Jizyada iyo Heshiisyada · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3182

Waxaa weriyey Sahl ibn Hunayf. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Jizyada iyo Heshiisyada
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Abu Wail

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Abdullah ibn Muhammadwuxuu u sheegay al‑Bukhariعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ
  2. 2Yahya ibn Adamيَحْيَى بْنُ آدَمَ
  3. 3Yazid ibn Abd al‑Azizيَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ
  4. 4Aabbihii, Abdأَبِيهِ
  5. 5Habib ibn Abu Thabitحَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ
  6. 6Abu Wailأَبُو وَائِلٍ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِيهِ، حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو وَائِلٍ، قَالَ كُنَّا بِصِفِّينَ فَقَامَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ اتَّهِمُوا أَنْفُسَكُمْ فَإِنَّا كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ، وَلَوْ نَرَى قِتَالاً لَقَاتَلْنَا، فَجَاءَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلَسْنَا عَلَى الْحَقِّ وَهُمْ عَلَى الْبَاطِلِ فَقَالَ ‏"‏ بَلَى ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَلَيْسَ قَتْلاَنَا فِي الْجَنَّةِ وَقَتْلاَهُمْ فِي النَّارِ قَالَ ‏"‏ بَلَى ‏"‏‏.‏ قَالَ فَعَلَى مَا نُعْطِي الدَّنِيَّةَ فِي دِينِنَا أَنَرْجِعُ وَلَمَّا يَحْكُمِ اللَّهُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ فَقَالَ ‏"‏ ابْنَ الْخَطَّابِ، إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ، وَلَنْ يُضَيِّعَنِي اللَّهُ أَبَدًا ‏"‏‏.‏ فَانْطَلَقَ عُمَرُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ لَهُ مِثْلَ مَا قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ، وَلَنْ يُضَيِّعَهُ اللَّهُ أَبَدًا‏.‏ فَنَزَلَتْ سُورَةُ الْفَتْحِ، فَقَرَأَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى عُمَرَ إِلَى آخِرِهَا‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَوَفَتْحٌ هُوَ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Muxammad, waxaa nooga warramay Yaxye bin Aadam, waxaa nooga warramay Yaziid bin Cabdi-Casiis, oo ka weriyey aabihiis, waxaa nooga warramay Xabiib bin Abi Thaabit, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Abuu Waa'il, wuxuu yiri: Waxaan joognay Siffiin markii uu istaagay Sahl bin Xunayf oo yiri: 'Dadow, naftiinna eedeeya! Annagu waxaan la joognay Rasuulka Alle ﷺ maalintii Xudaybiyah, haddii naloo yeeri lahaa dagaalna waan dagaallami lahayn.' Markaas baa Cumar bin Al-Khadhaab yimid oo yiri: 'Rasuulkii Allow ﷺ! Miyaannan xaq ku socon iyaguna baadil ku socon?' Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri: 'Haa.' Cumar wuxuu yiri: 'Kuweenna la dilay miyaanay Jannada ku jirin, kuwoodana Naarta?' Wuxuu yiri: 'Haa.' Cumar wuxuu yiri: 'Maxaan diinteenna hoosaysi uga aqbalaynaa? Ma dib u noqonaynaa intaan Alle innaga iyo iyaga dhexdeenna xukumin?' Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri: 'Ibn Al-Khadhaabow, anigu waxaan ahay Rasuulka Alle, Alle weligiis ima dayici doono.' Markaas Cumar wuxuu u tegey Abuu Bakar oo wuxuu ku yiri sidii uu Nabiga ﷺ ugu yiri oo kale. Abuu Bakar wuxuu yiri: 'Isagu waa Rasuulka Alle, Alle weligiis ma dayici doono.' Kadib waxaa soo degtay Suurat Al-Fatx, Rasuulka Alle ﷺ wuxuu u akhriyey Cumar ilaa dhammaadkeeda. Cumar wuxuu yiri: 'Rasuulkii Allow ﷺ! Ma furashaa (guul baa)?' Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri: 'Haa.'

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Hudaybiyyah waxay bartay in adeecid iyo kalsooni ay nabadda u beddeli karaan guul.

Asalka iyo sababta

Sahl ibn Hunayf ayaa intii ay dhacdooyinkii Siffiin socdeen dadka xusuusiyey jawaabtii Cumar ee xilligii heshiiskii Hudaybiyyah. Nebigu ﷺ wuxuu xaqiijiyey in heshiisku ahaa guul; dabadeedna waxaa la soo dejiyey Suurat al-Fatx.

Erayada adag oo la sharxay
Hudaybiyyah

Meeshii Nebigu ﷺ iyo Quraysh ku kala saxiixdeen heshiis nabadeed.

Shuruudo adag

Qodobbadii heshiiska ee Muslimiinta ula muuqday kuwo aan dan u ahayn ama culus.

Suurat al-Fatx

Suuradda 48-aad ee Qur’aanka, oo ka hadasha guul cad.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in la aqbali karo heshiis nabadeed oo caddaalad ah marka uu Nebigu ﷺ galo, xitaa haddii shuruudihiisu markaas u muuqdaan kuwo adag. Dhacdadu waxay ina baraysaa in adeecidda Rasuulka iyo ku kalsoonaanta ballanka Alle ay ka miisaan culus yihiin qiimaynta degdegga ah ee natiijada. Fasiraadda culimadu waxay magaca ‘guul’ ku xidhaysaa saamaynta heshiiska: xasillooni, ammaan iyo fursad ay farriinta Islaamku ku faafto.

Casharrada maanta
  1. Heshiis nabadeed ha ku qiimayn faa’iidada degdegga ah oo keliya; sidoo kale eeg fursadaha ammaan iyo iskaashi ee uu abuuri karo.
  2. Marka hoggaan diimeed oo lagu kalsoon yahay go’aan gaaro, marka hore dib u eeg aragtidaada ka hor intaadan diidin.
  3. Xaaladaha adag ku sii kalsoonow Alle, kuna dhegganow heshiisyada saxda ah.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.