na yi watsi da azlam ɗin, na sa ta yi gudu har lokacin da na ji Rasûlullah ﷺ yana karanta Al-Qur'ani ba tare da ya kalli gefe ba, yayin da Abu Bakr yake yawan kallon gefe. Kwatsam kafafun dokina sun nutse a cikin ƙasa har zuwa gwiwoyi, na sake faɗi. Na tsawata mata ta tashi, amma ta kusan kasa fitar da kafafunta. Lokacin da ta tsaya daidai, sai hayaki kamar kura ya tashi sama daga tasirin kafafunta. Na sake yin caca da azlam, sai ta fito da wadda ba na so. Sai na kira su da aminci suka tsaya. Na hau dokina na je gare su. Lokacin da na ga yadda aka hana ni cutar da su, sai ya zo a raina cewa lamarin Rasûlullah ﷺ zai yi nasara. Na ce masa: 'Mutanenka sun sanya lada a kanka.' Na shaida musu labaran abin da mutane ke son yi da su, na ba su abinci da kaya, amma ba su karɓi komai ba kuma ba su nemi komai ba sai dai ya ce: 'Boye mu.' Na roƙe shi ya rubuta mani takardar aminci, sai ya umurci Amir bin Fuhaira ya rubuta ta a fatar fata. Sannan Rasûlullah ﷺ ya ci gaba da tafiyarsa." Ibn Shihab ya ce: Urwa bin Az-Zubair ya shaida mini cewa Rasûlullah ﷺ ya haɗu da Az-Zubair a cikin ayarin Musulmi 'yan kasuwa da suke dawowa daga Sham. Az-Zubair ya ba Rasûlullah ﷺ da Abu Bakr tufafi farare. Lokacin da Musulmin Madina suka ji labarin fitar Rasûlullah ﷺ daga Makka, suna zuwa Harra kowace safe suna jiransa har zafin rana ya mayar da su. Wata rana, bayan sun daɗe suna jira, sun koma gidajensu, lokacin da suka shiga gidajensu, wani Bayahude ya hau kan ɗaya daga cikin katangarsu don kallo, sai ya ga Rasûlullah ﷺ da sahabbansa sanye da fararen tufafi suna fitowa daga cikin sararin hamada. Bayahuden bai iya hanawa ba sai ya yi ƙara da muryarsa: 'Ya ku Larabawa! Ga babban mutumenku da kuke jira!' Sai Musulmai suka garzaya zuwa makamai suka tarbi Rasûlullah ﷺ a kan Harra. Annabi ﷺ ya karkatar da su zuwa hannun dama har ya sauka a Bani Amr bin Auf, kuma wannan ranar Litinin ce ta watan Rabi' Al-Awwal. Abu Bakr ya tsaya don tarbar mutane, yayin da Rasûlullah ﷺ ya zauna a shiru. Wasu daga cikin Ansar da suka zo ba su taɓa ganin Rasûlullah ﷺ ba sun fara sallama wa Abu Bakr, har lokacin da rana ta haskaka Rasûlullah ﷺ sai Abu Bakr ya zo ya yi masa inuwa da rigarsa, a nan ne mutane suka gane Rasûlullah ﷺ. Rasûlullah ﷺ ya zauna a Bani Amr bin Auf dare goma, kuma ya kafa masallacin da aka kafa akan taƙawa (Masallacin Quba), kuma Rasûlullah ﷺ ya yi salla a ciki. Sannan ya hau dabbar sa ya tafi tare da mutane har dabbar ta durƙusa a wurin Masallacin Rasûlullah ﷺ a Madina, inda a wannan rana wasu mazajen Musulmi ke yin salla. Wurin yana filin busar dabino ne na Suhail da Sahl, yara marayu biyu da As'ad bin Zurara ke renonsu. Lokacin da dabbar ta durƙusa, Rasûlullah ﷺ ya ce: 'Wannan, Insha Allah, shine gidanmu.' Sannan Rasûlullah ﷺ ya kira yaran biyu ya yi musu sulhu kan filin don ya mayar da shi masallaci. Suka ce: 'A'a, za mu ba ka shi kyauta ya Rasûlullah ﷺ!' Rasûlullah ﷺ ya gina masallaci a wurin, kuma shi da kansa yana ɗaukar tubali tare da su yayin ginin, yana cewa: 'Wannan nauyin ba kamar nauyin Khaybar ba ne;

Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.

Babban saƙo

Allah Ya kare Annabi ﷺ a lokacin hijira, sannan Ansar suka tarbe shi.

Asali da dalili

Hadisin yana bayyana hijirar Annabi ﷺ da Abu Bakr daga Makka zuwa Madina: Suraqa ya bi su, amma bayan wasu abubuwa na musamman da suka hana shi ya bar su suka ci gaba da tafiya lafiya. Daga nan Musulman Madina suka tarbi Annabi ﷺ.

Bayani kan kalmomi masu wuya
diyyar jini

Wani diyya da aka kayyade da ake biya wa iyalan wanda aka kashe.

kibiyoyin camfi

Kibiyoyi da ake amfani da su kafin zuwan Musulunci don neman shawara ta hanyar kuri'a.

Ansar

Musulman Madina da suka tarbi Annabi ﷺ da hijirawa daga Makka, kuma suka taimake su.

Abin da malamai suka fahimta daga gare shi

Malaman farko sun nuna cewa Allah Ya kare Annabi ﷺ a lokacin hijira, kuma a ƙarshe Suraqa ya bar mugun nufinsa. An ambaci amfani da kibiyoyin camfi a matsayin wani ɓangare na rayuwarsa kafin ya musulunta, ba a matsayin al'adar da Musulunci ya halatta ba. Isowarsa Madina tana nuna falalar Ansar da 'yan'uwantakar Ansar da Muhajirun. Malamai sun kuma fahimci daga gina masallaci cewa Annabi ﷺ da kansa ya taimaka, kuma dole ne a samo filin masallaci cikin kulawa da bisa doka.

Darussa na yau
  1. Ka dage wajen neman alheri, kuma ka dogara ga Allah kana ɗaukar matakan kariya masu ma'ana.
  2. Ka tarbi sababbin shiga cikin al'ummarka da taimako na zahiri, kamar yadda Ansar suka yi wa Muhajirun.
  3. Ka bayar da gudummawa da kanka ga amfanin jama'a, kuma ka kula da dukiya, musamman ta marayu, cikin adalci da kulawa.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadisi kowace rana, a harshenka

Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.