Dokokin Gado · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadisi na 6728

An rawaito daga Umar ibn al-Khattab. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.

Sahih (ingantacce)Littafi: Dokokin Gado
صحيح البخاري
Wa ya ruwaito?

An ruwaito daga Umar ibn al-Khattab

Sahih (ingantacce)

Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.

Riwayar

Rubutun Larabci

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ،، وَكَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ذَكَرَ لِي مِنْ حَدِيثِهِ ذَلِكَ، فَانْطَلَقْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَيْهِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ انْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى عُمَرَ فَأَتَاهُ حَاجِبُهُ يَرْفَأُ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمْ، ثُمَّ قَالَ هَلْ لَكَ فِي عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا‏.‏ قَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفْسَهُ‏.‏ فَقَالَ الرَّهْطُ قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ذَلِكَ قَالاَ قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ قَدْ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْفَىْءِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ، فَقَالَ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏قَدِيرٌ‏}‏ فَكَانَتْ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ، وَلاَ اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ، لَقَدْ أَعْطَاكُمُوهُ وَبَثَّهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ مِنْهَا هَذَا الْمَالُ، فَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ مِنْ هَذَا الْمَالِ نَفَقَةَ سَنَتِهِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ بِذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَيَاتَهُ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ فَتَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَضَهَا فَعَمِلَ بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ وَلِيِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَضْتُهَا سَنَتَيْنِ أَعْمَلُ فِيهَا مَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ، وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، جِئْتَنِي تَسْأَلُنِي نَصِيبَكَ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ، وَأَتَانِي هَذَا يَسْأَلُنِي نَصِيبَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ، فَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ، فَوَاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، لاَ أَقْضِي فِيهَا قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا فَادْفَعَاهَا إِلَىَّ، فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهَا‏.‏

Fassara

Māliku bin Ausi bin Al-Ḥadathān ya ba mu labari, kuma Muḥammad bin Jubair bin Muṭʿim ya ambato min wani sashi na wannan labarinsa, sai na tafi har na shiga wurin ʿUmar. Sai mai kofarsa Yarfa’ ya zo ya ce:

“Shin za ka bar ʿUsmān, ʿAbdur-Raḥmān, Az-Zubair da Saʿd su shigo?” Ya ce: “Ee.” Sai ya bar su suka shiga. Sannan ya sake zuwa ya ce: “Shin za ka bar ʿAlī da ʿAbbās su shigo?” Ya ce: “Ee.” Sai ʿAbbās ya ce: “Yā Amīr al-Mu’minīn! Ka yi hukunci tsakanina da wannan mutumin.” ʿUmar ya ce: “Ina rantsar da ku da Allah wanda sama da ƙasa suke tsaye da izininSa, shin kun san cewa Manzon Allah ﷺ ya ce: ‘Ba a gadon dukkan abin da muka bari, sadaka ne’? Kuma Manzon Allah ﷺ yana nufin kanshi ne da hakan.” Sai waɗancan jama’an suka ce: “Lallai ya faɗi hakan.” Sai ya juya ga ʿAlī da ʿAbbās ya ce: “Shin kun san cewa Manzon Allah ﷺ ya faɗi hakan?” Su ma suka ce: “Lallai ya faɗi hakan.” Sai ʿUmar ya ce: “To, ina so in gaya muku game da wannan lamari. Lallai Allah Ya keɓance ManzonSa ﷺ a cikin wannan fā’i (ganimar da aka samu ba tare da yaƙi ba) da wani abu wanda bai ba wa kowa banda shi ba. Allah Mai Girma da Daraja ya ce: {Abin da Allah ya mayar wa ManzonSa...} har zuwa maganarSa {...Mai Iko}. Don haka wannan dukiya ta zama ta musamman ga Manzon Allah ﷺ. Wallahi, bai tattara ta don kansa ba, kuma bai hana ku ita ba; lallai ya ba ku ita kuma ya rarraba ta a tsakaninku har sai da ya rage daga cikinta wannan dukiya. Annabi ﷺ yana kashe daga wannan dukiya don ciyar da iyalansa na shekara guda, sannan ya ɗauki sauran ya sanya shi a matsayin dukiyar Allah. Haka Manzon Allah ﷺ ya yi a tsawon rayuwarsa. Ina rantsar da ku da Allah, shin kun san hakan?” Sun ce: “Ee.” Sannan ya ce wa ʿAlī da ʿAbbās: “Ina rantsar da ku biyu da Allah, shin kun san hakan?” Suka ce: “Ee.” Sai ya ci gaba: “Allah Ya karɓi ran Annabinsa ﷺ, sai Abū Bakr ya ce: ‘Ni ne waliyyin Manzon Allah ﷺ,’ sai ya riƙe wannan dukiya ya yi amfani da ita yadda Manzon Allah ﷺ ya yi. Sannan Allah Ya karɗi ran Abū Bakr, ni ma na ce: ‘Ni ne waliyyin waliyyin Manzon Allah ﷺ,’ sai na riƙe ta tsawon shekaru biyu ina yi amfani da ita yadda Manzon Allah ﷺ da Abū Bakr suka yi. Sai ku biyu kuka zo gare ni, kalmar ku ɗaya ce, kuma buƙatar ku haɗaɗɗiya ce. Kai (yā ʿAbbās!) ka zo kana neman rabonka daga dukiyar ɗan’uwanka, shi kuma (yā ʿAlī!) ya zo yana neman rabon matarsa daga dukiyar mahaifinta. Na ce: ‘Idan kuna so, zan iya miƙa ta muku bisa sharadin cewa za ku bi hanyar Annabi ﷺ da Abū Bakr da kuma yadda na yi.’ Yanzu kuna neman wata hukuncin daban daga gare ni? To, wallahi wanda sama da ƙasa suke tsaye da izininSa, ba zan yi hukunci a cikinta da wani hukunci daban ba har zuwa lokacin Kiyāma. Idan kuma kun kasa sarrafa ta, to mayar da ita gare ni, ni ne zan isar da aikin sarrafa ta a madadinku.”

Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.

Babban saƙo

An gudanar da abin da Annabi ﷺ ya bari a matsayin dukiyar sadaka.

Asali da dalili

ʿAbbās da ʿAlī sun kai wa ʿUmar wata takaddama game da kula da dukiyar da ta shafi Annabi ﷺ. ʿUmar ya sa shaidu suka tabbatar da abin da suka sani, sannan ya bayyana yadda aka gudanar da dukiyar a baya.

Bayani kan kalmomi masu wuya
fayʾ

Dukiyar da ta shiga hannun al’ummar Musulmi ba tare da yaƙi ba.

ṣadaqah

Sadaka; a nan tana nufin dukiyar da ba a raba ta a matsayin gado na yau da kullum ba.

mai kula da dukiya

Mutumin da ke adana dukiya kuma yake kashe ta bisa manufar da aka ware mata, ba tare da mai da ita mallakarsa ta kashin kansa ba.

Abin da malamai suka fahimta daga gare shi

Malaman farko sun fahimci daga wannan riwaya cewa annabawa ba sa barin gado na yau da kullum: abin da suka bari ana kashe shi wajen sadaka da amfanin al’umma. Riwayar kuma ta bambanta dukiyar mutum da dukiyar fayʾ da ake gudanarwa bisa amana. Mazhabobin Sunni huɗu sun amince da ƙa’idar cewa ba a raba gadon annabawa bisa kaso-kason gado na yau da kullum; ana tattauna takamaiman hukuncin gudanarwa da kashe wannan dukiya a cikin fikihu.

Darussa na yau
  1. Ka gudanar da dukiyar al’umma bisa manufar da ta fito fili, kuma ka bayar da lissafi kan yadda aka kashe ta.
  2. Idan takaddama ta taso, ka fara neman shaidu amintattu da abubuwan da aka yarda da su kafin yanke hukunci.
  3. Ka bambanta gadon mutum da dukiyar da aka ware domin amfanin jama’a ko sadaka.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadisi kowace rana, a harshenka

Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.