Yaƙe-yaƙen Annabi ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadisi na 4141

An rawaito daga Aisha. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.

Sahih (ingantacce)Littafi: Yaƙe-yaƙen Annabi ﷺ
صحيح البخاري
Wa ya ruwaito?

An ruwaito daga Aisha

Sahih (ingantacce)

Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.

Riwayar

Rubutun Larabci

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ مَا قَالُوا، وَكُلُّهُمْ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ حَدِيثِهَا، وَبَعْضُهُمْ كَانَ أَوْعَى لِحَدِيثِهَا مِنْ بَعْضٍ وَأَثْبَتَ لَهُ اقْتِصَاصًا، وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْ كُلِّ رَجُلٍ مِنْهُمُ الْحَدِيثَ الَّذِي حَدَّثَنِي عَنْ عَائِشَةَ، وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا، وَإِنْ كَانَ بَعْضُهُمْ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضٍ، قَالُوا قَالَتْ عَائِشَةُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ سَفَرًا أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ، فَأَيُّهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا، خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَهُ، قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ فِيهَا سَهْمِي، فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ مَا أُنْزِلَ الْحِجَابُ، فَكُنْتُ أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ، فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ وَقَفَلَ، دَنَوْنَا مِنَ الْمَدِينَةِ قَافِلِينَ، آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ، فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ، فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى رَحْلِي، فَلَمَسْتُ صَدْرِي، فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدِ انْقَطَعَ، فَرَجَعْتُ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي، فَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ، قَالَتْ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يُرَحِّلُونِي فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي، فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ أَرْكَبُ عَلَيْهِ، وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ، وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يَهْبُلْنَ وَلَمْ يَغْشَهُنَّ اللَّحْمُ، إِنَّمَا يَأْكُلْنَ الْعُلْقَةَ مِنَ الطَّعَامِ، فَلَمْ يَسْتَنْكِرِ الْقَوْمُ خِفَّةَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَفَعُوهُ وَحَمَلُوهُ، وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ، فَبَعَثُوا الْجَمَلَ فَسَارُوا، وَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَ مَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ، فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ وَلَيْسَ بِهَا مِنْهُمْ دَاعٍ وَلاَ مُجِيبٌ، فَتَيَمَّمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ، وَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَىَّ، فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ، وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ، فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ، فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي، وَكَانَ رَآنِي قَبْلَ الْحِجَابِ، فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي، فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي، وَاللَّهِ مَا تَكَلَّمْنَا بِكَلِمَةٍ وَلاَ سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ، وَهَوَى حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ، فَوَطِئَ عَلَى يَدِهَا، فَقُمْتُ إِلَيْهَا فَرَكِبْتُهَا، فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ، وَهُمْ نُزُولٌ ـ قَالَتْ ـ فَهَلَكَ ‏{‏فِيَّ‏}‏ مَنْ هَلَكَ، وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَ الإِفْكِ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ ابْنَ سَلُولَ‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ أُخْبِرْتُ أَنَّهُ كَانَ يُشَاعُ وَيُتَحَدَّثُ بِهِ عِنْدَهُ، فَيُقِرُّهُ وَيَسْتَمِعُهُ وَيَسْتَوْشِيهِ‏.‏ وَقَالَ عُرْوَةُ أَيْضًا لَمْ يُسَمَّ مِنْ أَهْلِ الإِفْكِ أَيْضًا إِلاَّ حَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ، وَمِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ، وَحَمْنَةُ بِنْتُ جَحْشٍ فِي نَاسٍ آخَرِينَ، لاَ عِلْمَ لِي بِهِمْ، غَيْرَ أَنَّهُمْ عُصْبَةٌ ـ كَمَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ـ وَإِنَّ كُبْرَ ذَلِكَ يُقَالُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ كَانَتْ عَائِشَةُ تَكْرَهُ أَنْ يُسَبَّ عِنْدَهَا حَسَّانُ، وَتَقُولُ إِنَّهُ الَّذِي قَالَ: فَإِنَّ أَبِي وَوَالِدَهُ وَعِرْضِي لِعِرْضِ مُحَمَّدٍ مِنْكُمْ وِقَاءُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْتُ شَهْرًا، وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَصْحَابِ الإِفْكِ، لاَ أَشْعُرُ بِشَىْءٍ مِنْ ذَلِكَ، وَهْوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لاَ أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اللُّطْفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي، إِنَّمَا يَدْخُلُ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ ‏"‏ كَيْفَ تِيكُمْ ‏"‏ ثُمَّ يَنْصَرِفُ، فَذَلِكَ يَرِيبُنِي وَلاَ أَشْعُرُ بِالشَّرِّ، حَتَّى خَرَجْتُ حِينَ نَقَهْتُ، فَخَرَجْتُ مَعَ أُمِّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ، وَكَانَ مُتَبَرَّزَنَا، وَكُنَّا لاَ نَخْرُجُ إِلاَّ لَيْلاً إِلَى لَيْلٍ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا‏.‏ قَالَتْ وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الأُوَلِ فِي الْبَرِّيَّةِ قِبَلَ الْغَائِطِ، وَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا، قَالَتْ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ وَهْىَ ابْنَةُ أَبِي رُهْمِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ، وَأُمُّهَا بِنْتُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ بْنِ عَبَّادِ بْنِ الْمُطَّلِبِ، فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ بَيْتِي، حِينَ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا، فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ‏.‏ فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ، أَتَسُبِّينَ رَجُلاً شَهِدَ بَدْرًا فَقَالَتْ أَىْ هَنْتَاهْ وَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قَالَتْ وَقُلْتُ مَا قَالَ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الإِفْكِ ـ قَالَتْ ـ فَازْدَدْتُ مَرَضًا عَلَى مَرَضِي، فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ كَيْفَ تِيكُمْ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ لَهُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَىَّ قَالَتْ وَأُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا، قَالَتْ فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَقُلْتُ لأُمِّي يَا أُمَّتَاهُ مَاذَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ قَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَيْكِ، فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةً عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا لَهَا ضَرَائِرُ إِلاَّ كَثَّرْنَ عَلَيْهَا‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ أَوَلَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ، حَتَّى أَصْبَحْتُ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ، وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ، ثُمَّ أَصْبَحْتُ أَبْكِي ـ قَالَتْ ـ وَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْىُ يَسْأَلُهُمَا وَيَسْتَشِيرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ ـ قَالَتْ ـ فَأَمَّا أُسَامَةُ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ، وَبِالَّذِي يَعْلَمُ لَهُمْ فِي نَفْسِهِ، فَقَالَ أُسَامَةُ أَهْلَكَ وَلاَ نَعْلَمُ إِلاَّ خَيْرًا‏.‏ وَأَمَّا عَلِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمْ يُضَيِّقِ اللَّهُ عَلَيْكَ، وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ، وَسَلِ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ‏.‏ قَالَتْ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَرِيرَةَ فَقَالَ ‏"‏ أَىْ بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ مِنْ شَىْءٍ يَرِيبُكِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ لَهُ بَرِيرَةُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا قَطُّ أَغْمِصُهُ، غَيْرَ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا، فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ ـ قَالَتْ ـ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ يَوْمِهِ، فَاسْتَعْذَرَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ وَهْوَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ قَدْ بَلَغَنِي عَنْهُ أَذَاهُ فِي أَهْلِي، وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ خَيْرًا، وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلاً مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلاَّ خَيْرًا، وَمَا يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ مَعِي ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الأَشْهَلِ فَقَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْذِرُكَ، فَإِنْ كَانَ مِنَ الأَوْسِ ضَرَبْتُ عُنُقَهُ، وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنَ الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ‏.‏ قَالَتْ فَقَامَ رَجُلٌ مِنَ الْخَزْرَجِ، وَكَانَتْ أُمُّ حَسَّانَ بِنْتَ عَمِّهِ مِنْ فَخِذِهِ، وَهْوَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ، وَهْوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ ـ قَالَتْ ـ وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلاً صَالِحًا، وَلَكِنِ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدٍ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لاَ تَقْتُلُهُ، وَلاَ تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ، وَلَوْ كَانَ مِنْ رَهْطِكَ مَا أَحْبَبْتَ أَنْ يُقْتَلَ‏.‏ فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ ـ وَهْوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدٍ ـ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ، فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنِ الْمُنَافِقِينَ‏.‏ قَالَتْ فَثَارَ الْحَيَّانِ الأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ ـ قَالَتْ ـ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ ـ قَالَتْ ـ فَبَكَيْتُ يَوْمِي ذَلِكَ كُلَّهُ، لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ، وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ ـ قَالَتْ ـ وَأَصْبَحَ أَبَوَاىَ عِنْدِي، وَقَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا، لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ، وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ، حَتَّى إِنِّي لأَظُنُّ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي، فَبَيْنَا أَبَوَاىَ جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي فَاسْتَأْذَنَتْ عَلَىَّ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَأَذِنْتُ لَهَا، فَجَلَسَتْ تَبْكِي مَعِي ـ قَالَتْ ـ فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْنَا، فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ ـ قَالَتْ ـ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ مَا قِيلَ قَبْلَهَا، وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا لاَ يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي بِشَىْءٍ ـ قَالَتْ ـ فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ جَلَسَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ، يَا عَائِشَةُ إِنَّهُ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا، فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً، فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ، وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ، فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ، فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ ثُمَّ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَقَالَتَهُ قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِنْهُ قَطْرَةً، فَقُلْتُ لأَبِي أَجِبْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِّي فِيمَا قَالَ‏.‏ فَقَالَ أَبِي وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقُلْتُ لأُمِّي أَجِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا قَالَ‏.‏ قَالَتْ أُمِّي وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقُلْتُ وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ لاَ أَقْرَأُ مِنَ الْقُرْآنِ كَثِيرًا إِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَقَدْ سَمِعْتُمْ هَذَا الْحَدِيثَ حَتَّى اسْتَقَرَّ فِي أَنْفُسِكُمْ وَصَدَّقْتُمْ بِهِ، فَلَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي بَرِيئَةٌ لاَ تُصَدِّقُونِي، وَلَئِنِ اعْتَرَفْتُ لَكُمْ بِأَمْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي مِنْهُ بَرِيئَةٌ لَتُصَدِّقُنِّي، فَوَاللَّهِ لاَ أَجِدُ لِي وَلَكُمْ مَثَلاً إِلاَّ أَبَا يُوسُفَ حِينَ قَالَ ‏{‏فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ‏}‏ ثُمَّ تَحَوَّلْتُ وَاضْطَجَعْتُ عَلَى فِرَاشِي، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي حِينَئِذٍ بَرِيئَةٌ، وَأَنَّ اللَّهَ مُبَرِّئِي بِبَرَاءَتِي وَلَكِنْ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ أَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ مُنْزِلٌ فِي شَأْنِي وَحْيًا يُتْلَى، لَشَأْنِي فِي نَفْسِي كَانَ أَحْقَرَ مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ اللَّهُ فِيَّ بِأَمْرٍ، وَلَكِنْ كُنْتُ أَرْجُو أَنْ يَرَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّوْمِ رُؤْيَا يُبَرِّئُنِي اللَّهُ بِهَا، فَوَاللَّهِ مَا رَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَجْلِسَهُ، وَلاَ خَرَجَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْبَيْتِ، حَتَّى أُنْزِلَ عَلَيْهِ، فَأَخَذَهُ مَا كَانَ يَأْخُذُهُ مِنَ الْبُرَحَاءِ، حَتَّى إِنَّهُ لَيَتَحَدَّرُ مِنْهُ مِنَ الْعَرَقِ مِثْلُ الْجُمَانِ وَهْوَ فِي يَوْمٍ شَاتٍ، مِنْ ثِقَلِ الْقَوْلِ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَيْهِ ـ قَالَتْ ـ فَسُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يَضْحَكُ، فَكَانَتْ أَوَّلَ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَ بِهَا أَنْ قَالَ ‏"‏ يَا عَائِشَةُ أَمَّا اللَّهُ فَقَدْ بَرَّأَكِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَقَالَتْ لِي أُمِّي قُومِي إِلَيْهِ‏.‏ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لاَ أَقُومُ إِلَيْهِ، فَإِنِّي لاَ أَحْمَدُ إِلاَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ ـ قَالَتْ ـ وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالإِفْكِ‏}‏ الْعَشْرَ الآيَاتِ، ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ هَذَا فِي بَرَاءَتِي‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ ـ وَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحِ بْنِ أُثَاثَةَ لِقَرَابَتِهِ مِنْهُ وَفَقْرِهِ ـ وَاللَّهِ لاَ أُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحٍ شَيْئًا أَبَدًا بَعْدَ الَّذِي قَالَ لِعَائِشَةَ مَا قَالَ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏ وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏غَفُورٌ رَحِيمٌ‏}‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ بَلَى وَاللَّهِ إِنِّي لأُحِبُّ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لِي فَرَجَعَ إِلَى مِسْطَحٍ النَّفَقَةَ الَّتِي كَانَ يُنْفِقُ عَلَيْهِ وَقَالَ وَاللَّهِ لَا أَنْزِعُهَا مِنْهُ أَبَدًا قَالَتْ عَائِشَةُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَ زَيْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ عَنْ أَمْرِي فَقَالَ لِزَيْنَبَ مَاذَا عَلِمْتِ أَوْ رَأَيْتِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحْمِي سَمْعِي وَبَصَرِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ إِلَّا خَيْرًا قَالَتْ عَائِشَةُ وَهِيَ الَّتِي كَانَتْ تُسَامِينِي مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِالْوَرَعِ قَالَتْ وَطَفِقَتْ أُخْتُهَا حَمْنَةُ تُحَارِبُ لَهَا فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنِي مِنْ حَدِيثِ هَؤُلَاءِ الرَّهْطِ ثُمَّ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ وَاللَّهِ إِنَّ الرَّجُلَ الَّذِي قِيلَ لَهُ مَا قِيلَ لَيَقُولُ سُبْحَانَ اللَّهِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا كَشَفْتُ مِنْ كَنَفِ أُنْثَى قَطُّ قَالَتْ ثُمَّ قُتِلَ بَعْدَ ذَلِكَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ

Fassara

Ya ba mu labari Abdul-Aziz bin Abdullah, ya ba mu labari Ibrahim bin Sa'd, daga Salih, daga Ibn Shihab, ya ce: Urwa bin Az-Zubair, da Sa'id bin Al-Musayyib, da Alqama bin Waqqas, da Ubaidullah bin Abdullah bin Utba bin Mas'ud sun ba ni labari daga Aisha, radhiyallahu anha, matar Annabi ﷺ, a lokacin da masu Ifki suka ce mata abin da suka ce, kuma kowannensu ya ba ni wani bangare na labarinta, wasunsu sun fi wasu haddace labarinta kuma sun fi tabbatar da shi, kuma na haddace daga kowane mutum a cikinsu labarin da ya ba ni game da Aisha, wasu labaransu suna tabbatar da wasu, ko da yake wasunsu sun fi wasu haddace shi, sun ce: Aisha ta ce: Manzon Allah ﷺ idan ya so tafiya, yana caca tsakanin matayensa, duk wacce aka samu caca a gare ta, Manzon Allah ﷺ yana fita da ita tare da shi. Aisha ta ce: Sai ya yi caca tsakaninmu a wata yakin da ya yi, sai aka samu cacana a ciki, sai na fita tare da Manzon Allah ﷺ bayan an saukar da hukuncin hijabi. Ana dauke ni a cikin ambarina ana sauke ni a ciki. Muka ci gaba da tafiya har Manzon Allah ﷺ ya gama yakinsa ya dawo. Mun kusanci Madina muna dawowa, sai ya ba da izinin tashi da dare. Na tashi lokacin da aka ba da sanarwar tashin, na yi tafiya har na wuce sansanin sojoji. Bayan na gama bukatar jikina, na dawo wurin dabbar hauwana, na taba kirjina, ga wuyan wuyana na lu'u-lu'un Zafar ya katse. Na koma neman wuyan wuyana, nema ya tsare ni. Ta ce: Mutanen da ke daukara suka zo suka dauki ambarina suka sanya shi a kan rakimina da nake hawa, suna zaton ina ciki. Mata a wannan lokaci masu sauki ne, basu yi kiba ba, nama bai rufe jikinsu sosai ba, sai dai dan kadan na abinci suke ci. Saboda haka mutanen basu dauki saukin ambarin a matsayin abu mai ban mamaki ba lokacin da suka dauke shi suka dora shi, kuma ni yarinya ce 'yar karamar shekara. Suka tayar da rakumin suka tafi. Na sami wuyan wuyana bayan sojojin sun wuce. Na zo wurin zama nasu babu mai kira ko mai amsa. Na nufi wurin zamana da nake ciki, ina zaton za su rasa ni su dawo wurina. Yayin da nake zaune a wurina, barci ya rinjaye ni na yi bacci. Safwan bin Al-Muattal As-Sulami Adh-Dhakwani yana bayan sojojin. Ya waye a wurina ya ga siffar mutum mai barci, ya gane ni lokacin da ya gan ni, domin ya taba ganina kafin hijabi. Na farka da istirja'arsa lokacin da ya gane ni, nan take na rufe fuskata da mayafina. Wallahi bamu yi magana da kalma daya ba, kuma ban ji wata kalma daga gare shi banda istirja'arsa ba. Ya sauko daga rakuminsa ya sa ta kwanta, ya dora kafarsa a kan kafafunta, na tashi zuwa gare ta na hau. Ya tafi yana jagorantar dabbar da take dauke da ni har mun cimmi sojojin a tsakiyar rana mai zafi, suna hutu. Ta ce: Sai wanda ya halaka {a sabodina} ya halaka, wanda ya dauki manyar Ifki shi ne Abdullah bin Ubayyi bin Salul. Urwa ya ce: An gaya mini cewa ana yada labarin ana magana da shi a gabansa, shi kuma yana yarda da shi yana sauraro yana karawa. Urwa kuma ya ce: Ba a ambaci sunayen masu Ifki ba banda Hassan bin Thabit, da Mistah bin Uthatha, da Hamna bint Jahsh, da wasu mutanen da bani da ilimi a kansu, sai dai cewa su rukuni ne kamar yadda Allah Ma'ala ya ce, kuma ana cewa babban wanda ya dauki nauyin hakan shi ne Abdullah bin Ubayyi bin Salul. Urwa ya ce: Aisha tana kin a zagi Hassan a gabanta, tana cewa: Shi ne wanda ya ce:

"To ubana da ubansa da martabata duk kariya ce ga martabar Muhammad daga gare ku." Aisha ta ce: Mun iso Madina na yi rashin lafiya wata guda bayan mun iso, yayin da mutane suke yada maganganun masu Ifki, ni ban sani komai ba, amma abin da ke damuna a cikin ciwona shi ne ban san irin tausayin da nake samu daga Manzon Allah ﷺ lokacin rashin lafiya ba. Manzon Allah ﷺ yana shigowa wurina yana sallama sannan ya ce: "Yaya waccan?" sannan ya fita. Wannan yana damuna amma ban gane sharri ba, har na fita bayan na warke, na fita tare da Ummu Mistah zuwa Manasi', wurin bayanmu, kuma basu fita sai da dare, kafin mu yi makogara kusa da gidajenmu. Ta ce: Halinmu kamar halin Larabawa na farko ne a jeji wajen bayan, kuma muna jin kunya mu yi makogara kusa da gidajenmu. Ta ce: Ni da Ummu Mistah muka tafi, ita 'yar Abu Ruhm bin Al-Muttalib bin Abd Manaf ce, uwayarta 'yar Sakhr bin Amir ce kawar Abu Bakr As-Siddiq, dansa kuma Mistah bin Uthatha bin Abbad bin Al-Muttalib ne. Ni da Ummu Mistah muka dawo zuwa gidana bayan mun gama bukatar jikinmu. Ummu Mistah ta taki a cikin mayafinta ta ce: "Mistah ya lalace!" Na ce mata: "Mugun magana ka ce, kana zagin mutumin da ya shahidi Badar?" Ta ce: "Ke Hantah! Shin baki ji abin da ya ce?" Ta ce: Na ce: "Me ya ce?" Sai ta ba ni labarin maganganun masu Ifki. Ta ce: Ciwona ya kara tsanani akan ciwona. Lokacin da na dawo gidana, Manzon Allah ﷺ ya shigo wurina ya sallama sannan ya ce: "Yaya waccan?" Na ce masa: "Zaka ba ni izinin zuwa wurin iyayena?" Ina son in tabbatar da labarin daga gare su. Ta ce: Manzon Allah ﷺ ya ba ni izini. Na ce wa uwayata: "Ya uwayata, me mutane ke magana?" Ta ce: "'Yata, sauƙaƙa wa kanki, wallahi da wuya mace mai kyau ta kasance a wurin mijinta yana sonta tana da ammatata sai sun yi mata yawan magana." Ta ce: Na ce: "Subhanallah! Shin mutane sun yi irin wannan maganar?" Ta ce: Na yi kuka wancan dare har na waye, hawayena basu tsayawa ba, kuma ban yi barci ba, safe na sake kuka. Ta ce: Lokacin da wahayi ya dadewa, Manzon Allah ﷺ ya kira Ali bin Abi Talib da Usama bin Zaid don tambayarsu da tuntubarsu game da rabuwa da matarsa. Ta ce: Usama ya yi wa Manzon Allah ﷺ shawara bisa abin da ya sani na tsabtatar matarsa, da abin da yake ji a zuciyarsa game da su, ya ce: "Matarka ce, kuma bambu sani sai alheri." Ali kuma ya ce: "Ya Manzon Allah, Allah bai takura maka ba, mata kuma akwai dayawa bayanta, sai ka tambami baiwa ta gaskiya maka." Ta ce: Manzon Allah ﷺ ya kira Barira ya ce: "Ya Barira, shin kun taba ganin wani abu da ya damar da ki?" Barira ta ce masa: "Wanda ya aiko ka da gaskiya, ban taba ganin wani abu a kanta da zan boye ba, sai dai cewa yarinya ce 'yar karamar shekara tana barci ta bar kullin iyalinta, sai tumakin gida su zo su ci." Ta ce: Manzon Allah ﷺ ya tashi a wannan ranar, ya kai korafi game da Abdullah bin Ubayyi a kan mimbari, ya ce: "Ya jama'ar Musulmi, wanene zai wanke ni daga mutumin da labarin cutar da shi ya isa gare ni game da iyalina? Wallahi ban sani game da iyalina sai alheri, kuma sun ambaci mutumin da ban sani game da shi sai alheri, kuma baya shiga wurin iyalina sai tare da ni." Ta ce: Sa'd bin Mu'adh dan uwan Banu Abd Al-Ashhal ya tashi ya ce: "Ni ya Manzon Allah zan wanke ka, idan daga Aws ne zan yanke kansa, idan kuma daga 'yan uwamu na Khazraj ne ka umurce mu mu yi umurninka." Ta ce: Wani mutum daga Khazraj ya tashi, Ummu Hassan 'yar uwarsa daga danginsa ce, shi ne Sa'd bin Ubada, shi ne sarkin Khazraj. Ta ce: Kafin haka mutum mai kyau ne, amma fanatikanci ya dauke shi, ya ce wa Sa'd: "Ka yi karya, rai na Allah ba zaka kashe shi ba, kuma ba zaka iya kashe shi ba, da ace daga danginka ne baka so a kashe shi." Usaid bin Hudair ya tashi, shi dan uwan Sa'd ne, ya ce wa Sa'd bin Ubada: "Ka yi karya, rai na Allah tabbas za mu kashe shi, kai munafiki ne kana gardama don munafikai." Ta ce: Kabilolin biyu Aws da Khazraj suka tashi har kusan za su yi yaki, Manzon Allah ﷺ yana tsaye a kan mimbari. Ta ce: Manzon Allah ﷺ ya ci gaba da kwantar da hankalinsu har suka yi shiru shi ma ya yi shiru. Ta ce: Na yi kuka duk wancan rana, hawayena basu tsayawa ba, kuma ban yi barci ba. Ta ce: Iyayena sun kasance a wurina safe, na yi kuka dare biyu da rana daya, hawayena basu tsayawa ba, kuma ban yi barci ba, har na yi zaton kuka zai fashe min hanta. Yayin da iyayena suke zaune a wurina ina kuka, wata mace daga Ansar ta nemi izinin shiga, na ba ta izini, ta zaune tana kukuwa tare da ni. Ta ce: Yayin da muke haka, Manzon Allah ﷺ ya shigo wurinmu, ya sallama ya zaune. Ta ce: Bai taba zama a wurina ba tun da aka ce abin da aka ce. Ya yi wata guda ba a saukar masa da wahayi game da lamrana ba. Ta ce: Manzon Allah ﷺ ya yi Shahada lokacin da ya zaune sannan ya ce: "Amma bayan haka, ya Aisha, labarin haka da haka ya iso gare ni game da ke, idan ke mai tsabta ce, Allah zai tsabtatar da ke, idan kuma ka aikata zunubi, nemi gafarar Allah ka tuba zuwa gare shi, domin bawa idan ya furta sannan ya tuba, Allah yana karbar tubarsa." Ta ce: Lokacin da Manzon Allah ﷺ ya gama maganarsa, hawayena suka tsaya har ban ji digo daya ba. Na ce wa babana: "Amsa wa Manzon Allah ﷺ a madadina game da abin da ya ce." Babana ya ce: "Wallahi ban san abin da zan ce wa Manzon Allah ﷺ ba." Na ce wa uwayata: "Amsa wa Manzon Allah ﷺ game da abin da ya ce." Uwayata ta ce: "Wallahi ban san abin da zan ce wa Manzon Allah ﷺ ba." Na ce kuma ni yarinya ce 'yar karamar shekara ban karanta Kur'ani da yawa ba: "Ni wallahi na san kun ji wannan labarin har ya zauna a zukatankunku kuma kun yarda da shi, idan na ce muku ni mai tsabta ce ba za ku yarda da ni ba, idan kuma na furta muku wani abu, Allah ya san ni mai tsabta ce daga gare shi, tabbas za ku yarda da ni. Wallahi ban sami misali ga kaina da ku sai uban Yusuf lokacin da ya ce: {Saburi mai kyau, Allah ne ake neman taimako a kan abin da kuke bayyanawa}." Sannan na juya na kwanta a kan gadona, Allah ya san ni mai tsabta ce a wannan lokacin, kuma Allah zai tsabtatar da ni saboda tsabtatawa, amma wallahi ban yi zaton Allah zai saukar da wahayi game da lamrana da za a karanta ba, lamrana a kaina ya fi karancin cewa Allah zai yi magana a kaina da wani abu, amma ina fatan Manzon Allah ﷺ ya ga mafarki a bacci wanda Allah zai tsabtatar da ni da shi. Wallahi Manzon Allah ﷺ bai bar majalisarsa ba, kuma babu wanda ya fita daga cikin 'yan gida, har aka saukar masa da wahayi. Yanayin da yake samu ya same shi, har gudumar zufa tana zubowa daga gare shi kamar lu'u-lu'u a cikin rana mai sanyi, saboda nauyin maganar da aka saukar masa. Ta ce: An cire wa Manzon Allah ﷺ wahayin yana murmushi, farkon kalmar da ya yi ita ce: "Ya Aisha, Allah ya tsabtatar da ke." Ta ce: Uwayata ta ce mini: "Tashi zuwa gare shi." Na ce: "Wallahi ba zan tashi zuwa gare shi ba, domin ban yabi sai Allah Azza wa Jalla ba." Ta ce: Allah Ma'ala ya saukar da: {Lallai wadanda suka zo da Ifki} ayoyi goma, sannan Allah ya saukar da wannan game da tsabtatar data. Abu Bakr As-Siddiq ya ce, wanda yake ciyar da Mistah bin Uthatha saboda dangantakarsa da shi da talakancinsa: "Wallahi ba zan ciyar da Mistah komai har abada bayan abin da ya ce wa Aisha." Allah ya saukar da: {Kada masu falalu a cikinku} har zuwa maganarsa: {Mai gafara Mai rahama}. Abu Bakr As-Siddiq ya ce: "Ee wallahi ina son Allah ya gafarta mini," ya dawo wa Mistah ciyarwar da yake yi masa, ya ce: "Wallahi ba zan daina masa ita har abada ba." Aisha ta ce: Manzon Allah ﷺ ya tambayi Zainab bint Jahsh game da lamrana, ya ce wa Zainab: "Me ka sani ko ka gani?" Ta ce: "Ya Manzon Allah, ina kare kunnena da idanuna, wallahi ban sani sai alheri ba." Aisha ta ce: Ita ce wacce take takaratawa daga cikin matan Annabi ﷺ, Allah ya kare ta saboda takawarta. Ta ce: 'Yar uwarta Hamna ta fara kokari a madadinta, ta halaka a cikin wadanda suka halaka. Ibn Shihab ya ce: Wannan shi ne abin da ya iso gare ni daga labarin wadannan mutanen. Sannan Urwa ya ce: Aisha ta ce: "Wallahi mutumin da aka ce masa abin da aka ce yana cewa: Subhanallah! Wanda raina ke hannunsa, ban taba budewa kan wata mace ba." Ta ce: Sannan aka kashe shi bayan haka a hanya ta Allah.

Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.

Babban saƙo

Allah Ya bayyana rashin laifin A’isha bayan wani mummunan kamfen na ƙazafi.

Asali da dalili

Hadisin ya bayyana kamfen ɗin ƙazafi da aka yi wa A’isha bayan wani yaƙin neman zaɓe da kuma yadda ta yi saura daga rundunar. Ayoyin Alƙur’ani a cikin suratul Nur (24:11–20) sun bayyana rashin laifinta; aya ta 24:22 kuma ta ƙarfafa Abu Bakr ya ci gaba da taimakon Mistah da kuɗi ya kuma yafe masa.

Bayani kan kalmomi masu wuya
al-ifk

Mummunan zargin ƙarya ko ƙazafi.

istirja’

Kalaman ‘Mu na Allah ne, kuma gare Shi za mu koma’, da ake furtawa idan musiba ta auku.

howdah

Wani shimfiɗaɗɗen kujerar ɗauka mai rufi da ake ɗora wa kan raƙumi.

Abin da malamai suka fahimta daga gare shi

Mufassiran gargajiya sun jaddada cewa Alƙur’ani ya tabbatar a sarari da rashin laifin A’isha, kuma yaɗa zarge-zargen da ba a tabbatar ba babban zunubi ne. Sun kuma fahimci cewa ya kamata Musulmi ya binciki jita-jita, ya kare mutunci da martabar mutane, kuma kada ya yanke hukunci kan zargi ba tare da hujja ba. Misalin Abu Bakr ya nuna cewa yafiya da ci gaba da taimakon dangin da ke cikin buƙata sun fi dacewa idan mutum yana neman gafarar Allah.

Darussa na yau
  1. Kada ka yaɗa zargi kafin ka binciki gaskiyar lamarin sosai.
  2. Ka tallafa wa wanda aka zalunta, ka kuma kare mutuncinsa daga gulma.
  3. Bayan kuskure mai raɗaɗi, ka yi la’akari da yafiya kuma kada ka hana mabukata taimako mai kyau.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadisi kowace rana, a harshenka

Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.