Pêşgotin · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 3159

Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Pêşgotin
صحيح البخاري

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، وَزِيَادُ بْنُ جُبَيْرٍ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ، قَالَ بَعَثَ عُمَرُ النَّاسَ فِي أَفْنَاءِ الأَمْصَارِ يُقَاتِلُونَ الْمُشْرِكِينَ، فَأَسْلَمَ الْهُرْمُزَانُ فَقَالَ إِنِّي مُسْتَشِيرُكَ فِي مَغَازِيَّ هَذِهِ‏.‏ قَالَ نَعَمْ، مَثَلُهَا وَمَثَلُ مَنْ فِيهَا مِنَ النَّاسِ مِنْ عَدُوِّ الْمُسْلِمِينَ مَثَلُ طَائِرٍ لَهُ رَأْسٌ وَلَهُ جَنَاحَانِ وَلَهُ رِجْلاَنِ، فَإِنْ كُسِرَ أَحَدُ الْجَنَاحَيْنِ نَهَضَتِ الرِّجْلاَنِ بِجَنَاحٍ وَالرَّأْسُ، فَإِنْ كُسِرَ الْجَنَاحُ الآخَرُ نَهَضَتِ الرِّجْلاَنِ وَالرَّأْسُ، وَإِنْ شُدِخَ الرَّأْسُ ذَهَبَتِ الرِّجْلاَنِ وَالْجَنَاحَانِ وَالرَّأْسُ، فَالرَّأْسُ كِسْرَى، وَالْجَنَاحُ قَيْصَرُ، وَالْجَنَاحُ الآخَرُ فَارِسُ، فَمُرِ الْمُسْلِمِينَ فَلْيَنْفِرُوا إِلَى كِسْرَى‏.‏ وَقَالَ بَكْرٌ وَزِيَادٌ جَمِيعًا عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ قَالَ فَنَدَبَنَا عُمَرُ وَاسْتَعْمَلَ عَلَيْنَا النُّعْمَانَ بْنَ مُقَرِّنٍ، حَتَّى إِذَا كُنَّا بِأَرْضِ الْعَدُوِّ، وَخَرَجَ عَلَيْنَا عَامِلُ كِسْرَى فِي أَرْبَعِينَ أَلْفًا، فَقَامَ تُرْجُمَانٌ فَقَالَ لِيُكَلِّمْنِي رَجُلٌ مِنْكُمْ‏.‏ فَقَالَ الْمُغِيرَةُ سَلْ عَمَّا شِئْتَ‏.‏ قَالَ مَا أَنْتُمْ قَالَ نَحْنُ أُنَاسٌ مِنَ الْعَرَبِ كُنَّا فِي شَقَاءٍ شَدِيدٍ وَبَلاَءٍ شَدِيدٍ، نَمَصُّ الْجِلْدَ وَالنَّوَى مِنَ الْجُوعِ، وَنَلْبَسُ الْوَبَرَ وَالشَّعَرَ، وَنَعْبُدُ الشَّجَرَ وَالْحَجَرَ، فَبَيْنَا نَحْنُ كَذَلِكَ، إِذْ بَعَثَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَرَبُّ الأَرَضِينَ تَعَالَى ذِكْرُهُ وَجَلَّتْ عَظَمَتُهُ إِلَيْنَا نَبِيًّا مِنْ أَنْفُسِنَا، نَعْرِفُ أَبَاهُ وَأُمَّهُ، فَأَمَرَنَا نَبِيُّنَا رَسُولُ رَبِّنَا صلى الله عليه وسلم أَنْ نَقَاتِلَكُمْ حَتَّى تَعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ أَوْ تُؤَدُّوا الْجِزْيَةَ، وَأَخْبَرَنَا نَبِيُّنَا صلى الله عليه وسلم عَنْ رِسَالَةِ رَبِّنَا أَنَّهُ مَنْ قُتِلَ مِنَّا صَارَ إِلَى الْجَنَّةِ فِي نَعِيمٍ لَمْ يَرَ مِثْلَهَا قَطُّ، وَمَنْ بَقِيَ مِنَّا مَلَكَ رِقَابَكُمْ‏.‏ فَقَالَ النُّعْمَانُ رُبَّمَا أَشْهَدَكَ اللَّهُ مِثْلَهَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يُنَدِّمْكَ وَلَمْ يُخْزِكَ، وَلَكِنِّي شَهِدْتُ الْقِتَالَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا لَمْ يُقَاتِلْ فِي أَوَّلِ النَّهَارِ انْتَظَرَ حَتَّى تَهُبَّ الأَرْوَاحُ وَتَحْضُرَ الصَّلَوَاتُ‏.‏

Werger

Cubeyr bîn Heyya ragihand: Umer misilman şandin bajarên mezin da ku li dijî muşrîkan şer bikin. Dema ku Hurmuzan bû misilman, Umer jê re got:

"Ez dixwazim di derbarê van welatên ku ez niyet dikim êrişî wan bikim de bi te re şêwir bim." Hurmuzan got: "Erê, mînaka van welatan û gelê wan ên ku dijminên misilmanan in, wekî çivîkekê ye ku serê wê, du baskên wê û du lingên wê hene; eger yek ji baskên wê bişkê, ew ê bi baskê din, serê xwe û her du lingan rabibe; eger baskê din jî bişkê, ew ê bi her du lingan û serê xwe rabibe, lê eger serê wê were pelçiqandin, hingê ling, bask û ser hemû bêkêr dibin. Ser Kîsra ye, baskek Qeyser e û baskê din Faris e. Loma fermanê bide misilmanan ku ber bi Kîsra ve biçin." Cubeyr bîn Heyya wiha domand: Paşê Umer em şandin û Nu'man bîn Muqrîn wekî fermandarê me tayîn kir. Dema ku em gihîştin axa dijmin, nûnerê Kîsra bi çil hezar şervanan derket pêşiya me. Wergêrek rabû û got: "Bila yek ji we bi min re biaxive!" Muxîre bersiv da: "Her tiştê ku tu dixwazî bipirse." Wî pirsî: "Hûn kî ne?" Muxîre bersiv da: "Em komek ji ereban in; me jiyaneke pir tengav û belengaz derbas dikir: ji ber birçîbûnê me çerm û dendikên xurme dimêtin; me cilên ji pûrtê deveyan û mûyên bizinan li xwe dikirin û me dar û kevir diperestin. Dema ku em di vê rewşê de bûn, Xudanê Ezmanan û Erdan, yê ku zikirê wî bilind e û mezinahiya wî pîroz e, ji nav me pêxemberek şand ku em bav û dayika wî nas dikin. Pêxemberê me, Resûlê Xudanê me ﷺ, ferman da me ku em li dijî we şer bikin heta ku hûn tenê Allah biperestin an jî cizyeyê bidin; û pêxemberê me ﷺ ji peyama Xudanê me agahdar kir ku: 'Kî ji me were kuştin (şehîd bibe), dê biçe Bihiştê û tê de nimeteke wisa bibîne ku qet mîna wê nedîtiye, û kî ji me sax bimîne, dê bibe xwediyê stuyên we.'" Hingê Nu'man ji Muxîre re got: "Heke te şerekî wiha di gel Resûlullah ﷺ de dîtiba, wî te ji ber bendewatiyê sûcdar nedikir û te rûreş nedikir. Lê min bi Resûlullah ﷺ re gelek şer dîtin û adeta wî ew bû ku eger di destpêka rojê de şer nekiriba, heta ku ba bihata û dema nimêjê nêzîk bibûya (piştî nîvro) disekinî."

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Omer şîreta Hormozan stand û taktîka şerê ya bi hişyarî ya Pêxember ﷺ şopand.

Paşxane û sedem

Di dema xîlafeta Omer de, Hormozan bû misilman û derbarê seferên leşkerî de şîret da. Paşê artêşek di bin fermandariya an-Nuʿman ibn Muqarrin de li dijî hêzeke Farisî meşiya.

Wateya peyvên dijwar
Kisra

Sernavê padîşahê Farisî.

cizye

Bacê ku di çarçoveya dîrokî de ji hin bindestên ne-misilman distendin.

Fars

Faris, ku li vir wekî yek ji hêzan ên di berawirdkirina Hormozan de hatiye destnîşankirin.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyar ji vê yekê derdixin ku rêberek dikare şîreta kesekî xwedî zanîna pêwendîdar bistîne, herçend ew kes nû bûbe misilman. Berawirdkirina bi çivîkê re girîngiya stratejîk a têgihiştina têkiliyên di navbera hêzan de nîşan dide. Di rivayetê de herwiha pratîkeke pêxemberî ya derbarê dema şer de tê gotin: ger şer di destpêka rojê de dest pê neke, li benda bayê û hatina demên nimêjê dimînin. Ev rêberî bi çarçoveyeke taybet ve girêdayî ye, ne teşwîqeke giştî ya şer e.

Dersên ji bo îro
  1. Ji bo biryarên girîng, şîreta kesên ku rewşê dizanin bistîne û nîqaşên wan bi baldarî binirxîne.
  2. Rêberiyê bi plansazî, sebr û baldariya ji demên nimêjê re tevlihev bike.
  3. Gotinên dîrokî yên derbarê şer de di çarçoveya xwe de bixwîne û wan wekî hinceta tundiya xwe bikar neyne.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.