Jami at-Tirmidhi, xadiiska 3148
Waxaa weriyey Abu Sa'id al-Khudri. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo at‑Tirmidhi dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Ibn Abu Umarwuxuu u sheegay at‑Tirmidhiابْنُ أَبِي عُمَرَ
- 2Sufyanسُفْيَانُ
- 3Ali ibn Zayd ibn Jud'anعَلِيِّ بْنِ زَيْدِ بْنِ جُدْعَانَ
- 4Abu Nadraأَبِي نَضْرَةَ
- 5Abu Sa'idأَبِي سَعِيدٍ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدِ بْنِ جُدْعَانَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنَا سَيِّدُ وَلَدِ آدَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ فَخْرَ وَبِيَدِي لِوَاءُ الْحَمْدِ وَلاَ فَخْرَ وَمَا مِنْ نَبِيٍّ يَوْمَئِذٍ آدَمُ فَمَنْ سِوَاهُ إِلاَّ تَحْتَ لِوَائِي وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الأَرْضُ وَلاَ فَخْرَ قَالَ فَيَفْزَعُ النَّاسُ ثَلاَثَ فَزَعَاتٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ أَبُونَا آدَمُ فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ . فَيَقُولُ إِنِّي أَذْنَبْتُ ذَنْبًا أُهْبِطْتُ مِنْهُ إِلَى الأَرْضِ وَلَكِنِ ائْتُوا نُوحًا . فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُ إِنِّي دَعَوْتُ عَلَى أَهْلِ الأَرْضِ دَعْوَةً فَأُهْلِكُوا وَلَكِنِ اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ . فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ إِنِّي كَذَبْتُ ثَلاَثَ كَذَبَاتٍ " . ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْهَا كَذْبَةٌ إِلاَّ مَاحَلَ بِهَا عَنْ دِينِ اللَّهِ وَلَكِنِ ائْتُوا مُوسَى . فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ إِنِّي قَدْ قَتَلْتُ نَفْسًا وَلَكِنِ ائْتُوا عِيسَى . فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ إِنِّي عُبِدْتُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَكِنِ ائْتُوا مُحَمَّدًا قَالَ فَيَأْتُونَنِي فَأَنْطَلِقُ مَعَهُمْ " . قَالَ ابْنُ جُدْعَانَ قَالَ أَنَسٌ فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فَآخُذُ بِحَلْقَةِ بَابِ الْجَنَّةِ فَأُقَعْقِعُهَا فَيُقَالُ مَنْ هَذَا فَيُقَالُ مُحَمَّدٌ . فَيَفْتَحُونَ لِي وَيُرَحِّبُونَ فَيَقُولُونَ مَرْحَبًا فَأَخِرُّ سَاجِدًا فَيُلْهِمُنِي اللَّهُ مِنَ الثَّنَاءِ وَالْحَمْدِ فَيُقَالُ لِي ارْفَعْ رَأْسَكَ سَلْ تُعْطَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ وَقُلْ يُسْمَعْ لِقَوْلِكَ وَهُوَ الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ الَّذِي قَالَ اللَّهُ : ( عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا ) " . قَالَ سُفْيَانُ لَيْسَ عَنْ أَنَسٍ إِلاَّ هَذِهِ الْكَلِمَةُ " فَآخُذُ بِحَلْقَةِ بَابِ الْجَنَّةِ فَأُقَعْقِعُهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ .
Waxaa nooga warramay Ibnu Abii Cumra, waxaa nooga warramay Sufyaan, oo ka weriyey Cali bin Sayd bin Judcaan, oo ka weriyey Abuu Nadra, oo ka weriyey Abuu Saciid, wuxuu yiri: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri:
"Anigu waxaan ahay sayidka carruurta Aadan Maalinta Qiyaame, mana ahan faan, gacantaydana waxaa ku jira calanka ammaanta, mana ahan faan, mana jiro Nabi maalintaas, ha ahaado Aadan ama cid kale, aan ka ahayn inuu hoos joogo calankayga. Anigaana ah kan ugu horreeya ee dhulku u dillaaco, mana ahan faan." Wuxuu yiri: "Dadku waxay argaggixi doonaan saddex argaggax, markaasay u imaan doonaan Aadan iyagoo leh: 'Adigu waxaad tahay aabbahayo Aadan, noo shafeeco xagga Rabbigaa.' Wuxuu dhihi doonaa: 'Waxaan galay dembi laygu soo dejiyey dhulka, laakiin u taga Nuux.' Markaasay u tagi doonaan Nuux, wuxuuna dhihi doonaa: 'Waxaan dadka dhulka ku baryey baryo lagu halaagay, laakiin u taga Ibraahiim.' Markaasay u tagi doonaan Ibraahiim, wuxuuna dhihi doonaa: 'Waxaan sheegay saddex been.'" Kadibna Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Midkoodna been ma ahayn illaa wuxuu ku difaacayey diinta Allah, laakiin u taga Muuse." Markaasay u tagi doonaan Muuse, wuxuuna dhihi doonaa: 'Waxaan dilay naf, laakiin u taga Ciise.' Markaasay u tagi doonaan Ciise, wuxuuna dhihi doonaa: 'Waa la i caabuday anigoon Allah ahayn, laakiin u taga Muxammad.'" Wuxuu yiri: "Markaasay ii imaan doonaan, waanan la bixi doonaa." Ibnu Judcaan wuxuu yiri: Anas wuxuu yiri: 'Waxaan moodaa inaan arkayo Rasuulka Allah ﷺ oo leh: "Waxaan qaban doonaa giraanta albaabka Jannada waanan ruxi doonaa, waxaana la dhihi doonaa: 'Waa kuma?' Waxaa la dhihi doonaa: 'Waa Muxammad.' Way ii furi doonaan wayna i soo dhaweyn doonaan iyagoo leh: 'Soo dhowow.' Waan sujuudi doonaa, Allah ayaana igu dhiirrigelin doona ammaan iyo mahadnaq, waxaana la i dhihi doonaa: 'Madaxaaga kor u qaad, weydiiso waana lagaa siin doonaa, shafeeco waana lagaa aqbali doonaa, hadalna waana lagaa maqli doonaa.' Taasina waa Maqaamul Maxmuud (Meesha la ammaanay) ee Allah yiri: 'Waxaa laga yaabaa in Rabbigaa kugu soo bixiyo meel la ammaanay (17:79).'" Sufyaan wuxuu yiri: Eraygan mooyaane wax kale kama soo aroorin Anas: "Waxaan qaban doonaa giraanta albaabka Jannada waanan ruxi doonaa." Abuu Ciisa wuxuu yiri: Xadiiskani waa Xasan (wanaagsan). Qaar baa xadiiskan ka weriyey Abuu Nadra oo ka weriyey Ibnu Cabbaas isagoo dheer.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabiga ﷺ wuxuu heli doonaa shafeecada weyn Maalinta Qiyaame.
Calanka uu Nabiga ﷺ qaadi doono Maalinta Qiyaame, kaas oo astaan u ah sharaftiisa gaarka ah.
Ducayn loo duceeyo dadka kale, taas oo dhacda oo keliya marka Allah oggolaado oo aqbalo.
Maqaamka la mahadiyey ee Allah siin doono Nabiga ﷺ; werintani waxay ku xidhaysaa shafeecadiisa.
Culimadu waxay shafeecada weyn ee Nabiga ﷺ ku xidhaan maqaamka la mahadiyey ee ku xusan Qur’aanka 17:79. Erayada “ma aha faan” waxay tilmaamayaan sheegidda sharaf uu Allah siiyey, ee ma aha is-weyneyn. Ugu dambayn, nebiyadu waxay dadka u tilmaamayaan Muxammad ﷺ, kaas oo Allah ammaanaya, shafeecana laga codsanayo. Shafeecadu waxay ku xidhan tahay oggolaanshaha Allah; cidna ma siinayso awood madax-bannaan oo ka sokow Allah. Werintani kaligeed ma dejinayso xukun gaar ah oo ka tirsan afarta madhhab ee fiqiga.
- Allah weydiiso shafeecada Nabiga ﷺ, kuna dayo hanuunkiisa cibaadada iyo dhaqanka maalinlaha ah.
- Aqoonso sharafta gaarka ah ee Nabiga ﷺ adigoon siin sifooyin awood rabbaani ah.
- Maalinta Qiyaame isu diyaari adigoo toobad keenaya, Allah caabudaya, dadka kalena si caddaalad ah ula dhaqmaya.
Werintan saxiixa ah ee ku jirta Saxiix Al-Bukhaari waxay taageeraysaa mawduuca shafeecada Maalinta Qiyaame.
Jami' at-Tirmidhi · #3147 (Hasan Isnaad)Werintan oo ka timid isla kitaabka tafsiirka waxay ka hadlaysaa aayad Qur’aan ah, waxayna bixinaysaa macne dheeraad ah oo ku saabsan Al-Maqaam Al-Mahmuud.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.