Sahih al-Bukhari, hadisi na 4986
An rawaito daga Zaid ibn Thabit. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.
An ruwaito daga Zaid ibn Thabit
Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.
Riwayar
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عِنْدَهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ بِالْمَوَاطِنِ، فَيَذْهَبَ كَثِيرٌ مِنَ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ. قُلْتُ لِعُمَرَ كَيْفَ تَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ عُمَرُ هَذَا وَاللَّهِ خَيْرٌ. فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَاجِعُنِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِذَلِكَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَى عُمَرُ. قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لاَ نَتَّهِمُكَ، وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْىَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَىَّ مِمَّا أَمَرَنِي مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ أَبُو بَكْرٍ يُرَاجِعُنِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الْعُسُبِ وَاللِّخَافِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ حَتَّى وَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ لَمْ أَجِدْهَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرَهُ {لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ} حَتَّى خَاتِمَةِ بَرَاءَةَ، فَكَانَتِ الصُّحُفُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَيَاتَهُ ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ.
Musa bin Ismail ya ruwaito mana daga Ibrahim bin Sa'd, Ibn Shihab ya ruwaito mana daga Ubaid bin As-Sabbaq cewa Zaid bin Thabit - Allah Ya yarda da shi - ya ce: Abu Bakr ya aiko mini lokacin yakin Yamama. Lokacin da na je wurinsa, na samu Umar bin Al-Khattab yana tare da shi. Abu Bakr - Allah Ya yarda da shi - ya ce: 'Umar ya zo mini ya ce: Lallai kashe-kashe ya yi tsanani ranar Yamama ga masu haddar Alkur'ani, kuma ina jin tsoron kada kashe-kashe ya sake tsananta ga masu hadda a wasu fagen daga, sai babban bangare na Alkur'ani ya bace. Don haka ina ganin ka ba da umarnin a tattara Alkur'ani.' Na ce wa Umar: 'Ta yaya za ku yi wani abu da Rasûlullah ﷺ bai yi ba?' Umar ya ce: 'Wannan, wallahi, alheri ne.' Umar ya ci gaba da tattaunawa da ni har sai Allah Ya bude min kirjina game da hakan, kuma na ga cikin hakan abin da Umar ya gani. Zaid ya ce: Abu Bakr ya ce mini: 'Kai saurayi ne mai hankali, ba mu da zargi a gare ka, kuma kana rubuta wahayi ga Rasûlullah ﷺ. Saboda haka, bincika Alkur'ani ka tattara shi.' Wallahi, da sun umurce ni in motsa dutse daga cikin duwatsu, da bai fi wannan nauyi a gare ni ba, wato umarnin tattara Alkur'ani. Na ce: 'Ta yaya za ku yi wani abu da Rasûlullah ﷺ bai yi ba?' Ya ce: 'Shi, wallahi, alheri ne.' Abu Bakr ya ci gaba da tattaunawa da ni har sai Allah Ya bude min kirjina ga abin da Ya bude wa Abu Bakr da Umar - Allah Ya yarda da su. Sai na fara binciken Alkur'ani ina tattara shi daga ganyen dabino, fararen duwatsu sirara, da daga zukatan maza, har na samu karshen Surah At-Taubah a wurin Abu Khuzaima Al-Ansari; ban same ta a wurin kowa sai a wurinsa: {LALLAI YA KU ZO MANZO DAGA CIKIN KANKU, YANA DA WAHALA A GARE SHI ABIN DA KE WAHALTA MUKU} har karshen Bara'ah. Takardun sun kasance a wurin Abu Bakr har Allah Ya rashe shi, sannan a wurin Umar a rayuwarsa, daga baya kuma a wurin Hafsa 'yar Umar - Allah Ya yarda da ita.
Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.
Abu Bakr ya tattara Alƙur’ani a hankali bayan asarar rayuka a Yamama.
Bayan asarar rayuka masu yawa a cikin masu karatun Alƙur’ani a yaƙin Yamama, Umar ya ba da shawarar a tattara Alƙur’ani. Abu Bakr ya ɗora wa Zaid ibn Thabit alhakin yin hakan cikin kulawa.
Masu karatun Alƙur’ani; a nan ana nufin mutanen da suka haddace yawancin Alƙur’ani.
Rubutattun takardun Alƙur’ani da aka tattara.
Surar Alƙur’ani ta tara, wadda ake kira Suratu Baraa’a ma.
Malamai suna fahimtar daga wannan ruwaya cewa tattara Alƙur’ani mataki ne da aka halatta kuma abin yabo domin kiyaye wahayi. Kasancewar Annabi ﷺ bai tattara shi a matsayin kundin guda ɗaya tun da farko ba, bai sa umarnin da aka bayar daga baya ya zama haramun ba: Sahabbai sun ga wannan a matsayin sabuwar hanya ta kare wata manufa da aka amince da ita. Ruwayar kuma tana nuna muhimmancin bincike da kulawa, rubutattun tushe, ilimin haddacewa, da kuma mutane masu ƙwarewa da amana wajen kiyaye ilimin addini.
- A kiyaye muhimman ilimi da kulawa, kuma a tabbatar da shi ta tushe amintattu.
- A ɗauki shawarar ƙwararru da muhimmanci, ko da matakin da ake bukata sabo ne.
- A ɗauki nauyin tare wajen adanawa da isar da ilimi mai daraja.
Wannan ruwaya tana bayyana wani mataki na gaba na kiyaye Alƙur’ani: daidaita rubutaccen Alƙur’ani a zamanin Uthman.
Sahih al-Bukhari · #4987 (Sahih)Tana ba da labarin yadda Uthman ya sa aka kwafi kuma aka rarraba mushafan Alƙur’ani domin hana sabani a karatu.
Sahih al-Bukhari · #4988 (Sahih)A cikinta, Zaid ibn Thabit ya bayyana yadda aka gano wata aya cikin matuƙar kulawa yayin da ake sake kwafin Mushaf.
Hadisi kowace rana, a harshenka
Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.