Sahih al-Bukhari, hadisi na 4034
An rawaito daga Umar ibn al-Khattab. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.
Daga al‑Bukhari har zuwa ga Malik ibn Aws ibn al‑Hadathan an‑Nasri
- 1Abu al‑Yamanya ruwaito wa al‑Bukhariأَبُو الْيَمَانِ
- 2Shu'aybشُعَيْبٌ
- 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
- 4Malik ibn Aws ibn al‑Hadathan an‑Nasriمَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ النَّصْرِيُّ
Jerin yana yadda ya zo a rubutun Larabci na wannan riwayar. An sauya sunayen daga Larabci zuwa rubutun Latin. Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.
Riwayar
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ النَّصْرِيُّ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ دَعَاهُ إِذْ جَاءَهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ، وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ فَقَالَ نَعَمْ، فَأَدْخِلْهُمْ. فَلَبِثَ قَلِيلاً، ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ يَسْتَأْذِنَانِ قَالَ نَعَمْ. فَلَمَّا دَخَلاَ قَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا، وَهُمَا يَخْتَصِمَانِ فِي الَّذِي أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَنِي النَّضِيرِ، فَاسْتَبَّ عَلِيٌّ وَعَبَّاسٌ، فَقَالَ الرَّهْطُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنَ الآخَرِ. فَقَالَ عُمَرُ اتَّئِدُوا، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ. قَالُوا قَدْ قَالَ ذَلِكَ. فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ قَالَ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ. قَالَ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْفَىْءِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ فَقَالَ جَلَّ ذِكْرُهُ {وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ} إِلَى قَوْلِهِ {قَدِيرٌ} فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ، وَلاَ اسْتَأْثَرَهَا عَلَيْكُمْ، لَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَقَسَمَهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ هَذَا الْمَالُ مِنْهَا، فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَيَاتَهُ، ثُمَّ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فَأَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَقَبَضَهُ أَبُو بَكْرٍ، فَعَمِلَ فِيهِ بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمْ حِينَئِذٍ. فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ وَقَالَ تَذْكُرَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ عَمِلَ فِيهِ كَمَا تَقُولاَنِ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ فِيهِ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ. فَقَبَضْتُهُ سَنَتَيْنِ مِنْ إِمَارَتِي أَعْمَلُ فِيهِ بِمَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي فِيهِ صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي كِلاَكُمَا وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، فَجِئْتَنِي ـ يَعْنِي عَبَّاسًا ـ فَقُلْتُ لَكُمَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". فَلَمَّا بَدَا لِي أَنْ أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ لَتَعْمَلاَنِ فِيهِ بِمَا عَمِلَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَمَا عَمِلْتُ فِيهِ مُذْ وَلِيتُ، وَإِلاَّ فَلاَ تُكَلِّمَانِي، فَقُلْتُمَا ادْفَعْهُ إِلَيْنَا بِذَلِكَ. فَدَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا، أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ لاَ أَقْضِي فِيهِ بِقَضَاءٍ غَيْرِ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهُ، فَادْفَعَا إِلَىَّ فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهُ. قَالَ فَحَدَّثْتُ هَذَا الْحَدِيثَ، عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ صَدَقَ مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ، أَنَا سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ أَرْسَلَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عُثْمَانَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ يَسْأَلْنَهُ ثُمُنَهُنَّ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم، فَكُنْتُ أَنَا أَرُدُّهُنَّ، فَقُلْتُ لَهُنَّ أَلاَ تَتَّقِينَ اللَّهَ، أَلَمْ تَعْلَمْنَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ " لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ـ يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ ـ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ ". فَانْتَهَى أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى مَا أَخْبَرَتْهُنَّ. قَالَ فَكَانَتْ هَذِهِ الصَّدَقَةُ بِيَدِ عَلِيٍّ، مَنَعَهَا عَلِيٌّ عَبَّاسًا فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا، ثُمَّ كَانَ بِيَدِ حَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، ثُمَّ بِيَدِ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ، ثُمَّ بِيَدِ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ وَحَسَنِ بْنِ حَسَنٍ، كِلاَهُمَا كَانَا يَتَدَاوَلاَنِهَا، ثُمَّ بِيَدِ زَيْدِ بْنِ حَسَنٍ، وَهْىَ صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَقًّا.
Maalik bin Aus Al-Hadathan An-Nasri ya ruwaito: Cewa wani lokaci Umar bin Al-Khattab ya kirase shi, yayin da suke zaune tare, sai mai tsaron kofarsa Yarfa ya zo ya ce,
"Za ka bar Uthman, Abdur-Rahman bin Auf, Az-Zubair da Sa'd (bin Abi Waqqas) su shiga, waɗanda ke jiran izinin ka?" Umar ya ce, "Ee, bar su su shiga." Bayan ɗan lokaci, Yarfa ya sake zuwa ya ce, "Za ka bar Ali da Abbas su shiga, waɗanda ke neman izinin ka?" Umar ya ce, "Ee." Don haka, lokacin da su biyun suka shiga, Abbas ya ce, "Ya Amirul Muminina! Ka yi hukunci a tsakanina da wannan (Ali)." Dukansu biyu suna takaddama game da dukiyar Bani An-Nadir wadda Allah ya baiwa Manzonsa ﷺ a matsayin Fai (wato ganima da aka samu ba tare da yaƙi ba). Ali da Abbas sun fara cin zarafin juna. Mutanen da ke wurin (Uthman da abokansa) suka ce, "Ya Amirul Muminina! Ka yi hukunci a tsakaninsu ka sauke kowa daga ɗayan." Umar ya ce, "Ku jira, ina rantar da ku da Allah, wanda da Izininsa sama da ƙasa suke tsaye! Kun san cewa Manzon Allah ﷺ ya ce, 'Mu [Annabawa] ba ma gadon dukiya, abin da muka bari sadaka ne,' kuma yana nufin kansa?" Suka ce (Uthman da ƙungiyarsa), "Lallai ya faɗi hakan." Sa'an nan Umar ya juya zuwa ga Ali da Abbas ya ce, "Ina rantar da ku da Allah! Kun san cewa Manzon Allah ﷺ ya faɗi hakan?" Suka amsa ee. Ya ce, "Yanzu ina magana muku game da wannan lamari. Allah Mai Girma ya kebe wa Manzonsa ﷺ wani abu daga cikin wannan Fai wanda bai ba wa kowa ba. Allah ya ce: 'Abin da Allah ya baiwa Manzonsa daga gare su - ba ku yi tafiya a kai da dawakai ko rakuma ba. Amma Allah yana ba Manzanninsa iko a kan duk wanda Ya so. Kuma Allah Maƙadar komai ne.' (59:6) Don haka wannan dukiya ta kasance ta musamman ga Manzon Allah ﷺ. Amma wallahi, Annabin ﷺ bai ɗauke ta don kansa kaɗai ba, kuma bai hana ku ba, sai dai ya ba ku duka ya raba ta a tsakaninku har sai wannan kaɗan ya rage. Daga cikin wannan, Manzon Allah ﷺ yana kashe kuɗin shekarar iyalinsa, kuma abin da ya rage, yana mayar da shi inda ake kashe dukiyar Allah (wato a sadaka). Manzon Allah ﷺ ya ci gaba da yin haka tsawon rayuwarsa. Sa'an nan Annabin ﷺ ya rasu, Abu Bakr ya ce, 'Ni ne magajin Manzon Allah ﷺ.' Sai ya karɓi wannan dukiya ya yi amfani da ita yadda Manzon Allah ﷺ yake yi, kuma ku duka kun san hakan a wancan lokacin." Sa'an nan Umar ya juya zuwa ga Ali da Abbas ya ce, "Kuna tunawa cewa Abu Bakr ya yi amfani da ita yadda kuka bayyana, kuma Allah ya san cewa, a cikin wannan lamari, shi mai gaskiya ne, mai kyau, mai shiriya kuma mai bin gaskiya. Sa'an nan Allah ya rashe Abu Bakr, ni kuma na ce, 'Ni ne magajin Manzon Allah ﷺ da Abu Bakr.' Na riƙe wannan dukiya tsawon shekaru biyu na farko na mulkina, ina amfani da ita yadda Manzon Allah ﷺ da Abu Bakr suka yi; kuma Allah ya san cewa ni mai gaskiya ne, mai kyau, mai shiriya kuma mai bin gaskiya (a cikin wannan lamari). Daga baya ku biyu (Ali da Abbas) kun zo mini, kuma da'awarku ɗaya ce. Ya Abbas! Kai ma ka zo mini. Sai na ce muku duka cewa Manzon Allah ﷺ ya ce, 'Ba mu gadon dukiya, abin da muka bari sadaka ne.' Lokacin da na ga ya kamata in mika muku wannan dukiya, na ce, 'Idan kuna so zan mika muku da sharadin cewa za ku yi alkawari da Allah cewa za ku yi amfani da ita yadda Manzon Allah ﷺ da Abu Bakr suka yi, da yadda na yi tun na fara mulkina; in ba haka ba kar ku sake magana mini (game da haka).' Ku biyu kuka ce, 'Mika mana da wannan sharadin.' Kuma da wannan sharadin na mika muku. Yanzu kuna son in ba da hukuncin da ya bambanta da hakan? Wallahi wanda da Izininsa sama da ƙasa suke tsaye, ba zan taɓa ba da hukuncin da ya bambanta da hakan ba har zuwa Kiyama. Amma idan kun kasa sarrafa ta, ku mayar mini, ni zan isar muku." Mai ruwaito na ƙasa ya ce, "Na ruwaito wannan hadisin ga Urwa bin Az-Zubair ya ce, 'Maalik bin Aus ya yi gaskiya.' Na ji Aisha, matar Annabin ﷺ, tana cewa, 'Matan Annabin ﷺ sun aika Uthman zuwa ga Abu Bakr don neman rabonsu na takwas (1/8) na Fai wadda Allah ya baiwa Manzonsa. Amma ina dakile su ina ce musu: Ashe ba ku jin tsoron Allah? Ashe ba ku san cewa Annabin ﷺ yana cewa: Ba mu gadon dukiya, abin da muka bari sadaka ne? Annabin ﷺ yana nufin kansa.' Ta ƙara da cewa: 'Iyalin Muhammad ﷺ za su iya cin abinci daga cikin wannan dukiya.' Don haka matan Annabin ﷺ sun daina nema lokacin da na faɗa musu hakan." Don haka, wannan dukiya (ta Sadaka) tana hannun Ali, ya hana Abbas ita kuma ya rinjayi shi. Sa'an nan ta koma hannun Hasan bin Ali, sa'an nan hannun Husain bin Ali, sa'an nan hannun Ali bin Husain da Hasan bin Hasan, k
Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.
An gudanar da dukiyar Annabi ﷺ a matsayin sadaka, ba a gadonta ba.
‘Umar ya tara Malik ibn Aws da wasu Sahabbai lokacin da ‘Abbas da ‘Ali suka nemi ya yanke hukunci game da dukiyar Banu an-Naḍir. Ya tuna musu da maganar Annabi ﷺ da kuma yarjejeniyoyin gudanar da ita.
Dukiyar da ta koma ga al’ummar Musulmi ba tare da an yi yaƙi domin samunta ba.
Sadaka; a nan tana nufin dukiyar da ba a raba a matsayin gadon mutum ba.
Lakabin shugaban muminai; a nan ana nufin halifa ‘Umar.
Malaman gargajiya sun fahimci daga maganar ‘Ba a gadonmu; abin da muka bari sadaka ne’ cewa annabawa ba sa barin gadon da ake rabawa bisa ƙa’idojin gadon da aka saba. Dukiyar tana nan ne domin amfanin jama’a; bisa ruwayar, iyalan Annabi ﷺ za su iya samun abin da za su gudanar da rayuwarsu daga gare ta. Malamai sun kuma tattauna cewa gudanar da ita aikin shugabanci ne, kuma dole ne a yi shi cikin kulawa bisa manufar da aka ware ta dominta. Mazhabobin Ahlus-Sunnah guda huɗu sun amince da wannan ƙa’ida ta musamman game da gadon annabawa.
- Game da dukiyar jama’a, a fayyace tun da farko wanda zai gudanar da ita da manufar da za a kashe ta a kai.
- Idan sabani ya taso, a nemi hukunci mai zurfin tunani tare da la’akari da yarjejeniyoyi da ƙa’idojin da suka dace.
- A gudanar da dukiyar da aka amince maka da ita cikin gaskiya da bayyana gaskiya; a miƙa ta idan ba za ka iya ci gaba da kula da ita yadda ya dace ba.
Hadisi kowace rana, a harshenka
Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.