Pêxember · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 3365

Abdullah ibn Abbas rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Pêxember
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji Abdullah ibn Abbas hatiye rîwayetkirin

Sahih (pêbawer)

Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا كَانَ بَيْنَ إِبْرَاهِيمَ وَبَيْنَ أَهْلِهِ مَا كَانَ، خَرَجَ بِإِسْمَاعِيلَ وَأُمِّ إِسْمَاعِيلَ، وَمَعَهُمْ شَنَّةٌ فِيهَا مَاءٌ، فَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تَشْرَبُ مِنَ الشَّنَّةِ فَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ، فَوَضَعَهَا تَحْتَ دَوْحَةٍ، ثُمَّ رَجَعَ إِبْرَاهِيمُ إِلَى أَهْلِهِ، فَاتَّبَعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ، حَتَّى لَمَّا بَلَغُوا كَدَاءً نَادَتْهُ مِنْ وَرَائِهِ يَا إِبْرَاهِيمُ إِلَى مَنْ تَتْرُكُنَا قَالَ إِلَى اللَّهِ‏.‏ قَالَتْ رَضِيتُ بِاللَّهِ‏.‏ قَالَ فَرَجَعَتْ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنَ الشَّنَّةِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا، حَتَّى لَمَّا فَنِيَ الْمَاءُ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا‏.‏ قَالَ فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتِ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ هَلْ تُحِسُّ أَحَدًا فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا، فَلَمَّا بَلَغَتِ الْوَادِيَ سَعَتْ وَأَتَتِ الْمَرْوَةَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ أَشْوَاطًا، ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ ـ تَعْنِي الصَّبِيَّ ـ فَذَهَبَتْ فَنَظَرَتْ، فَإِذَا هُوَ عَلَى حَالِهِ كَأَنَّهُ يَنْشَغُ لِلْمَوْتِ، فَلَمْ تُقِرَّهَا نَفْسُهَا، فَقَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا، فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتِ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا، حَتَّى أَتَمَّتْ سَبْعًا، ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ، فَإِذَا هِيَ بِصَوْتٍ فَقَالَتْ أَغِثْ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ خَيْرٌ‏.‏ فَإِذَا جِبْرِيلُ، قَالَ فَقَالَ بِعَقِبِهِ هَكَذَا، وَغَمَزَ عَقِبَهُ عَلَى الأَرْضِ، قَالَ فَانْبَثَقَ الْمَاءُ، فَدَهَشَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَعَلَتْ تَحْفِزُ‏.‏ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ تَرَكَتْهُ كَانَ الْمَاءُ ظَاهِرًا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنَ الْمَاءِ، وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا ـ قَالَ ـ فَمَرَّ نَاسٌ مِنْ جُرْهُمَ بِبَطْنِ الْوَادِي، فَإِذَا هُمْ بِطَيْرٍ، كَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوا ذَاكَ، وَقَالُوا مَا يَكُونُ الطَّيْرُ إِلاَّ عَلَى مَاءٍ‏.‏ فَبَعَثُوا رَسُولَهُمْ، فَنَظَرَ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ، فَأَتَاهُمْ فَأَخْبَرَهُمْ فَأَتَوْا إِلَيْهَا، فَقَالُوا يَا أُمَّ إِسْمَاعِيلَ، أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَكُونَ مَعَكِ أَوْ نَسْكُنَ مَعَكِ فَبَلَغَ ابْنُهَا فَنَكَحَ فِيهِمُ امْرَأَةً، قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي‏.‏ قَالَ فَجَاءَ فَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتِ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ‏.‏ قَالَ قُولِي لَهُ إِذَا جَاءَ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ‏.‏ فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ قَالَ أَنْتِ ذَاكِ فَاذْهَبِي إِلَى أَهْلِكِ‏.‏ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي‏.‏ قَالَ فَجَاءَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتِ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ، فَقَالَتْ أَلاَ تَنْزِلُ فَتَطْعَمَ وَتَشْرَبَ فَقَالَ وَمَا طَعَامُكُمْ وَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ طَعَامُنَا اللَّحْمُ، وَشَرَابُنَا الْمَاءُ‏.‏ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي طَعَامِهِمْ وَشَرَابِهِمْ‏.‏ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بَرَكَةٌ بِدَعْوَةِ إِبْرَاهِيمَ ‏"‏‏.‏ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي‏.‏ فَجَاءَ فَوَافَقَ إِسْمَاعِيلَ مِنْ وَرَاءِ زَمْزَمَ، يُصْلِحُ نَبْلاً لَهُ، فَقَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ، إِنَّ رَبَّكَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ لَهُ بَيْتًا‏.‏ قَالَ أَطِعْ رَبَّكَ‏.‏ قَالَ إِنَّهُ قَدْ أَمَرَنِي أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ إِذًا أَفْعَلَ‏.‏ أَوْ كَمَا قَالَ‏.‏ قَالَ فَقَامَا فَجَعَلَ إِبْرَاهِيمُ يَبْنِي، وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ، وَيَقُولاَنِ ‏{‏رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ‏}‏ قَالَ حَتَّى ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ وَضَعُفَ الشَّيْخُ عَلَى نَقْلِ الْحِجَارَةِ، فَقَامَ عَلَى حَجَرِ الْمَقَامِ، فَجَعَلَ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ، وَيَقُولاَنِ ‏{‏رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ‏}‏‏.‏

Werger

Îbn Ebbas (razîyallahu anhuma) wiha rivayet dike: Dema ku di navbera Îbrahîm û malbata wî de tiştên ku qewimîn qewimîn, wî Îsmaîl û diya Îsmaîl derxist û bi wan re tûrekê avê hebû. Diya Îsmaîl ji tûrê avê vedixwar da ku şîrê wê ji bo zarokê xwe zêde bibe. Gava ew gihîştin Mekeyê, Îbrahîm ew li bin darekê rûniştand û paşê vegeriya cem malbata xwe. Diya Îsmaîl li pey wî çû, heta ku gihîştin Kedayê, wê ji pişta wî bang kir: 'Ey Îbrahîm! Tu me li cem kî dihêlî?' Wî got: 'Li cem Allah.' Wê got: 'Ez bi Allah razî me.' Paşê vegeriya û ji tûrê avê vedixwar û şîrê wê ji bo zarokê wê zêde dibû. Gava av xelas bû, wê got: 'Bila ez herim û binerim belkî ez yekî bibînim.' Wê çû û derket ser Çiyayê Sefa û mêze kir ka kesekî dibîne lê kesek nedît. Gava gihîşt geliyê, baz da û hat Merwê. Wê ev yek çend caran kir. Paşê got: 'Bila ez herim û binerim ka rewşa zarok çawa ye.' Çû û dît ku ew di halê mirinê de ye. Dilê wê nehişt ku li ber çavê xwe bimire, lewma got: 'Bila ez herim û binerim belkî ez yekî bibînim.' Çû û derket ser Sefa û mêze kir lê kesek nedît, heta ku heft caran temam kirin. Paşê got: 'Bila ez herim û binerim ka çi bi serê wî de hatiye.' Lê nişkêva dengek bihîst û got: 'Heke tu dikarî alîkariyê bikî, alîkariya me bike.' Ew Cibrîl bû. Wî bi paniya xwe wiha li erdê xist (Îbn Ebbas bi paniya xwe nîşan da) û av fûriya. Diya Îsmaîl matmayî ma û dest bi komkirina avê kir. Ebû'l-Qasim ﷺ got: 'Heke wê ew bihîşta, dê av li ser rûyê erdê biherikiya.' Wê ji avê vedixwar û şîrê wê ji bo zarokê wê zêde dibû. Paşê komek ji qebîleya Curhum di binê geliyê de derbas dibûn, wan çivîk dîtin û ecêb man, gotin: 'Çivîk tenê li cihê ku av tê de heye dibin.' Wan qasidê xwe şandin, wî av dît û hat ji wan re got. Ew hatin cem wê û gotin: 'Ey diya Îsmaîl! Ma tu destûr didî me ku em bi te re bin an li gel te bijîn?' (Û ew li wir man.) Paşê kurê wê mezin bû û jinek ji wan re zewicî. Paşê Îbrahîm biryar da ku here cem wan û ji malbata xwe re got: 'Ez ê herim serdana yên ku min li Mekkeyê hiştine.' Hat û silav da û pirsî: 'Îsmaîl li ku ye?' Jina wî got: 'Çûye nêçîrê.' Wî got: 'Gava were, jê re bibêje ku bendika deriyê xwe biguherîne.' Gava Îsmaîl hat, jina wî ev yek jê re got. Wî got: 'Bendik tu yî, here cem malbata xwe.' Paşê dîsa Îbrahîm biryar da ku here cem wan. Hat û pirsî: 'Îsmaîl li ku ye?' Jina wî got: 'Çûye nêçîrê,' û zêde kir: 'Ma tu nayê xwarê da ku bixwî û vexwî?' Wî pirsî: 'Xwarina we û vexwarina we çi ye?' Wê got: 'Xwarina me goşt e û vexwarina me av e.' Wî got: 'Ya Allah! Di xwarin û vexwarina wan de bereketê bide wan.' Ebû'l-Qasim ﷺ got: 'Ev bereket ji ber duaya Îbrahîm e.' Paşê dîsa Îbrahîm biryar da ku here cem wan. Hat û Îsmaîl li pişta Zemzemê dît ku tîrên xwe çêdike. Got: 'Ey Îsmaîl! Xudanê te ferman daye min ku ez ji bo wî malekê ava bikim.' Îsmaîl got: 'Fermana Xudanê xwe bicih bîne.' Îbrahîm got: 'Wî ferman daye min ku tu jî alîkariya min bikî.' Îsmaîl got: 'Wê demê ez ê bikim.' Her du rabûn, Îbrahîm avahî çêdikir û Îsmaîl keviran dida wî. Her duyan digotin: {Rabbena tekabbel minna inneke entes-Semî'ul-Alîm}. Gava avahî bilind bû û kal nikaribû keviran hilgire, li ser Kevirê Meqamê sekinî û Îsmaîl keviran dida wî. Her duyan digotin: {Rabbena tekabbel minna inneke entes-Semî'ul-Alîm}.

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Xwedê rizqa Hacer û Îsmaîl peyda kir û paşê hişt ku ew bi hev re Xanî ava bikin.

Wateya peyvên dijwar
Sefa û Merve

Du girên li Mekkeyê ne ku Hacer di navbera wan de li alîkarî û avê geriya. Sa’y di dema hec û umreyê de rêwîtiya wê bi bîr tîne.

Zemzem

Bîra li Mekkeyê ye ku li gorî rivayetê bi awayekî mûcîzewî li cem Îsmaîl derket.

Maqam

Kevirê ku Îbrahim li ser rawesta dema ku avahiya Ka’beyê bilindtir dikir.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyarên klasîk ji vê yekê derdixin ku tevekkul — baweriya bi Xwedê — bi kirinê re dimeşe: Hacer xwe spart Xwedê û bi awayekî çalak li alîkariyê geriya, û Îbrahim û Îsmaîl bi hev re di avakirina Ka’beyê de xebitîn. Sa’y di navbera Sefa û Merve de beşeke bingehîn a hec û umreyê ye. Dua ya Îbrahim hînî bawermendan dike ku kirinên xwe bispêrin Xwedê û ji Wî bixwazin ku wan qebûl bike. Zanyar her weha beşa derbarê jina yekem a Îsmaîl de wek nîşaneyekê dibînin ku hevjîn divê bi başî û spasdarî nêzî hev bibin.

Dersên ji bo îro
  1. Xwe bispêre Xwedê û di heman demê de dema ku bi pirsgirêkekê re rû bi rû dibî, gavên pratîkî bavêje.
  2. Ji Xwedê bixwaze ku karên te yên baş qebûl bike, ne ku tenê xwe bispêrî hewla xwe.
  3. Bi spasdarî û nirxdankirinê re tevî malbata xwe bibe; reftara baş aramî û bereketê li malê pêk tîne.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.