Gabatarwa · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadisi na 4033

An rawaito daga Umar ibn al-Khattab. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.

Sahih (ingantacce)Littafi: Gabatarwa
صحيح البخاري
Wa ya ruwaito?

Daga al‑Bukhari har zuwa ga Malik ibn Aws ibn al‑Hadathan an‑Nasri

Sahih (ingantacce)
  1. 1Abu al‑Yamanya ruwaito wa al‑Bukhariأَبُو الْيَمَانِ
  2. 2Shu'aybشُعَيْبٌ
  3. 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
  4. 4Malik ibn Aws ibn al‑Hadathan an‑Nasriمَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ النَّصْرِيُّ

Jerin yana yadda ya zo a rubutun Larabci na wannan riwayar. An sauya sunayen daga Larabci zuwa rubutun Latin. Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.

Riwayar

Rubutun Larabci

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ النَّصْرِيُّ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ دَعَاهُ إِذْ جَاءَهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ، وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ فَقَالَ نَعَمْ، فَأَدْخِلْهُمْ‏.‏ فَلَبِثَ قَلِيلاً، ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ يَسْتَأْذِنَانِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَلَمَّا دَخَلاَ قَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا، وَهُمَا يَخْتَصِمَانِ فِي الَّذِي أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَنِي النَّضِيرِ، فَاسْتَبَّ عَلِيٌّ وَعَبَّاسٌ، فَقَالَ الرَّهْطُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنَ الآخَرِ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ اتَّئِدُوا، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ‏.‏ قَالُوا قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ قَالَ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْفَىْءِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ فَقَالَ جَلَّ ذِكْرُهُ ‏{‏وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏قَدِيرٌ‏}‏ فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ، وَلاَ اسْتَأْثَرَهَا عَلَيْكُمْ، لَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَقَسَمَهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ هَذَا الْمَالُ مِنْهَا، فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَيَاتَهُ، ثُمَّ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فَأَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَبَضَهُ أَبُو بَكْرٍ، فَعَمِلَ فِيهِ بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمْ حِينَئِذٍ‏.‏ فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ وَقَالَ تَذْكُرَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ عَمِلَ فِيهِ كَمَا تَقُولاَنِ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ فِيهِ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ‏.‏ فَقَبَضْتُهُ سَنَتَيْنِ مِنْ إِمَارَتِي أَعْمَلُ فِيهِ بِمَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي فِيهِ صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي كِلاَكُمَا وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، فَجِئْتَنِي ـ يَعْنِي عَبَّاسًا ـ فَقُلْتُ لَكُمَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا بَدَا لِي أَنْ أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ لَتَعْمَلاَنِ فِيهِ بِمَا عَمِلَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَمَا عَمِلْتُ فِيهِ مُذْ وَلِيتُ، وَإِلاَّ فَلاَ تُكَلِّمَانِي، فَقُلْتُمَا ادْفَعْهُ إِلَيْنَا بِذَلِكَ‏.‏ فَدَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا، أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ لاَ أَقْضِي فِيهِ بِقَضَاءٍ غَيْرِ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهُ، فَادْفَعَا إِلَىَّ فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهُ‏.‏ قَالَ فَحَدَّثْتُ هَذَا الْحَدِيثَ، عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ صَدَقَ مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ، أَنَا سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ أَرْسَلَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عُثْمَانَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ يَسْأَلْنَهُ ثُمُنَهُنَّ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم، فَكُنْتُ أَنَا أَرُدُّهُنَّ، فَقُلْتُ لَهُنَّ أَلاَ تَتَّقِينَ اللَّهَ، أَلَمْ تَعْلَمْنَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ‏"‏ لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ـ يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ ـ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ ‏"‏‏.‏ فَانْتَهَى أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى مَا أَخْبَرَتْهُنَّ‏.‏ قَالَ فَكَانَتْ هَذِهِ الصَّدَقَةُ بِيَدِ عَلِيٍّ، مَنَعَهَا عَلِيٌّ عَبَّاسًا فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا، ثُمَّ كَانَ بِيَدِ حَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، ثُمَّ بِيَدِ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ، ثُمَّ بِيَدِ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ وَحَسَنِ بْنِ حَسَنٍ، كِلاَهُمَا كَانَا يَتَدَاوَلاَنِهَا، ثُمَّ بِيَدِ زَيْدِ بْنِ حَسَنٍ، وَهْىَ صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَقًّا‏.‏

Fassara

Malik bin Aus Al-Hadathan An-Nasri ya ruwaito: Cewa wata rana Umar bin Al-Khattab ya kiransa, yayin da suke zaune tare, sai mai tsaron kofarsa Yarfa ya zo ya ce,

"Za ka bar Uthman, Abdur-Rahman bin Auf, Az-Zubair da Sa'd (bin Abi Waqqas) su shiga, waɗanda suke jiran izinin ka?" Umar ya ce, "Ee, bar su su shiga." Bayan ɗan lokaci, Yarfa ya sake zuwa ya ce, "Za ka bar Ali da Abbas waɗanda suke neman izinin ka su shiga?" Umar ya ce, "Ee." Don haka, lokacin da su biyun suka shiga, Abbas ya ce, "Ya Amirul-Muminina! Yi hukunci tsakanina da wannan (Ali)." Dukansu biyu suna takaddama game da dukiyar Bani An-Nadir wadda Allah ya bai wa Manzonsa ﷺ a matsayin Fai (wato ganima da aka samu ba tare da yaƙi ba), kuma Ali da Abbas suka fara zagi juna. Mutanen da ke wurin (Uthman da abokansa) suka ce, "Ya Amirul-Muminina! Yi hukunci a tsakaninsu ka hutarta kowanne daga ɗayan." Umar ya ce, "Ku jira, ina rantar da ku da Allah, wanda ta Izininsa sama da ƙasa suke tsaye! Kun san cewa Manzon Allah ﷺ ya ce, 'Mu (Annabawa) ba ma barin gado, kuma duk abin da muka bari sadaka ne,' yana nufin kansa?" Suka ce (Uthman da ƙungiyarsa), "Lallai ya faɗi hakan." Sai Umar ya juya ga Ali da Abbas ya ce, "Ina rantar da ku da Allah! Kun san cewa Manzon Allah ﷺ ya faɗi hakan?" Suka amsa da ee. Ya ce, "Yanzu zan yi muku magana game da wannan lamari. Allah Mai Girma ya keɓance Manzonsa ﷺ da wani abu daga cikin wannan Fai ɗin wanda bai ba wa kowa ba shi. Allah ya ce: 'Abin da Allah ya bai wa Manzonsa daga gare su - ba ku yi tafiyar doki ko rakumi don samunsa ba. Amma Allah yana ba Manzanninsa iko a kan duk wanda Ya so. Kuma Allah Maƙadar komai ne.' (59:6) Don haka wannan dukiya ta kasance ta musamman ga Manzon Allah ﷺ. Amma wallahi, Annabin ﷺ bai ɗauke shi don kansa kaɗai ba, kuma bai hana ku shi ba, sai dai ya ba ku duka ya raba shi a tsakaninku har sai wannan kaɗan ya rage. Daga cikin wannan, Manzon Allah ﷺ yana kashe kuɗin shekarar iyali daga wannan dukiya, kuma duk abin da ya rage, yana mayar da shi inda ake kashe dukiyar Allah (wato a sadaka). Manzon Allah ﷺ ya ci gaba da yin hakan tsawon rayuwarsa, sannan Annabin ﷺ ya rasu, Abu Bakr ya ce, 'Ni ne magajin Manzon Allah ﷺ.' Sai Abu Bakr ya karɓi wannan dukiya, ya yi amfani da ita yadda Manzon Allah ﷺ yake yi, kuma ku duka kun san hakan a wancan lokacin." Sannan Umar ya juya ga Ali da Abbas ya ce, "Kuna tunawa cewa Abu Bakr ya yi amfani da ita yadda kuka bayyana, kuma Allah ya san cewa, a cikin wannan lamari, ya kasance mai gaskiya, mai kyau, mai shiriya kuma mai bin gaskiya. Sannan Allah ya rashe Abu Bakr, na ce, 'Ni ne magajin Manzon Allah ﷺ da Abu Bakr.' Na riƙe wannan dukiya tsawon shekaru biyu na farko na mulkina ina amfani da ita yadda Manzon Allah ﷺ da Abu Bakr suka yi; kuma Allah ya san cewa na kasance mai gaskiya, mai kyau, mai shiriya kuma mai bin gaskiya (a cikin wannan lamari). Daga baya ku biyu (Ali da Abbas) kun zo mini, kuma da'awarku ɗaya ce, Ya Abbas! Kai ma ka zo mini. Sai na ce muku duka biyu cewa Manzon Allah ﷺ ya ce, 'Ba mu da gado, duk abin da muka bari sadaka ne.' Lokacin da na ga ya kamata in mika muku wannan dukiya, na ce, 'Idan kuna so zan mika muku bisa sharadin cewa za ku yi alkawari a gaban Allah kuma ku yi ƙwararren aiki cewa za ku yi amfani da ita yadda Manzon Allah ﷺ da Abu Bakr suka yi da kuma yadda na yi tun na hau mulki, in ba haka ba kar ku sake magana da ni (game da wannan).' Sai ku biyu ku ce, 'Mika mana bisa wannan sharadin.' Kuma bisa wannan sharadin na mika muku. Yanzu kuna son in yi hukuncin da ya bambanta da hakan? Ta Allah, wanda ta Izininsa sama da ƙasa suke tsaye, ba zan yi hukuncin da ya bambanta da hakan ba har zuwa lokacin da Sa'a ta kafu. Amma idan kun kasa iya sarrafa shi (wannan dukiya), ku mayar da shi mini, ni zan yi muku isasshen shi." Mai ruwaito ya ce, "Na ruwaita wannan Hadisin ga Urwa bin Az-Zubair, ya ce, 'Malik bin Aus ya yi gaskiya.' Na ji Aisha, matar Annabin ﷺ, tana cewa, 'Matan Annabin ﷺ sun aika Uthman zuwa ga Abu Bakr don neman rabonsu na takwas (1/8) na Fai ɗin da Allah ya bai wa Manzonsa. Amma ni na kasance ina dakatar da su, ina ce musu: Ashe ba ku jin tsoron Allah? Ashe ba ku san cewa Annabin ﷺ yana cewa: Ba mu da gado, duk abin da muka bari sadaka ne? Annabin ﷺ yana nufin kansa. Ya ƙara da cewa: Iyalin Muhammad ﷺ suna cin abinci daga c

Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.

Babban saƙo

Dukiyar Annabi ﷺ ta ci gaba da kasancewa sadaka, kuma ana sarrafa ta a matsayin amana ta jama’a.

Asali da dalili

‘Umar ya sasanta saɓani tsakanin ‘Ali da ‘Abbās game da kula da dukiyar Banū an-Naḍīr. Ya tuna musu da maganar Annabi ﷺ cewa abin da annabawa suka bari sadaka ne, da kuma yarjejeniyoyin kula da dukiyar da suka amince da su a baya.

Bayani kan kalmomi masu wuya
fay’

Dukiyar da take samuwa ga al’ummar Musulmi ba tare da yaƙi ba.

ṣadaqah

Sadaka; a nan tana nufin dukiyar da ba a raba a matsayin gado na mutum ba.

Amana ta jama’a

Dukiyar da aka ba da amanar kulawa, wadda dole ne a sarrafa bisa ƙa’idojin da aka amince da su da kuma manufar da aka ware mata.

Abin da malamai suka fahimta daga gare shi

Malaman farko sun fahimci daga wannan riwaya cewa ba a raba dukiyar Annabi ﷺ a matsayin gado na yau da kullum tsakanin magada, sai dai tana nan a matsayin sadaka kuma ana biyan bukatun iyalinsa daga gare ta. ‘Umar ya jaddada cewa masu kula da dukiyar su sarrafa ta bisa tsarin Annabi ﷺ, kuma alhakin gudanarwa ba ya ba mutum ikon mallakar ta. Mazhabobin Sunni huɗu sun amince da ƙa’ida ta musamman cewa ba a gadon annabawa kamar yadda ake gadon sauran mutane; duk da haka, ana iya ciyar da iyalan Annabi ﷺ daga wannan dukiya bisa ƙa’idojin da suka dace.

Darussa na yau
  1. A rubuce a fayyace yarjejeniyoyin kula da amfani da dukiyar bai ɗaya, kuma a kiyaye su.
  2. Kada a yi gaggawar sasanta saɓani: a saurari waɗanda abin ya shafa, auna da’awoyinsu da ingantaccen ilimi.
  3. A bambanta dukiyar mutum da dukiyar da yake sarrafawa a madadin wasu.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadisi kowace rana, a harshenka

Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.