Sahih al-Bukhari, hadisi na 7
An rawaito daga Abdullah ibn Abbas. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.
An ruwaito daga Abdullah ibn Abbas
Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.
Riwayar
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ ـ وَكَانُوا تُجَّارًا بِالشَّأْمِ ـ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ، فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ، وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا. فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي، وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ، فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ. ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ، فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ. فَوَاللَّهِ لَوْلاَ الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَىَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ، ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ. قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ. قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ. قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لاَ، وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لاَ نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا. قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ. قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ، يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ. قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ، وَلاَ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ، وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلاَةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ. فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ، فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ، فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا، وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لاَ، قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لاَ، فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ، وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمُ اتَّبَعُوهُ، وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ، وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ، وَكَذَلِكَ أَمْرُ الإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ، وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لاَ، وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لاَ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لاَ تَغْدِرُ، وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ، فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ، وَلاَ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الأَوْثَانِ، وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلاَةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ. فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَىَّ هَاتَيْنِ، وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ، لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ، فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ، وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ. ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى، فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ. مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ. سَلاَمٌ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى، أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الإِسْلاَمِ، أَسْلِمْ تَسْلَمْ، يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ، فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الأَرِيسِيِّينَ وَ{يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لاَ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَلاَ نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلاَ يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ} قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ، وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ، وَارْتَفَعَتِ الأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا، فَقُلْتُ لأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ، إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الأَصْفَرِ. فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَىَّ الإِسْلاَمَ. وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ، يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ، فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدِ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ. قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ، فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ، فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلاَّ الْيَهُودُ فَلاَ يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ، فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنَ الْيَهُودِ. فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ، يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لاَ. فَنَظَرُوا إِلَيْهِ، فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ، وَسَأَلَهُ عَنِ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ. فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مَلِكُ هَذِهِ الأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ. ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ، وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ، وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ، فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْىَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَّهُ نَبِيٌّ، فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ، ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ، هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلاَحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ، فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الأَبْوَابِ، فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ، فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ، وَأَيِسَ مِنَ الإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَىَّ. وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ، فَقَدْ رَأَيْتُ. فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ، فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَ. رَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ.
Narrated 'Abdullah bin 'Abbas: Abu Sufyan bin Harb yaɗa min cewa Heraclius ya aiko da sako zuwa gare shi yayin da yake tare da wata kasuwa daga Quraish. Su kasuwanni ne masu kasuwanci a Sham (Syria, Palasɗinu, Lebanon da Jordan), a lokacin da Allah's Messenger (ﷺ) ya yi sulhu da Abu Sufyan da kuma kafirorin Quraish. Saboda haka Abu Sufyan da abokan tafiyarsa suka tafi zuwa Heraclius a Ilya (Yerusalem). Heraclius ya kira su a kotu kuma ya kasance da manyan shugabannin Ruma a kusa da shi. Ya kira mai fassara wanda, yana fassara tambayar Heraclius, ya ce musu,
"Wanda daga cikinku ne mafi kusanci da wannan mutumin da ke da'awar cewa shi ne Annabi?" Abu Sufyan ya amsa, "Ni ne mafi kusanci da shi (daga cikin kungiyar)." Heraclius ya ce, "Zo da shi (Abu Sufyan) kusa da ni kuma ka sanya abokan tafiyarsa su tsaya a bayansa." Abu Sufyan ya ƙara da cewa, Heraclius ya umarci mai fassara da ya gaya wa abokan tafiyarsa cewa yana son yi musu wasu tambayoyi game da wannan mutumin (Annabi) kuma idan na yi ƙarya, su (abokan tafiyarsa) su yi ƙaryata da ni." Abu Sufyan ya ƙara da cewa, "Da Allah! Idan ban ji tsoron cewa abokan tafiyata za su yi ni ƙarya ba, da ba zan yi magana da gaskiya game da Annabi ba. Tambayar farko da ya yi mini game da shi ita ce: 'Menene matsayin danginsa a tsakanin ku?' Na amsa, 'Yana daga cikin iyali masu daraja a tsakanin mu.' Heraclius ya ƙara tambaya, 'Shin wani daga cikin ku ya taɓa da'awar irin wannan (wato Annabi) kafin shi?' Na amsa, 'A'a.' Ya ce, 'Shin wani daga cikin kakanninsa ya kasance sarki?' Na amsa, 'A'a.' Heraclius ya tambaya, 'Shin masu daraja ko talakawa ne ke biye masa?' Na amsa, 'Talakawa ne ke biye masa.' Ya ce, 'Shin yawan mabiya shi yana ƙaruwa ne ko raguwa (kullum)?' Na amsa, 'Yana ƙaruwa.' Sai ya tambaya, 'Shin wani daga cikin waɗanda suka karɓi addininsa suna jin haushin shi kuma suna ƙin addinin bayan haka?' Na amsa, 'A'a.' Heraclius ya ce, 'Shin kun taɓa zargin shi da yin ƙarya kafin ya yi da'awar cewa shi ne Annabi?' Na amsa, 'A'a.' Heraclius ya ce, 'Shin yana karya alkawari?' Na amsa, 'A'a. Muna da sulhu da shi amma ba mu san abin da zai yi a cikin wannan sulhu ba.' Ba ni da damar faɗa wani abu a kan shi sai wannan. Heraclius ya tambaya, 'Shin kun taɓa yin yaƙi da shi?' Na amsa, 'Eh.' Sai ya ce, 'Menene sakamakon yaƙin?' Na amsa, 'Wani lokaci ya yi nasara, wani lokaci mu.' Heraclius ya ce, 'Menene yake umarce ku da yi?' Na ce, 'Yana umarce mu da mu bauta wa Allah kawai, kuma kada mu bauta wa wani abu tare da Shi, kuma ya umarce mu da mu ƙi duk abin da kakanninmu suka faɗa. Yana umarce mu da mu yi sallah, mu yi gaskiya, mu kasance masu tsabta, kuma mu kyautata dangantaka da 'yan uwa da 'yan ƙasa.' Heraclius ya umarci mai fassara da ya isar da ni da waɗannan, Na tambaye ku game da iyalinsa, kuma amsarku ta kasance cewa yana daga cikin iyalai masu daraja sosai. Hakika, dukkan Manzanni suna fitowa daga cikin iyalai masu daraja a cikin mutanensu. Na tambaye ku ko wani daga cikin kakanninsa ya kasance sarki, amsarku ta kasance a'a, kuma idan da ya kasance a'a, da na yi tunanin cewa wannan mutumin yana bin maganar tsohon mutumin. Sai na tambaye ku ko wani daga cikin kakanninsa ya taɓa yin ƙarya kafin ya faɗa abin da ya faɗa, amsarku ta kasance a'a. Saboda haka, na yi mamaki yadda mutum da ba ya yin ƙarya game da wasu zai iya yin ƙarya game da Allah. Sai na tambaye ku ko masu arziki ne ke biye masa ko talakawa, ku amsa cewa talakawa ne ke biye masa. Hakika, dukkan Manzanni suna biye da wannan rukuni na mutane. Sai na tambaye ku ko mabiya shi suna ƙaruwa ne ko raguwa, ku amsa cewa suna ƙaruwa, kuma wannan ne hanyar gaskiya ta imani, har sai ta cika a kowane fanni. Sai na ƙara tambaya ko akwai wani, bayan ya karɓi addininsa, ya ji haushi ya ƙi addinin sa. Amsarku ta kasance a'a, kuma hakika wannan alamar gaskiya ce ta imani, lokacin da jin daɗin sa ya shiga zukatansa kuma ya haɗu da su cikakke. Sai na tambaye ku ko ya taɓa yin ƙarya. Ku amsa a'a, haka kuma Manzanni ba sa yin ƙarya. Sai na tambaye ku abin da ya umarce ku da yi. Ku amsa cewa ya umarce ku da ku bauta wa Allah kawai, kuma kada ku bauta wa wani abu tare da Shi, kuma ya hana ku bauta wa gumaka, ya umarce ku da yin sallah, ku yi gaskiya, ku kasance masu tsabta. Idan abin da kuka faɗa gaskiya ne, zai yi sauri ya mamaye wannan wuri a ƙasa da ƙafafuna, kuma na san daga cikin rubutattun littattafai cewa zai bayyana, amma ban sani ba cewa zai kasance daga cikinku, kuma da na same shi da hannu, da zan tafi kai tsaye don ganinsa, kuma da na kasance tare da shi, da zan yi wankan ƙafafunsa." Heraclius ya nemi wasiƙar da Allah's Messenger (ﷺ) ya rubuta wadda Dihya ya miƙa wa gwamnan Busra, wanda ya tura zuwa ga Heraclius don karantawa. Abun cikin wasiƙar ya kasance kamar haka: "A cikin suna Allah, Mai rahama, Mai jin ƙai (Wannan wasiƙa) daga Muhammad, bawan Allah da Manzonsa, zuwa ga Heraclius, sarkin Byzantium. Salama ya tabbata a gare shi, wanda ya bi hanyar da ta dace. Bugu da ƙari, ina gayyatar ku zuwa Musulunci, kuma idan kuka yi Musulmi, za ku kasance lafiya, kuma Allah zai ƙara muku lada, kuma idan kuka ƙi wannan gayyata ta Musulunci, za ku yi zunubi na Arisiyin (masu noma, manoma, wato mutaninku). Kuma (Maganar Allah:) 'Ya ku mutanen Littafi! Ku zo ku yi magana da kalma guda da ta dace da mu da ku cewa ba mu bauta wa wani sai Allah, kuma ba mu yi wa wani da'awar cewa shi ne Allah, kuma kada mu ɗauki wasu a matsayin Ubangiji a kusa da Allah. Sai idan suka janye, ku ce: Shaida cewa mu Musulmi ne (wadanda suka miƙa wuya ga Allah).'(3:64). Abu Sufyan ya ƙara da cewa, "Lokacin da Heraclius ya gama jawabin sa da ya karanta wasiƙar, aka yi ƙara da hayaniya a cikin kotun sarki. Saboda haka, an fitar da mu daga cikin kotun. Na gaya wa abokan tafiyata cewa tambayar Ibn-Abi-Kabsha) (Muhammad (ﷺ)) ta zama mai muhimmanci sosai har ma da Sarki na Bani Al-Asfar (Byzantine) ya ji tsoron shi. Sai na fara yin tabbaci cewa zai zama mai nasara a nan gaba kusa da haka har na karɓi Musulunci (wato Allah ya shiryar da ni zuwa gare shi)." Sai mai bada labari na ƙara da cewa, "Ibn An-Natur shi ne gwamnan Ilya' (Yerusalem) kuma Heraclius shi ne shugaban Kiristoci na Sham. Ibn An-Natur ya ba da labari cewa, da lokacin da Heraclius yake ziyara a Ilya' (Yerusalem), ya tashi da safiya cikin yanayi mai baƙin ciki. Wasu daga cikin firistansa suka tambaye shi me ya sa yake cikin wannan yanayi? Heraclius ya kasance mai faɗakarwa da kuma mai ilimin taurari. Ya amsa, 'A daren da na kalli taurari, na ga shugaban waɗanda ke yin al'adar yankan fata ya bayyana (ya zama mai nasara). Su wanene waɗanda ke yin al'adar yankan fata?' Mutane suka amsa, 'Baya ga Yahudawa, babu wanda ke yin al'adar yankan fata, don haka kada ku ji tsoro game da su (Yahudawa). 'Ku ba da umarni da ku kashe kowane Yahudi da ke cikin ƙasar.' Yayin da suke tattaunawa, an kawo sako daga sarkin Ghasan da ya isar da labarin Allah's Messenger (ﷺ) zuwa ga Heraclius. Bayan jin labarin, Heraclius ya umarci mutane su tafi su duba ko sako daga Ghasan ya yi yankan fata. Mutane, bayan ganin shi, suka gaya wa Heraclius cewa ya yanke fata. Sai Heraclius ya tambaye shi game da 'yan Larabawa. Sako ya amsa, 'Haruffa na Larabawa ma suna yin al'adar yankan fata.' (Bayan jin hakan) Heraclius ya ce, 'Sarkin 'yan Larabawa ya bayyana.' Sai Heraclius ya rubuta wasiƙa zuwa ga abokinsa a Roma wanda ya yi daidai da Heraclius a ilimi. Heraclius ya tafi Homs. (birni a Syria) ya zauna har sai ya samu amsa daga abokinsa wanda ya yarda da ra'ayinsa game da fitowar Annabi (ﷺ) da gaskiyar cewa shi ne Annabi. A kan wannan, Heraclius ya gayyaci shugabannin Byzantium su taru a fadar sa a Homs. Da suka taru, ya umarci cewa a rufe ƙofofin fadar sa. Sai ya fito ya ce, 'Ya Byzantium! Idan nasara ce burinku kuma kuna neman shiriya mai kyau da kuma son daular ku ta ci gaba, ku yi alkawarin sadaukarwa ga wannan Annabi (wato Musulunci).' (Da ya ji ra'ayoyin Heraclius) mutane suka yi gudu zuwa ƙofofin fadar kamar masu gudu da ƙaho amma suka samu ƙofofin a rufe. Heraclius ya fahimci ƙiyayyar su ga Musulunci kuma lokacin da ya rasa fata na su na karɓar Musulunci, ya umarci a dawo da su cikin taro. (Da suka dawo) ya ce, 'Abinda na faɗa a baya kawai domin gwada ƙarfi da imanin ku, kuma na ga hakan.' Mutane suka durƙusa a gabansa suka yi masa farin ciki, wannan shi ne ƙarshen labarin Heraclius (game da bangaskiyarsa)
Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.
Heraclius ya gane alamomin annabta a cikin halayen Muhammad ﷺ da saƙonsa.
A lokacin tsagaita wuta, Heraclius ya yi wa Abu Sufyan tambayoyi a Urushalima game da Annabi ﷺ. Hadisin ya ambaci cewa Abu Sufyan bai riga ya musulunta ba a lokacin, kuma Heraclius ya tambaye shi game da saƙon Annabi ﷺ da halayensa.
Sunan da aka yi amfani da shi a cikin riwayar don nufin Urushalima.
Wani lokaci da ɓangarorin da ke yaƙi suka amince ba za su yi faɗa da juna ba.
Kalma ce a cikin wasiƙar Annabi ﷺ, wadda aka fassara da talakawa ko manoman Heraclius.
Malaman ilimi kamar Ibn Hajar sun bayyana cewa tambayoyin Heraclius sun shafi sanannun alamomin annabta: suna na amana kafin fara kira, cika alƙawura, da kuma ƙaruwa da yawan mabiya. Wannan riwayar tana kuma koyar da cewa magana ta gaskiya daga bakin abokin hamayya na iya zama hujja. Kiran Annabi ﷺ ya kasance ga bautar Allah shi kaɗai, kuma ya haɗa imani da salla, gaskiya, kame kai da kyautata zumunta.
- Ka cika alƙawura, ko da kana fuskantar wanda kuke saɓani da shi.
- Ka bari gaskiya da halin amana su ƙarfafa saƙonka, ko da a tattaunawa mai wuya.
- Ka nuna bautar Allah, salla, kame kai da kula da zumunta a cikin zaɓinka na yau da kullum.
Wannan riwayar ma tana magana game da wahayi da abubuwan farko da Annabi ﷺ ya fuskanta; idan aka haɗa su, suna sanya annabtar tasa cikin yanayin wahayi na farko.
Sahih al-Bukhari · #8 (Sahih)Hadisin ya tattauna tushen Musulunci, wanda kuma yake bayyana a tambayoyin Heraclius game da kiran bautar Allah shi kaɗai.
40 Hadith van an-Nawawi · #12 (Sahih)Hadisin ya jaddada cewa Musulmi nagari yana barin abin da bai shafe shi ba; wannan riwayar kuma tana nuna cewa imani yana bayyana ta gaskiya da kyawawan halaye.
Hadisi kowace rana, a harshenka
Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.