Sahih al-Bukhari, hedîsa 4091
Anas ibn Malik rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji al‑Bukhari heta Pêxember ﷺ
- 1Musa ibn Isma'ilji al‑Bukhari re vegotمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ
- 2Hammamهَمَّامٌ
- 3Ishaq ibn Abdullah ibn Abu Talhaإِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ
- 4Anasأَنَسٌ
- 5Resûlê Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسٌ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ خَالَهُ أَخٌ لأُمِّ سُلَيْمٍ فِي سَبْعِينَ رَاكِبًا، وَكَانَ رَئِيسَ الْمُشْرِكِينَ عَامِرُ بْنُ الطُّفَيْلِ خَيَّرَ بَيْنَ ثَلاَثِ خِصَالٍ فَقَالَ يَكُونُ لَكَ أَهْلُ السَّهْلِ، وَلِي أَهْلُ الْمَدَرِ، أَوْ أَكُونُ خَلِيفَتَكَ، أَوْ أَغْزُوكَ بِأَهْلِ غَطَفَانَ بِأَلْفٍ وَأَلْفٍ، فَطُعِنَ عَامِرٌ فِي بَيْتِ أُمِّ فُلاَنٍ فَقَالَ غُدَّةٌ كَغُدَّةِ الْبَكْرِ فِي بَيْتِ امْرَأَةٍ مِنْ آلِ فُلاَنٍ ائْتُونِي بِفَرَسِي. فَمَاتَ عَلَى ظَهْرِ فَرَسِهِ، فَانْطَلَقَ حَرَامٌ أَخُو أُمِّ سُلَيْمٍ هُوَ {وَ} رَجُلٌ أَعْرَجُ وَرَجُلٌ مِنْ بَنِي فُلاَنٍ قَالَ كُونَا قَرِيبًا حَتَّى آتِيَهُمْ، فَإِنْ آمَنُونِي كُنْتُمْ، وَإِنْ قَتَلُونِي أَتَيْتُمْ أَصْحَابَكُمْ. فَقَالَ أَتُؤْمِنُونِي أُبَلِّغْ رِسَالَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَجَعَلَ يُحَدِّثُهُمْ وَأَوْمَئُوا إِلَى رَجُلٍ، فَأَتَاهُ مِنْ خَلْفِهِ فَطَعَنَهُ ـ قَالَ هَمَّامٌ أَحْسِبُهُ حَتَّى أَنْفَذَهُ ـ بِالرُّمْحِ، قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ فُزْتُ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ. فَلُحِقَ الرَّجُلُ، فَقُتِلُوا كُلُّهُمْ غَيْرَ الأَعْرَجِ كَانَ فِي رَأْسِ جَبَلٍ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْنَا، ثُمَّ كَانَ مِنَ الْمَنْسُوخِ إِنَّا قَدْ لَقِينَا رَبَّنَا فَرَضِيَ عَنَّا وَأَرْضَانَا. فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ ثَلاَثِينَ صَبَاحًا، عَلَى رِعْلٍ وَذَكْوَانَ وَبَنِي لَحْيَانَ وَعُصَيَّةَ، الَّذِينَ عَصَوُا اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم.
Enes (r.a.) wiha rivayet dike: Pêxember ﷺ mamê xwe yê ku birayê Umm Suleyman bû, li ser heftê siwarî şand. Serokê muşrikan Amîr bin Tufeyl sê pêşniyar kirin û got:
"Yan gelê deştan ji te re be û gelê bajaran ji min re be, yan ez ê bibim xelîfeyê te, yan jî ez ê bi du hezar kesên ji eşîra Xetfan ve li dijî te şer bikim." Lê belê, Amîr li mala Umm Fûlanê bi nexweşiya girikê ket. Wî got: "Girikek mîna girika hêştirê di laşê min de derketiye, ma ez ê di mala jineke ji malbata Fûlan de bimînim? Hespê min bînin." Paşê ew li ser pişta hespê xwe mir. Piştî vê yekê, Heramê birayê Umm Suleyman, mêrekî kulek û mêrekî din ji eşîra Fûlan ber bi muşrikan ve çûn. Heram ji hevalên xwe re got: "Hûn li vir bimînin heta ez herim ba wan; eger ew ewlehiyê bidin min, hûn jî werin; lê eger ez bikujin, hûn herin ba hevalên xwe." Paşê Heram çû ba wan û got: "Ma hûn ewlehiyê didin min da ku ez peyama Resûlullah ﷺ bigihînim we?" Dema wî dest bi axaftinê kir, wan îşaret bi mêrekî kirin û ew ji pişt ve bi rimê ew qul kir. (Hemam dibêje: Ez wisa difikirim ku rim ji aliyê din ve derket.) Heram got: "Allahu Ekber! Bi Rebbê Kabe sond, ez serketî me!" Paşê hevalên Heram hatin qewirandin û hemû hatin kuştin, ji bilî mêrê kulek ku li ser lûtkeya çiyayekî bû. Dûv re Allah ayetek li ser me nazil kir ku paşê ji ayetên mensûx bû: "Me Rebbê xwe dît, Ew ji me razî bû û me jî razî kir." Piştî vê bûyerê, Pêxember ﷺ sî rojan di nimêja sibehê de li ser Rî'l, Zekwan, Benî Lihyan û Usiyye yên ku li hember Allah û Resûlê Wî ﷺ serhildan, lenet kir.
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Haram li peywira xwe ma we û piştî xiyanetê wek şehîd mir.
Ev bûyer bi sefera heftê nûnerên ku peyama Pêxember ﷺ digihandin ve girêdayî ye. Piştî ku ewlehî jê re hatibû sozdan, Haram hate kuştin; paşê Pêxember ﷺ sî sibehan li dijî eşîrên ku êrîşî nûneran kiribûn dua kir.
Eşîrekî erebî ye ku di vê rivayetê de tê gotin.
Dua û niyazek e ku di dema nimêjê de tê kirin.
Nivîseke wahyî ye ku xwendina wê paşê êdî beşek ji Quranê nebû.
Zanyarên klasîk dibêjin ku pêkanîna peywirek ji bo gihandina peyamê divê bi hişyarî û dûrketina ji xetereya bêhewce re be. Haram pêşî parastin xwest; xiyaneta wê sozê êrîşê dike binpêkirineke giran a ewlehiyê û dilsozîyê. Dua û niyaza Pêxember ﷺ nîşan dide ku mirov dikare ji Allah re ji bo dadperweriyê li dijî kesên ku peymanê dişikînin û êrîşî mirovan dikin dua bike. Zanyar nivîsa ku xwendina wê hat betalkirin wek agahiyeke derbarê wahyê berê de dinirxînin, ne wek ayetek ku niha di Quranê de tê xwendin.
- Berî ku di hawîrdorek neewle de peyameke hestiyar bigihînî, garantiyeke zelal a ewlehiyê bixwaze.
- Li peymanan bisekine û xiyanetê şermezar bike, bêyî ku dadperweriyê bixwazî bi destê xwe pêk bînî.
- Ji bo dadperweriyê dua bike û piştgirî bide kesên ku ji ber gihandina peyameke rast di xeterê de ne.
Enes dibêje ku Pêxember ﷺ piştî ku nûner hatin kuştin, mehekê qunut kir. Bi hev re, ev rivayet nîşan didin ku ew ji bo dadperweriyê li dijî êrîşkaran dua dikir.
Sahih al-Bukhari · #4090 (Sahih)Ev rivayeta sahih vegotina bûyeran temam dike û her wiha dua û niyaza Pêxember ﷺ piştî mirina wan vedibêje.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.