Littafin Jahadi da Yakin Neman Addini · Sahih Muslim

Sahih Muslim, hadisi na 4577

An rawaito daga Umar ibn al-Khattab. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.

Sahih (ingantacce)Littafi: Littafin Jahadi da Yakin Neman Addini
صحيح مسلم
Wa ya ruwaito?

An ruwaito daga Umar ibn al-Khattab

Sahih (ingantacce)

Ana ɗaukar Sahih Muslim gaba ɗaya a matsayin ingantacce.

Riwayar

Rubutun Larabci

وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّ مَالِكَ بْنَ أَوْسٍ، حَدَّثَهُ قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَجِئْتُهُ حِينَ تَعَالَى النَّهَارُ - قَالَ - فَوَجَدْتُهُ فِي بَيْتِهِ جَالِسًا عَلَى سَرِيرٍ مُفْضِيًا إِلَى رِمَالِهِ مُتَّكِئًا عَلَى وِسَادَةٍ مِنْ أَدَمٍ ‏.‏ فَقَالَ لِي يَا مَالُ إِنَّهُ قَدْ دَفَّ أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْ قَوْمِكَ وَقَدْ أَمَرْتُ فِيهِمْ بِرَضْخٍ فَخُذْهُ فَاقْسِمْهُ بَيْنَهُمْ - قَالَ - قُلْتُ لَوْ أَمَرْتَ بِهَذَا غَيْرِي قَالَ خُذْهُ يَا مَالُ ‏.‏ قَالَ فَجَاءَ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ فَقَالَ عُمَرُ نَعَمْ ‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا ثُمَّ جَاءَ ‏.‏ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمَا فَقَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا الْكَاذِبِ الآثِمِ الْغَادِرِ الْخَائِنِ ‏.‏ فَقَالَ الْقَوْمُ أَجَلْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَاقْضِ بَيْنَهُمْ وَأَرِحْهُمْ ‏.‏ فَقَالَ مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ يُخَيَّلُ إِلَىَّ أَنَّهُمْ قَدْ كَانُوا قَدَّمُوهُمْ لِذَلِكَ - فَقَالَ عُمَرُ اتَّئِدَا أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى الْعَبَّاسِ وَعَلِيٍّ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ أَتَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَاهُ صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالاَ نَعَمْ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ إِنَّ اللَّهَ جَلَّ وَعَزَّ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم بِخَاصَّةٍ لَمْ يُخَصِّصْ بِهَا أَحَدًا غَيْرَهُ قَالَ ‏{‏ مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ‏}‏ مَا أَدْرِي هَلْ قَرَأَ الآيَةَ الَّتِي قَبْلَهَا أَمْ لاَ ‏.‏ قَالَ فَقَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَكُمْ أَمْوَالَ بَنِي النَّضِيرِ فَوَاللَّهِ مَا اسْتَأْثَرَ عَلَيْكُمْ وَلاَ أَخَذَهَا دُونَكُمْ حَتَّى بَقِيَ هَذَا الْمَالُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْخُذُ مِنْهُ نَفَقَةَ سَنَةٍ ثُمَّ يَجْعَلُ مَا بَقِيَ أُسْوَةَ الْمَالِ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ أَتَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ ثُمَّ نَشَدَ عَبَّاسًا وَعَلِيًّا بِمِثْلِ مَا نَشَدَ بِهِ الْقَوْمَ أَتَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجِئْتُمَا تَطْلُبُ مِيرَاثَكَ مِنَ ابْنِ أَخِيكَ وَيَطْلُبُ هَذَا مِيرَاثَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏ فَرَأَيْتُمَاهُ كَاذِبًا آثِمًا غَادِرًا خَائِنًا وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ تُوُفِّيَ أَبُو بَكْرٍ وَأَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَوَلِيُّ أَبِي بَكْرٍ فَرَأَيْتُمَانِي كَاذِبًا آثِمًا غَادِرًا خَائِنًا وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنِّي لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ فَوَلِيتُهَا ثُمَّ جِئْتَنِي أَنْتَ وَهَذَا وَأَنْتُمَا جَمِيعٌ وَأَمْرُكُمَا وَاحِدٌ فَقُلْتُمَا ادْفَعْهَا إِلَيْنَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمْ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ أَنْ تَعْمَلاَ فِيهَا بِالَّذِي كَانَ يَعْمَلُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذْتُمَاهَا بِذَلِكَ قَالَ أَكَذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ جِئْتُمَانِي لأَقْضِيَ بَيْنَكُمَا وَلاَ وَاللَّهِ لاَ أَقْضِي بَيْنَكُمَا بِغَيْرِ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَرُدَّاهَا إِلَىَّ ‏.‏

Fassara

Zuhri ya ba mu labarin cewa Malik bn Aus ya shaida masa kamar haka: Umar bn al-Khattab ya aiko ni, na je wurinsa da tsakar rana. Na same shi a gidansa zaune a kan gado marar tabarma, ya dogara ga matashin fata. Ya ce min:

"Ya Malik, wasu mutane daga kabilar ka sun zo mini da sauri (suna neman taimako). Na umarta a ba su ɗan kuɗi. Ka ɗauka ka raba musu." Na ce: "Da ka umurci wani banda ni da wannan aikin." Ya ce: "Ya Malik, ka ɗauki kuɗin ka yi abin da aka umarce ka." A wannan lokacin sai bayinsa Yarfa' ya shigo ya ce: "Ya Amirul Muminina, me kake cewa game da Uthman, Abdurrahman bn Auf, Zubair da Sa'd (waɗanda suka zo neman izinin shiga)?" Ya ce: "Ee," ya ba su izini suka shiga. Sannan Yarfa' ya sake dawowa ya ce: "Me kake cewa game da Abbas da Ali (waɗanda suke ƙofa)?" Ya ce: "Ee," ya ba su izinin shiga. Abbas ya ce: "Ya Amirul Muminina, ka yanke hukunci tsakanina da wannan makaryaci mai zunubi, mai cin amana, mai yaudara." Mutanen da ke wurin ma suka ce: "Ee, ya Amirul Muminina, ka yanke hukunci tsakaninsu ka hutarsu." Malik bn Aus ya ce: "Na yi tunanin sun riga sun shirya zuwansu ne don wannan dalili." Sai Umar ya ce: "Ku haƙura ku jira. Ina rantar da ku da Allah wanda sama da ƙasa suke tsaye da izninsa, ashe ba ku sani ba cewa Manzon Allah ﷺ ya ce: 'Ba ma gadon komai; abin da muka bari sadaka ce'?" Su ka ce: "Ee." Sannan ya juya wa Abbas da Ali ya ce: "Ina rantar da ku duka biyun da Allah wanda sama da ƙasa suke tsaye da izninsa, ashe ba ku sani ba cewa Manzon Allah ﷺ ya ce: 'Ba ma gadon komai; abin da muka bari sadaka ce'?" Su ma suka ce: "Ee." Sai Umar ya ce: "Lallai Allah Mai Daraja da Girma ya kebe wa Manzonsa ﷺ wata keɓantacciyar ni'ima wadda bai yi wa kowa ba face shi kadai." Ya karanta ayar Alkur'ani: {Abin da Allah ya bai wa Manzonsa daga dukiyoyin mutanen ƙauyuka, na Allah ne da na Manzo}. Mai ba da labari ya ce: Ban san ko ya karanta ayar da ta gabace ta ba ko a'a. Umar ya ci gaba: "Manzon Allah ﷺ ya raba muku dukiyoyin Banu Nadir. Wallahi, bai fifita kansa a kanku ba, kuma bai ɗauki komai ya ware ku ba." Bayan an raba daidai, wannan dukiya ta rage. Manzon Allah ﷺ yana cire kasafin shekara ɗaya daga ribarta, sannan abin da ya rage ya saka shi a Bait-ul-Mal. Ya ci gaba: "Ina rantar da ku da Allah wanda sama da ƙasa suke tsaye da izninsa, kun san hakan?" Su ka ce: "Ee." Sannan ya rantar da Abbas da Ali kamar yadda ya rantar da sauran mutanen, ya ce: "Kun san hakan?" Su ka ce: "Ee." Ya ce: "Sa'ad da Manzon Allah ﷺ ya rasu, Abu Bakr ya ce: 'Ni ne magajin Manzon Allah ﷺ.' Ku biyu kun zo kuna neman rabonku daga dukiya (wadda Manzon Allah ﷺ ya bari). (Yana nufin Abbas) ya ce: Kai ka nemi rabonka daga dukiyar ɗan'uwanka, shi kuma (yana nufin Ali) ya nemi rabo a madadin matarsa daga dukiyar mahaifinta. Abu Bakr ya ce: Manzon Allah ﷺ ya ce: 'Ba ma gadon komai; abin da muka bari sadaka ce.' Don haka ku biyu kun ɗauke shi a matsayin makaryaci, mai zunubi, mai cin amana, mai yaudara. Kuma Allah ya san lallai shi gaskiya ne, mai kyau, mai shiriya, mai bin gaskiya. Sa'ad da Abu Bakr ya rasu, ni na zama magajin Manzon Allah ﷺ da na Abu Bakr, ku biyu kun ɗauke ni a matsayin makaryaci, mai zunubi, mai cin amana, mai yaudara. Kuma Allah ya san lallai ni gaskiya ne, mai kyau, mai shiriya, mai bin gaskiya. Na zama mai kula da wannan dukiya. Sannan kai da wannan kun zo mini. Ku biyu kun zo tare kuma manufarku ɗaya ce. Kun ce: 'Ka miƙa mana dukiya.' Na ce: 'Idan kuna so in miƙa muku, zai kasance bisa sharadin cewa ku biyun za ku yi alkawari da Allah cewa za ku yi amfani da ita yadda Manzon Allah ﷺ yake yi.' Sai ku biyu kun karɓe ta bisa hakan." Ya ce: "Haka ne ko?" Su ka ce: "Ee." Ya ce: "Sannan kun sake zoni ina yanke hukunci tsakaninku. A'a wallahi, ba zan yanke hukuncin da ya bambanta da wannan ba har zuwa Kiyama. Idan kun kasa riƙe dukiya bisa wannan sharadi, ku mayar mini da ita."

Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.

Babban saƙo

Gadon Annabi ﷺ ya ci gaba da kasancewa sadaka.

Asali da dalili

Umar bn al-Khattab ya sasanta saɓani tsakanin Ali da Abbas game da kula da dukiyar da Annabi ﷺ ya bari. Ya tuna wa waɗanda suke wurin maganar cewa ana kula da gadon annabawa a matsayin sadaka.

Bayani kan kalmomi masu wuya
sadaqah

Sadaka ko dukiyar da aka ware domin amfanin jama’a.

Banu Nadir

Wata ƙungiya daga Madina wadda dukiyarta ta shiga ƙarƙashin kulawar al’ummar Musulmi bayan tafiyarsu.

fay’

Dukiyar da al’ummar Musulmi ke samu ba tare da yaƙi ba.

Abin da malamai suka fahimta daga gare shi

Malaman farko sun fahimci daga wannan riwaya cewa Annabi ﷺ bai bar gadon kansa ba: an kula da dukiyar da ya bari a matsayin sadaka, kuma ana iya biyan kuɗin rayuwarsa na shekara-shekara daga gare ta. Mazhabobin Ahlus-Sunna huɗu sun amince da wannan ƙa’ida ta musamman ga annabawa. Umar ya kuma jaddada cewa dole ne a gudanar da dukiyar bisa tsarin Annabi ﷺ, kuma shugabanni su yi bayani kan dukiyar da aka ware domin amfanin jama’a.

Darussa na yau
  1. Ku kula da dukiyar jama’a ko ta sadaka bisa manufar da aka ware mata, kuma ku ba da lissafi a kanta.
  2. Ku sasanta saɓanin kuɗi ta hanyar sauraron waɗanda abin ya shafa da bayyana yarjejeniyoyi da hujjojin da suka dace.
  3. Kada ku miƙa nauyi da sakaci: ku tsara sharudda bayyanannu tun da wuri kuma ku kiyaye su.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadisi kowace rana, a harshenka

Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.