Sunan an-Nasa'i, hadisi na 4148
An rawaito daga Malik ibn Aws ibn al-Hadathan. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.
Daga an‑Nasa'i har zuwa ga Malik ibn Aws ibn al‑Hadathan
- 1Ali ibn Hujrya ruwaito wa an‑Nasa'iعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ
- 2Isma'ilإِسْمَاعِيلُ
- 3Ayyubأَيُّوبَ
- 4Ikrima ibn Khalidعِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ
- 5Malik ibn Aws ibn al‑Hadathanمَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ
Jerin yana yadda ya zo a rubutun Larabci na wannan riwayar. An sauya sunayen daga Larabci zuwa rubutun Latin.
Riwayar
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ - عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ، قَالَ جَاءَ الْعَبَّاسُ وَعَلِيٌّ إِلَى عُمَرَ يَخْتَصِمَانِ فَقَالَ الْعَبَّاسُ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا . فَقَالَ النَّاسُ افْصِلْ بَيْنَهُمَا . فَقَالَ عُمَرُ لاَ أَفْصِلُ بَيْنَهُمَا قَدْ عَلِمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ " . قَالَ فَقَالَ الزُّهْرِيُّ وَلِيَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَ مِنْهَا قُوتَ أَهْلِهِ وَجَعَلَ سَائِرَهُ سَبِيلَهُ سَبِيلَ الْمَالِ ثُمَّ وَلِيَهَا أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ ثُمَّ وُلِّيتُهَا بَعْدَ أَبِي بَكْرٍ فَصَنَعْتُ فِيهَا الَّذِي كَانَ يَصْنَعُ ثُمَّ أَتَيَانِي فَسَأَلاَنِي أَنْ أَدْفَعَهَا إِلَيْهِمَا عَلَى أَنْ يَلِيَاهَا بِالَّذِي وَلِيَهَا بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالَّذِي وَلِيَهَا بِهِ أَبُو بَكْرٍ وَالَّذِي وُلِّيتُهَا بِهِ فَدَفَعْتُهَا إِلَيْهِمَا وَأَخَذْتُ عَلَى ذَلِكَ عُهُودَهُمَا ثُمَّ أَتَيَانِي يَقُولُ هَذَا اقْسِمْ لِي بِنَصِيبِي مِنِ ابْنِ أَخِي . وُيَقُولُ هَذَا اقْسِمْ لِي بِنَصِيبِي مِنِ امْرَأَتِي . وَإِنْ شَاءَا أَنْ أَدْفَعَهَا إِلَيْهِمَا عَلَى أَنْ يَلِيَاهَا بِالَّذِي وَلِيَهَا بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالَّذِي وَلِيَهَا بِهِ أَبُو بَكْرٍ وَالَّذِي وُلِّيتُهَا بِهِ دَفَعْتُهَا إِلَيْهِمَا وَإِنْ أَبَيَا كُفِيَا ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ { وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَىْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ } هَذَا لِهَؤُلاَءِ { إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ } هَذِهِ لِهَؤُلاَءِ { وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ } قَالَ الزُّهْرِيُّ هَذِهِ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَاصَّةً قُرًى عَرَبِيَّةً فَدَكُ كَذَا وَكَذَا { مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ } وَ { لِلْفُقَرَاءِ الْمُهَاجِرِينَ الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأَمْوَالِهِمْ } { وَالَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالإِيمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ } { وَالَّذِينَ جَاءُوا مِنْ بَعْدِهِمْ } فَاسْتَوْعَبَتْ هَذِهِ الآيَةُ النَّاسَ فَلَمْ يَبْقَ أَحَدٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ إِلاَّ لَهُ فِي هَذَا الْمَالِ حَقٌّ - أَوْ قَالَ حَظٌّ - إِلاَّ بَعْضَ مَنْ تَمْلِكُونَ مِنْ أَرِقَّائِكُمْ وَلَئِنْ عِشْتُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَيَأْتِيَنَّ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ حَقُّهُ أَوْ قَالَ حَظُّهُ .
Ali bin Hujr ya ba mu labari, ya ce: Ismail - wato Ibn Ibrahim - ya ruwaito mana daga Ayyub, daga Ikrimah bin Khalid, daga Malik bin Aws bin Al-Hadathan, ya ce: Al-Abbas da Ali sun zo wurin Umar don su yi takara. Al-Abbas ya ce: 'Yi hukunci tsakaninmu.' Mutane suka ce: 'Raba su.' Amma Umar ya ce: 'Ba zan raba su ba. Dukansu sun san cewa Rasûlullah ﷺ ya ce:
"Ba a gadonmu; abin da muka bar sadaka ne." Ya ce: Kuma Az-Zuhri ya ce: Rasûlullah ﷺ ne ke kula da ita, yana cire abincin iyalinsa daga cikinta, sauran kuma yana kashe ta a hanyar Allah. Sa'annan Abu Bakr ya karbe ta, sannan ni na karbe ta bayan Abu Bakr, na yi kamar yadda suke yi. Lokacin da waɗannan biyu suka zo wurina suna neman in ba su don su kula da ita kamar yadda Rasûlullah ﷺ, Abu Bakr, da ni muka yi, na ba su kuma na karɓi alkawarinsu. Sannan sun dawo wurina; wannan ya ce: 'Raba mini rabona daga ɗan'uwan mijina,' wannan kuma ya ce: 'Raba mini rabona daga matata.' Idan suna so in ba su bisa sharadin cewa za su kula da ita kamar yadda Rasûlullah ﷺ, Abu Bakr, da ni muka yi, zan ba su; amma idan sun ki, to hakan ya wuce. Sannan ya karanta: {Ku sani cewa duk abin da kuka samu a matsayin ganima, tabbas ga Allah ne kashi ɗaya bisa biyar, da ga Manzo, da ga dangi, da marayu, da talakawa, da ɗan hanya} (Al-Anfal 8:41) - wannan na waɗancan ne. {Sadakoki na fuqara ne kawai, da talakawa, da masu tattara su, da waɗanda ake son jawo zukatansu, da ceton bayi, da masu bashi, da kuma a hanyar Allah} - wannan na waɗancan ne. {Da kuma abin da Allah ya mayar wa Manzonsa daga gare su wanda ba ku yi galaba a kansa da doki ko rakumi ba} - Az-Zuhri ya ce: Wannan ta musamman ce ga Rasûlullah ﷺ, kamar ƙauyen Larabci na Fadak da makamancinsa. {Abin da Allah ya mayar wa Manzonsa daga mutanen ƙauyuka na Allah ne, da Manzo, da dangi, da marayu, da talakawa, da ɗan hanya}, da {ga fuqaran muhajiran da aka fitar daga gidajensu da dukiyoyinsu}, da {waɗanda suka zauna a Madina da Imani kafinsu}, da {waɗanda suka zo bayansu}. Wannan ayar ta haɗa mutane duka, babu Musulmi da ba shi da haƙƙi - ko rabo - a cikin wannan dukiya, sai wasu bayin da kuke mallaka. Kuma in rayu, in shaa Allah, kowane Musulmi zai sami haƙƙinsa ko rabonsa.
Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.
Dukiyar Annabi ﷺ ba gado ba ce; ana ci gaba da kasancewa domin gudanarwa ta amfanin jama’a.
Al-ʿAbbās da ʿAlī sun kai wa ʿUmar saɓani game da gudanarwa da haƙƙoƙin mallakar da ke da alaƙa da Annabi ﷺ. ʿUmar ya tuna musu da maganar cewa ba a gadon annabawa, kuma abin da suka bari sadaka ne.
Dukiyar da Musulmi suka samu ba tare da yaƙi ba, wadda ake gudanarwa bisa ƙa’idoji domin amfanin jama’a.
Sadaka ko dukiyar da aka ware domin wata manufa ta addini da ta al’umma.
Kashi ɗaya bisa biyar na ganimar yaƙi wanda, bisa Alƙur’ani 8:41, ake warewa ga wuraren da aka ambata.
Malaman addini sun fahimci daga wannan cewa ba a raba dukiyar da Annabi ﷺ ya bari ga magadansa kamar gado na yau da kullum; tana ci gaba da kasancewa domin amfanin jama’a da ƙa’idojin Musulunci suka ayyana. Ana iya ba wakilai masu izini amanar gudanar da ita, amma dole ne su kiyaye manufarta da sharuɗanta. Wannan bayani kuma yana jaddada cewa dukiyar jama’a ba mallakar shugabanni ta kashin kansu ba ce, kuma masu haƙƙi su karɓi rabonsu bisa ƙa’idojin adalci.
- Ka ɗauki dukiyar jama’a a matsayin amana, kuma ka rubuta kashe-kuɗi da yanke shawara cikin tsari.
- A yayin rabon gado, ka bambanta dukiyar mutum da dukiyar da ƙa’idojin addini suka ware domin amfanin jama’a.
- Ka warware saɓanin dukiya bisa sanin ƙa’idojin da suka dace, ba tare da neman a ba ka dukiyar jama’a a matsayin kaso na kanka ba.
Wannan riwaya sahih daga babi ɗaya tana magana ne kan gudanar da dukiyar da Annabi ﷺ ya bari, kuma tana taimakawa wajen fayyace ƙa’idojin wannan dukiyar jama’a.
Sunan an-Nasa'i · #4150 (Sahih)Wannan riwaya sahih tana da alaƙa da tattaunawar haƙƙoƙi da nauyin da ke tattare da dukiyar bai ɗaya.
Hadisi kowace rana, a harshenka
Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.