Sahih al-Bukhari, hedîsa 349
Abu Dharr al-Ghifari rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji al‑Bukhari heta Pêxember ﷺ
- 1Yahya ibn Bukayrji al‑Bukhari re vegotيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Yunusيُونُسَ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Anas ibn Malikأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
- 6Resûlê Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فُرِجَ عَنْ سَقْفِ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ، فَنَزَلَ جِبْرِيلُ فَفَرَجَ صَدْرِي، ثُمَّ غَسَلَهُ بِمَاءِ زَمْزَمَ، ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا، فَأَفْرَغَهُ فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ، ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا، فَلَمَّا جِئْتُ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ لِخَازِنِ السَّمَاءِ افْتَحْ. قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ. قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِي مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم. فَقَالَ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. فَلَمَّا فَتَحَ عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا، فَإِذَا رَجُلٌ قَاعِدٌ عَلَى يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَلَى يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ، إِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ، وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَسَارِهِ بَكَى، فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ. قُلْتُ لِجِبْرِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا آدَمُ. وَهَذِهِ الأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ، فَأَهْلُ الْيَمِينِ مِنْهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ، وَالأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ، فَإِذَا نَظَرَ عَنْ يَمِينِهِ ضَحِكَ، وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى، حَتَّى عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ. فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ الأَوَّلُ فَفَتَحَ ". قَالَ أَنَسٌ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَمُوسَى وَعِيسَى وَإِبْرَاهِيمَ ـ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ـ وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ، غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ آدَمَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا، وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ. قَالَ أَنَسٌ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِإِدْرِيسَ قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ. فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِدْرِيسُ. ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ. قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى. ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ. قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا عِيسَى. ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ. قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ صلى الله عليه وسلم ". قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولاَنِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " ثُمَّ عُرِجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الأَقْلاَمِ ". قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلاَةً، فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى مَرَرْتُ عَلَى مُوسَى فَقَالَ مَا فَرَضَ اللَّهُ لَكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ فَرَضَ خَمْسِينَ صَلاَةً. قَالَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ، فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ. فَرَاجَعْتُ فَوَضَعَ شَطْرَهَا، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى قُلْتُ وَضَعَ شَطْرَهَا. فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ، فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ، فَرَاجَعْتُ فَوَضَعَ شَطْرَهَا، فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ، فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ، فَرَاجَعْتُهُ. فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهْىَ خَمْسُونَ، لاَ يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ. فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ. فَقُلْتُ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي. ثُمَّ انْطَلَقَ بِي حَتَّى انْتَهَى بِي إِلَى سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى، وَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لاَ أَدْرِي مَا هِيَ، ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ، فَإِذَا فِيهَا حَبَايِلُ اللُّؤْلُؤِ، وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ ".
Yehya kurê Bukeyr ji me re vegot, got: Leys ji me re vegot, ji Yûnis, ji Ibn Şîhab, ji Enes kurê Malik, got: Ebû Zerr digot ku Resûlullah ﷺ ferman kir:
"Dema ez li Mekkeyê bûm, banê mala min hat vekirin û Cibrîl daket, sînga min vekir û bi ava Zemzemê şuşt. Paşê taseke zêrîn a tijî hikmet û îman anî û naveroka wê rijand nav sînga min, paşê ew girt. Dûv re destê min girt û bi min re derket ezmên yekem. Dema em gihîştin ezmên yekem, Cibrîl ji xwediyê deriyê ezmên re got: 'Derî veke.' Wî pirsî: 'Kî ye?' Got: 'Cibrîl e.' Pirsî: 'Kesek bi te re heye?' Got: 'Erê, Muhemmed ﷺ bi min re ye.' Pirsî: 'Gazî wî hatiye kirin?' Got: 'Erê.' Derî hat vekirin û em derbasî ezmên yekem bûn. Li wir min mêrek dît ku rûniştibû; li milê wî yê rastê komên mirovan û li milê wî yê çepê jî komên mirovan hebûn. Dema li milê xwe yê rastê dinêrî, dikeniya û dema li milê xwe yê çepê dinêrî, digiriya. Got: 'Xêrhatî ey Pêxemberê salih û ey Kurê salih!' Min ji Cibrîl pirsî: 'Ev kî ye?' Got: 'Ev Adem e. Ev komên li milê wî yê rastê û çepê, giyanên zarokên wî ne; yên li milê rastê xelkê Cennetê ne û yên li milê çepê xelkê Dozaxê ne. Loma dema li milê rastê dinêre dikene û dema li milê çepê dinêre digirî.' Paşê bi min re derket heta em gihîştin ezmên duyem û ji xwediyê deriyê wê re got: 'Veke.' Xwediyê derî jî mîna yê yekem bersiv da û derî vekir." Enes got: "Ebû Zerr zêde kir ku Pêxember ﷺ di ezmênan de Adem, Îdrîs, Mûsa, Îsa û Îbrahîm dîtin — silavên Allah li ser wan bin — lê diyar nekir ka her yek li kîjan ezmên bû, tenê got ku wî Adem li ezmên yekem û Îbrahîm li ezmên şeşem dîtine." Enes got: "Dema Cibrîl bi Pêxember ﷺ re derbasî cem Îdrîs bû, Îdrîs got: 'Xêrhatî ey Pêxemberê salih û ey Birayê salih!' Min pirsî: 'Ev kî ye?' Got: 'Ev Îdrîs e.' Paşê ez derbasî cem Mûsa bûm, wî got: 'Xêrhatî ey Pêxemberê salih û ey Birayê salih!' Min pirsî: 'Ev kî ye?' Got: 'Ev Mûsa ye.' Paşê ez derbasî cem Îsa bûm, wî got: 'Xêrhatî ey Birayê salih û ey Pêxemberê salih!' Min pirsî: 'Ev kî ye?' Got: 'Ev Îsa ye.' Paşê ez derbasî cem Îbrahîm bûm, wî got: 'Xêrhatî ey Pêxemberê salih û ey Kurê salih!' Min pirsî: 'Ev kî ye?' Got: 'Ev Îbrahîm e ﷺ.'" Ibn Şîhab got: "Ibn Hezm ji min re vegot ku Ibn Ebbas û Ebû Hebba Ensarî digotin: Pêxember ﷺ ferman kir: 'Paşê ez hatim bilindkirin heta ez gihîştim asteke ku min tê de dengê qeleman dibihîst.'" Ibn Hezm û Enes kurê Malik gotin: Pêxember ﷺ ferman kir: "Allah li ser ummeta min pêncî nimêj ferz kirin. Ez bi vê fermanê vegeriyam heta ez derbasî cem Mûsa bûm. Wî pirsî: 'Allah li ser ummeta te çi ferz kiriye?' Min got: 'Pêncî nimêj ferz kirine.' Got: 'Vegere cem Rabê xwe, çimkî ummeta te nikare vê hilgire.' Min vegeriya û Allah nîvê wê kêm kir. Ez vegeriyam cem Mûsa û gotim: 'Nîvê wê kêm kir.' Got: 'Vegere cem Rabê xwe, çimkî ummeta te nikare hilgire.' Min dîsa vegeriya û Allah nîvê mayî jî kêm kir. Ez vegeriyam cem Mûsa, wî got: 'Vegere cem Rabê xwe, çimkî ummeta te nikare vê hilgire.' Min dîsa vegeriya cem Allah. Wî ferman kir: 'Ew pênc in û ew pêncî ne; gotina li cem nayê guhertin.' Ez vegeriyam cem Mûsa, wî got: 'Vegere cem Rabê xwe.' Min got: 'Min ji Rabê xwe şerm kir.' Paşê Cibrîl bi min re çû heta em gihîştin Sîdra Munteha. Rengên ku ez nizanim çi ne, ew pêçabûn. Paşê ez ketim Cennetê; li wir min dît ku konên (an dîwarên) wê ji moriyan in û axa wê jî misk e."
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Bi saya dilovaniya Allahê, pênc nimêjên rojane di xelatê de wekî pêncî nimêjan in.
Riwayet Sefera Şevê û Miraca Pêxember ﷺ vedibêje, ku di wan de nimêjên rojane hatin ferzkirin.
Dara lotûsê an sidrê ya taybet li sînorê herî dûr ê ezmanan.
Sefera şevê ya Pêxember ﷺ û hilkişîna wî di nav ezmanan re.
Kanî li Mekkeyê, li kêleka Ka'beyê, ku ava wê ji bo şuştina sînga wî hat bikaranîn.
Zanyarên klasîk diyar dikin ku nimêja ferz rojê pênc caran tê kirin, lê xelata wê wekî xelata pêncî nimêjan e. Kêmkirina dubare nîşaneya dilovaniya Allah û nirxa taybet a nimêjê ye. Zanyar şûştina sîngê wekî beşeke rastîn a Miracê û amadekariyek ji bo wezîfeya bilind şîrove dikin. Çar mezhebên hiqûqî yên Sunnî pênc nimêjên rojane wekî erkeke sabît dibînin; ev riwayet bingehek nîne ji bo guhertina hejmara wan.
- Pênc nimêjên rojane biparêze û rojatê wisa plan bike ku wan di wextê xwe de bikî.
- Ji Allah alîkarî di îbadetê de bixwaze û ji dilovaniya Wî û xelata ku dide re spasdar be.
- Di nimêjan de li girêdana di navbera pêxemberan û bangewaziya wan a hevbeş ji bo bindestbûna ji Allah re bifikire.
Ev riwayeta sahih a ji Enesê, bi rêya Malik ibn Sa'sa'a, her wiha behsa Miracê dike û vegotina hevdîtina bi pêxemberan re temam dike.
Sahih al-Bukhari · #350 (Sahih)Ev riwayeta sahih a ji Aişeyê guherîna nimêjê di serdema destpêka Îslamê de vedibêje û erkê nimêjê di çarçoveyekê de datîne.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.