Sahih al-Bukhari, hedîsa 3364
Abdullah ibn Abbas rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Abdullah ibn Abbas hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ، وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ،، يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ، اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ، ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ، وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهْىَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ، فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ، وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ، وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ، فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ، وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ، ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلاَ شَىْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا، وَجَعَلَ لاَ يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ آللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ. قَالَتْ إِذًا لاَ يُضَيِّعُنَا. ثُمَّ رَجَعَتْ، فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لاَ يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ، ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلاَءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ، فَقَالَ {رَبَّنَا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ} حَتَّى بَلَغَ {يَشْكُرُونَ}. وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ، وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ، حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا، وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى ـ أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ ـ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ، فَوَجَدَتِ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الأَرْضِ يَلِيهَا، فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتِ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا، فَهَبَطَتْ مِنَ، الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتِ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا، ثُمَّ سَعَتْ سَعْىَ الإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ، حَتَّى جَاوَزَتِ الْوَادِيَ، ثُمَّ أَتَتِ الْمَرْوَةَ، فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا، فَلَمْ تَرَ أَحَدًا، فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ ـ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فَذَلِكَ سَعْىُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا ". ـ فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا، فَقَالَتْ صَهٍ. تُرِيدَ نَفْسَهَا، ثُمَّ تَسَمَّعَتْ، فَسَمِعَتْ أَيْضًا، فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ، إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ. فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ، عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ، فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ ـ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ ـ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ، فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا، وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنَ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا، وَهْوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ ـ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ ـ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنَ الْمَاءِ ـ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا ". ـ قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا، فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لاَ تَخَافُوا الضَّيْعَةَ، فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ، يَبْنِي هَذَا الْغُلاَمُ، وَأَبُوهُ، وَإِنَّ اللَّهَ لاَ يُضِيعُ أَهْلَهُ. وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنَ الأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ، تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ، فَكَانَتْ كَذَلِكَ، حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ ـ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ ـ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ، فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا. فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ، لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ، فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ، فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ، فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ، فَأَقْبَلُوا، قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ، وَلَكِنْ لاَ حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ. قَالُوا نَعَمْ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ، وَهْىَ تُحِبُّ الإِنْسَ " فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ، فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ، وَشَبَّ الْغُلاَمُ، وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ، وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ، فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ، وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ، فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ، بَعْدَ مَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ، فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ، فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا. ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ، نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ. فَشَكَتْ إِلَيْهِ. قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلاَمَ، وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ. فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ، كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا، فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ، جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا، فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ، وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ. قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَىْءٍ قَالَتْ نَعَمْ، أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلاَمَ، وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ. قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ. فَطَلَّقَهَا، وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى، فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ، فَلَمْ يَجِدْهُ، فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ، فَسَأَلَهَا عَنْهُ. فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا. قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ، وَهَيْئَتِهِمْ. فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ. وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ. فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتِ اللَّحْمُ. قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتِ الْمَاءُ. فَقَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ، وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ ". قَالَ فَهُمَا لاَ يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلاَّ لَمْ يُوَافِقَاهُ. قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلاَمَ، وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ، فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ، وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ، فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ، فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ. قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَىْءٍ قَالَتْ نَعَمْ، هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلاَمَ، وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ. قَالَ ذَاكِ أَبِي، وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ، أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ. ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ، ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ، وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلاً لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ، فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ، فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ، ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ، إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ. قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ. قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ. قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا. وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا. قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ، فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ، وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي، حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ، فَقَامَ عَلَيْهِ وَهْوَ يَبْنِي، وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ، وَهُمَا يَقُولاَنِ {رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ}. قَالَ فَجَعَلاَ يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ، وَهُمَا يَقُولاَنِ {رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }.
Îbn Ebbas (r.a) ragihand: Yekem jina ku xwe bi qayişê girê da, diya Îsmaîl bû. Wê qayişek li xwe kir da ku şopên xwe ji Sarayê veşêre. Paşê Îbrahîm (a.s) ew û kurê wê Îsmaîl anîn, dema ku ew şîr dida wî, heta ku wan li nêzîkî Beytê (Kebeyê), li bin darekê, li ser zemzemê, li bilindtirîn cihê mizgeftê bi cih kirin. Di wê rojê de li Mekeyê kes tunebû û av jî tunebû. Wan li wir bi cih kirin û li kêleka wan tûrekî çermîn yê tijî xurme û meşkeke avê danîn. Paşê Îbrahîm (a.s) pişta xwe da wan û rê ket. Diya Îsmaîl li pey wî çû û got:
"Ey Îbrahîm! Tu diçî ku derê û me di vê geliyê ku tê de ne mirov û ne tiştek heye de dihêlî?" Wê ev yek gelek caran jê re got, lê wî bersiv neda û li paş xwe nenihêrt. Wê jê pirsî: "Ma Allah e yê ku ferman daye te vê yekê bike?" Got: "Erê." Wê got: "Wê demê Ew me winda nake." Paşê vegeriya. Îbrahîm (a.s) çû heta ku gihîşt cihekî bilind (Seniyye) ku êdî nedidîtin, rûyê xwe da aliyê Beytê û her du destên xwe bilind kirin û bi van gotinan dua kir: {Ey Rabbê me! Min hinek ji zuryeta xwe li geliyekî bêçandin, li nêzîkî Mala Te ya Pîroz bi cih kir...} (14:37) heta ku gihîşt ayeta {da ku şikir bikin}. Diya Îsmaîl şîr dida Îsmaîl û ji wê avê vedixwar, heta ku ava di meşkê de xelas bû. Tî bû û kurê wê jî tî bû. Li wî dinihêrt ku ji ber tîbûnê dipêçiya - ango xwe li erdê dida - ji ber ku nikaribû li rewşa wî binêre, derket. Çiyayê Sefa dît ku nêzîktirîn çiya ye. Li ser sekinî û li gelî nihêrt ka kesekî dibîne, lê kes nedît. Ji Sefayê daket, gava gihîşt gelî, eteka kirasê xwe bilind kir û wekî mirovekî westiyayî bezî, heta ku ji gelî derbas bû û gihîşt Mervayê. Li ser sekinî û nihêrt ka kesekî dibîne, lê kes nedît. Vê yekê heft caran kir. Îbn Ebbas got: Pêxember ﷺ got: "Ev sedema sa'ya (bezîna) mirovan a di navbera wan de ye." Gava ku gihîşt serê Mervayê, dengek bihîst. Got: "Hêdî be!" (ji bo xwe). Paşê guhdarî kir, dîsa bihîst. Got: "Min dengê te bihîst; eger tiştekî te yê alîkariyê hebe (alîkarî bike)." Li wir li cihê Zemzemê milyaketek dît. Bi paniya xwe - an bi baskê xwe - erd koland heta ku av derket. Wê bi destê xwe dor lê girt û av kom kir û di meşka xwe de dagirt; av piştî ku wê digirt, diherikî. Îbn Ebbas got: Pêxember ﷺ got: "Allah rehmetê li diya Îsmaîl bike! Eger wê Zemzem bihîşta - ango eger wê av negirtiba - Zemzem dê bibûya çemekî herikbar." Wê av vexwar û şîr da zarokê xwe. Milyaket jê re got: "Ji windabûnê netirse, çimkî li vir Mala Allah e; ev zarok û bavê wê dê wê ava bikin û Allah tu carî malbata xwe winda nake." Di wê demê de Beyt (Kebe) wekî girikekî ji erdê bilindtir bû; selah dihatin û ji rast û çepê wê derbas dibûn. Rewş wiha berdewam kir heta ku komek ji Jurhumê - an malbatek ji Jurhumê - ji riya Kedayê hatin û li jêra Mekeyê bi cih bûn. Çivîkek dîtin ku li dora tiştekî difiriya. Gotin: "Ev çivîk li dora avê difire, lê em dizanin ku di vê geliyê de av tune." Yek an du qasid şandin; wan av dît û vegeriyan û xeber dan. Hemû hatin. Diya Îsmaîl li kêleka avê bû. Gotin: "Destûr didî me ku li cem te bi cih bibin?" Got: "Erê, lê mafê we di avê de tune." Gotin: "Baş e." Îbn Ebbas got: Pêxember ﷺ got: "Ev yek ji diya Îsmaîl re xweş bû, çimkî wê ji hevalbendiya mirovan hez dikir." Li wir bi cih bûn û paşê malbatên xwe anîn û bi wan re bi cih bûn heta ku çend malbat li wir man. Zarok mezin bû û erebî ji wan hîn bû; gava mezin bû, ew jê hez kirin û pesnê wî dan. Gava gihîşt temenê balixbûnê, jinek ji nav wan re zewicandin. Piştî ku diya Îsmaîl mir, Îbrahîm (a.s) piştî zewaca Îsmaîl hat da ku li rewşa wan bipirse. Îsmaîl ne li malê bû. Ji jina wî pirsî, got: "Derketiye da ku ji me re rizqê peyda bike." Paşê li ser rewşa jiyana wan pirsî. Got: "Em di xerabiyê de ne, em di tengî û zehmetiyê de ne." Gilî kir. Got: "Gava mêrê te were, silavê lê bike û jê re bibêje bila bendika deriyê xwe biguherîne." Gava Îsmaîl hat, wisa hîs kir ku tiştek bûye. Pirsî: "Kesek hat cem we?" Got: "Erê, pîremêrekî wiha wiha hat, li te pirsî, min bersiv da; li ser jiyana me pirsî, min got em di zehmetî û tengiyê de ne." Got: "Tiştek wesiyet kir?" Got: "Erê, ferman da ku silavê li te bikim û bibêjim benda deriyê xwe biguherîne." Got: "Ew bavê min e û ferman daye min ku ji te cuda bibim. Here cem malbata xwe." Wê berda û jinek din ji wan re zewicî. Îbrahîm (a.s) bi qasî ku Allah xwest dûr ma, paşê dîsa hat. Îsmaîl ne dît. Ket cem jina wî û pirsî. Got: "Derketiye da ku rizqê peyda bike." Pirsî: "Hûn çawa ne?" û li ser jiyana wan pirsî. Got: "Em di xêr û firehiyê de ne." Û spasiya Allah kir. Got: "Xwarina we çi ye?" Got: "Goşt." Got: "Vexwarina we çi ye?" Got: "Av." Got: "Ya Allah! Di goşt û ava wan de bereketê de." Pêxember ﷺ got: "Di wê rojê de dexlê wan tunebû; eger hebûya, dê ji bo wê jî dua bikira." Pêxember ﷺ got: "Kesê ku tenê ev her du tişt (goşt û av) li cem wî bin, li derveyî Mekeyê, ew ê zirarê bibîne." Paşê got: "Gava mêrê te were, silavê lê bike û jê re bibêje bila benda deriyê xwe saxlem bike." Gava Îsmaîl hat, pirsî: "Kesek hat cem we?" Got: "Erê, pîremêrekî xweşik hat," û pesnê wî da. "Li te pirsî, min bersiv da; li ser jiyana me pirsî, min got em di xêrê de ne." Got: "Tiştek wesiyet kir?" Got: "Erê, silavê li te dike û ferman dike ku tu benda deriyê xwe saxlem bikî." Got: "Ew bavê min e û tu bendik î; ferman daye min ku ez te bigirim." Paşê bi qasî ku Allah xwest ma, paşê dîsa hat. Îsmaîl li bin darekê li nêzîkî Zemzemê tîrên xwe dirûşt. Gava ew dît, rabû pêşiya wî; wekî ku bav bi kurê xwe re û kur bi bavê xwe re dike, wan jî wiha kir. Paşê got: "Ey Îsmaîl! Allah fermanek daye min." Got: "Ya ku Rabbê te ferman daye, bike." Got: "Tu alîkariya min dikî?" Got: "Ez alîkariya te dikim." Got: "Allah ferman daye min ku li vir malekê ava bikim." Û işaretkir girikekî bilind. Li wir bingehên Beytê bilind kirin. Îsmaîl kevir dianîn û Îbrahîm ava dikir. Gava avahî bilind bû, vî kevirî anî û danî ber wî; Îbrahîm li ser sekinî û ava dikir, Îsmaîl kevir dida wî û her duyan digotin: {Rabbê me! Ji me qebûl bike, bêguman Tu Bi-xwe Bihîstyar û Zana yî.} Her duyan avahî dikirin û li dora Beytê digerîn û digotin: {Rabbê me! Ji me qebûl bike, bêguman Tu Bi-xwe Bihîstyar û Zana yî.}
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Xwedê Hacer û Îsmaîl rizq da û wan rêber kir ku Ka'beyê ava bikin.
Piştgiriya bi Xwedê re, di heman demê de kirina tiştên ku di destê me de ne.
Heft caran çûna navbera as-Safa û al-Marwa, wekî beşek ji hecê û umreyê.
Gotineke mecazî ye ku Îbrahim ﷺ bi wê kurê xwe teşwîq kir ku zewaca xwe biqedîne an jî biparêze.
Zanyar di çîroka Hacerê de mînaka piştgiriyê bi Xwedê re dibînin ku bi hewldanê re tê kirin: wê alîkarî xwest û di navbera giran de meşiya, paşê Xwedê rizqê wê da. Sa'i kiryara wê bi bîr tîne û beşek ji ayînên hecê û umreyê ye. Çîrok herwiha balê dikişîne ku dê û bav divê zarokên xwe teşwîq bikin ku guh bidin Xwedê û ku îbadet, wekî avakirina Ka'beyê, bi nizmî û bi duaya qebûlbûnê bê kirin.
- Xwe bispêre Xwedê, lê gavên destûrdar jî bavêje da ku alîkarî û çareseriyan bibînî.
- Ji Xwedê ji bo rizqa xwe bereket bixwaze û dema rewşa te baş e, şikirê wî bike.
- Ji bo armancên baş bi hev re bixebitin û ji Xwedê bixwazin ku hewldanên we qebûl bike.
Ev rivayet ji heman beşê jî qala çîroka Îbrahîm û malbata wî dike.
Sahih al-Bukhari · #3365 (Sahih)Ev rivayet bi avakirina Xaniyê ji aliyê Îbrahîm û Îsmaîl ve girêdayî ye.
40 Hadith van an-Nawawi · #19 (Sahih)Ev hedîs hîn dike ku em xwe bispêrin Xwedê û di heman demê de gavên guncaw bavêjin, wekî ku Hacer kir.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.