Seferên Leşkerî yên Pêxember ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 4034

Umar ibn al-Khattab rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Seferên Leşkerî yên Pêxember ﷺ
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji al‑Bukhari heta Malik ibn Aws ibn al‑Hadathan an‑Nasri

Sahih (pêbawer)
  1. 1Abu al‑Yamanji al‑Bukhari re vegotأَبُو الْيَمَانِ
  2. 2Shu'aybشُعَيْبٌ
  3. 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
  4. 4Malik ibn Aws ibn al‑Hadathan an‑Nasriمَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ النَّصْرِيُّ

Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ النَّصْرِيُّ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ دَعَاهُ إِذْ جَاءَهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ، وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ فَقَالَ نَعَمْ، فَأَدْخِلْهُمْ‏.‏ فَلَبِثَ قَلِيلاً، ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ يَسْتَأْذِنَانِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَلَمَّا دَخَلاَ قَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا، وَهُمَا يَخْتَصِمَانِ فِي الَّذِي أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَنِي النَّضِيرِ، فَاسْتَبَّ عَلِيٌّ وَعَبَّاسٌ، فَقَالَ الرَّهْطُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنَ الآخَرِ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ اتَّئِدُوا، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ‏.‏ قَالُوا قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ قَالَ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْفَىْءِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ فَقَالَ جَلَّ ذِكْرُهُ ‏{‏وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏قَدِيرٌ‏}‏ فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ، وَلاَ اسْتَأْثَرَهَا عَلَيْكُمْ، لَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَقَسَمَهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ هَذَا الْمَالُ مِنْهَا، فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَيَاتَهُ، ثُمَّ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فَأَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَبَضَهُ أَبُو بَكْرٍ، فَعَمِلَ فِيهِ بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمْ حِينَئِذٍ‏.‏ فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ وَقَالَ تَذْكُرَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ عَمِلَ فِيهِ كَمَا تَقُولاَنِ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ فِيهِ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ‏.‏ فَقَبَضْتُهُ سَنَتَيْنِ مِنْ إِمَارَتِي أَعْمَلُ فِيهِ بِمَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي فِيهِ صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي كِلاَكُمَا وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، فَجِئْتَنِي ـ يَعْنِي عَبَّاسًا ـ فَقُلْتُ لَكُمَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا بَدَا لِي أَنْ أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ لَتَعْمَلاَنِ فِيهِ بِمَا عَمِلَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَمَا عَمِلْتُ فِيهِ مُذْ وَلِيتُ، وَإِلاَّ فَلاَ تُكَلِّمَانِي، فَقُلْتُمَا ادْفَعْهُ إِلَيْنَا بِذَلِكَ‏.‏ فَدَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا، أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ لاَ أَقْضِي فِيهِ بِقَضَاءٍ غَيْرِ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهُ، فَادْفَعَا إِلَىَّ فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهُ‏.‏ قَالَ فَحَدَّثْتُ هَذَا الْحَدِيثَ، عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ صَدَقَ مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ، أَنَا سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ أَرْسَلَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عُثْمَانَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ يَسْأَلْنَهُ ثُمُنَهُنَّ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم، فَكُنْتُ أَنَا أَرُدُّهُنَّ، فَقُلْتُ لَهُنَّ أَلاَ تَتَّقِينَ اللَّهَ، أَلَمْ تَعْلَمْنَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ‏"‏ لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ـ يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ ـ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ ‏"‏‏.‏ فَانْتَهَى أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى مَا أَخْبَرَتْهُنَّ‏.‏ قَالَ فَكَانَتْ هَذِهِ الصَّدَقَةُ بِيَدِ عَلِيٍّ، مَنَعَهَا عَلِيٌّ عَبَّاسًا فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا، ثُمَّ كَانَ بِيَدِ حَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، ثُمَّ بِيَدِ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ، ثُمَّ بِيَدِ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ وَحَسَنِ بْنِ حَسَنٍ، كِلاَهُمَا كَانَا يَتَدَاوَلاَنِهَا، ثُمَّ بِيَدِ زَيْدِ بْنِ حَسَنٍ، وَهْىَ صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَقًّا‏.‏

Werger

Malik bin Evs el-Hedesan en-Nesrî ragihand: Carekê Omer bin el-Xettab (razîyallahu anh) gazî min kir û dema ez li cem wî rûniştibûm, dergevanê wî Yerfa hat û got:

"Gelo tu destûrê didî ku Osman, Ebdurehman bin Ewf, Zubejr û Se'd (bin Ebî Weqqas) bên hundir? Ew li benda destûra te ne." Omer got: "Erê, bila bên hundir." Piştî demekê, Yerfa dîsa hat û got: "Gelo tu destûrê didî ku Elî û Ebbas bên hundir? Ew destûrê dixwazin." Omer got: "Erê." Dema her du hatin hundir, Ebbas got: "Ey Emîrê Bawermendan! Di navbera min û vî de (Elî) hukm bike." Her duyan li ser wê milkê Benu Nedîr ku Xwedê wek 'Fey' (xenîmeta bê şer bidestketî) dabû Resûlê Xwe ﷺ, bi hev re nîqaş dikirin. Elî û Ebbas dest bi sûcdarkirina hev kirin. Kesên amade (Osman û hevalên wî) gotin: "Ey Emîrê Bawermendan! Di navbera wan de hukm bike û yekî ji yê din rehet bike." Omer got: "Bisekinin! Ez bi Xwedêyê ku bi destûra Wî ezman û erd li ser piyan in, ji we dixwazim: Gelo hûn dizanin ku Resûlê Xwedê ﷺ gotiye: 'Em (Pêxember) mîras nayên girtin; tiştê em li pey xwe dihêlin sedeqe ye,' û wî ev yek ji bo xwe gotiye?" Wan got: "Erê, wî wiha gotiye." Paşê Omer berê xwe da Elî û Ebbas û got: "Ez bi Xwedê ji we her duyan dixwazim: Gelo hûn dizanin ku Resûlê Xwedê ﷺ wiha gotiye?" Her duyan got: "Erê." Wî got: "Niha ez li ser vê mijarê bi we re diaxivim. Xwedêyê Bilind di vê 'Fey'ê de tiştekî taybet bi Resûlê Xwe ﷺ ve kir ku ji kesekî din re nedabû. Xwedê got: 'Û ew tiştê ku Xwedê ji wan da Resûlê Xwe... hûn ji bo wî ne hesp û ne jî deve ajotin...' (59:6). Loma ev milk tenê ji bo Resûlê Xwedê ﷺ bû. Lê bi Xwedê! Pêxember ﷺ ev tenê ji bo xwe negirt û ji we jî bêpar nehîşt; lê wî ew da we hemûyan û di nav we de parve kir heta ku tenê ev mal ma. Resûlê Xwedê ﷺ ji vê malê mesrefa salekê ya malbata xwe derdixist û ya mayî jî li cihê ku mala Xwedê tê xerckirin (di sedeqeyê de) xerc dikir. Resûlê Xwedê ﷺ di tevahiya jiyana xwe de wiha kir. Paşê Pêxember ﷺ wefat kir û Ebûbekir got: 'Ez cîgirê Resûlê Xwedê ﷺ me.' Wî ev mal stand û tê de wekî Resûlê Xwedê ﷺ tevgeriya, û hûn hemûyan di wê demê de ji vê yekê agahdar bûn." Paşê Omer berê xwe da Elî û Ebbas û got: "Hûn her du bîr tînin ku Ebûbekir di vê de wekî ku hûn dibêjin tevgeriya û Xwedê dizane ku ew di vê de rastgo, qenc, rêberê rast û li pey heqiyê bû. Paşê Xwedê Ebûbekir mir û min got: 'Ez cîgirê Resûlê Xwedê ﷺ û Ebûbekir im.' Min ev mal du salan di dema xilafetiya xwe de girt û tê de wekî Resûlê Xwedê ﷺ û Ebûbekir tevgeriyam; Xwedê dizane ku ez di vê de rastgo, qenc, rêberê rast û li pey heqiyê me. Paşê hûn her du hatin cem min û daxwaza we yek bû. Ey Ebbas! Tu jî hatî cem min. Min ji we her duyan re got ku Resûlê Xwedê ﷺ gotiye: 'Em mîras nayên girtin; tiştê em li pey xwe dihêlin sedeqe ye.' Dema min dît ku divê ez vê malê bidim we, min got: 'Heke hûn bixwazin, ez ê vê bidim we bi şertê ku hûn soz û peymana Xwedê bidin ku hûn ê tê de wekî Resûlê Xwedê ﷺ û Ebûbekir tevgerin û wekî ku min ji destpêka xilafetiya xwe ve kiriye; wekî din bi min re neaxivin.' Hûn her duyan gotin: 'Bi vî şertî bide me.' Min jî da we. Niha hûn ji min hukmekî din dixwazin? Bi Xwedêyê ku bi destûra Wî ezman û erd li ser piyan in, ez ê qet di vê de hukmekî din nedim heta Roja Qiyametê. Heke hûn nikaribin wê birêve bibin, wê vegerînin min; ez ê ji bo we birêve bibim." Raviyê jêrîn got: "Min ev hedîs ji Urwe bin Zubeyr re vegot û wî got: 'Malik bin Evs rast gotiye. Min bihîstiye ku Aişe (razîyallahu anha), hevjîna Pêxember ﷺ digot: Hevjînên Pêxember ﷺ Osman şandin cem Ebûbekir da ku para xwe ya 1/8 ji Fey'a ku Xwedê dabû Resûlê Xwe bixwazin. Lê min bersiva wan dida û digot: Ma hûn ji Xwedê natirsin? Ma hûn nizanin ku Pêxember ﷺ digot: Em mîras nayên girtin; tiştê em li pey xwe dihêlin sedeqe ye - wî ev ji bo xwe digot - Malbata Muhemmed ﷺ dikare ji vê malê debara xwe bike.' Dema min ev yek ji wan re got, hevjînên Pêxember ﷺ dev ji daxwaza xwe berdan." Ev mala sedeqeyê di destê Elî de bû; Elî ew ji Ebbas re qedexe kir û li ser wî serket. Paşê ew di destê Hesen bin Elî de bû, paşê di destê Huseyn bin Elî de, paşê di destê Elî bin Huseyn û Hesen bin Hesen de; her duyan bi dorê ew birêve dibirin, paşê ket destê Zeyd bin Hesen. Ew bi rastî sedeqeya Resûlê Xwedê ﷺ e.

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Malê Pêxember ﷺ wek xêrê giştî dihat rêvebirin, ne wek mîratê.

Paşxane û sedem

Dema ku ‘Abbās û ‘Alī ji ‘Umar xwestin li ser malê Banū an-Naḍīr biryarê bide, wî Mālik ibn Aws û çend ji sehabeyan civandin. Wî gotina Pêxember ﷺ û lihevhatinên derbarê rêvebirina wê malê de bi bîr anîn.

Wateya peyvên dijwar
Fay’

Malên ku bê şer ji bo civaka misilmanan peyda dibûn.

Ṣadaqah

Xêr; li vir tê wateya malê ku wek mîrateya kesane nayê parvekirin.

Amīr al-Mu’minīn

Sernavê rêberê bawermendan e; li vir ji bo xelîfe ‘Umar hatiye bikaranîn.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyarên klasîk ji gotina „Em nayên mîrasgirtin; ya ku em dihêlin ṣadaqah e“ derdixin ku pêxember mîrateyekê nahêlin ku li gorî rêzikên asayî yên mîrasê were parvekirin. Mal ji bo berjewendiya giştî dimîne; li gorî rîwayetê, malbata Pêxember ﷺ dikaribû ji wê ji bo debara xwe bistîne. Zanyar herwiha dibêjin ku rêvebirina wê berpirsiyariyeke hikûmetê ye û divê bi baldarî, li gorî armanca diyarkirî were kirin. Çar mezhebên hiqûqî yên Sunnî rêgeza taybet a derbarê mîrata pêxemberan de dipejirînin.

Dersên ji bo îro
  1. Ji bo malê giştî, ji berê ve bi zelalî diyar bikin ku kê wê rêve dibe û ji bo çi tê xerckirin.
  2. Di rewşa nakokiyê de biryareke bi baldarî bixwazin û lihevhatin û rêzikên têkildar li ber çavan bigirin.
  3. Mala spartî bi zelalî rêve bibin û heke êdî nikarin wê bi berpirsiyarî rêve bibin, wê vegerînin.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.