Tefsîra Pêxemberî ya Qur'anê · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 4531

Abdullah ibn Abbas rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Tefsîra Pêxemberî ya Qur'anê
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji Abdullah ibn Abbas hatiye rîwayetkirin

Sahih (pêbawer)

Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا شِبْلٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، ‏{‏وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا‏}‏ قَالَ كَانَتْ هَذِهِ الْعِدَّةُ تَعْتَدُّ عِنْدَ أَهْلِ زَوْجِهَا وَاجِبٌ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ‏}‏ قَالَ جَعَلَ اللَّهُ لَهَا تَمَامَ السَّنَةِ سَبْعَةَ أَشْهُرٍ وَعِشْرِينَ لَيْلَةً وَصِيَّةً، إِنْ شَاءَتْ سَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا، وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ، وَهْوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى ‏{‏غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ‏}‏ فَالْعِدَّةُ كَمَا هِيَ وَاجِبٌ عَلَيْهَا‏.‏ زَعَمَ ذَلِكَ عَنْ مُجَاهِدٍ‏.‏ وَقَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ نَسَخَتْ هَذِهِ الآيَةُ عِدَّتَهَا عِنْدَ أَهْلِهَا، فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ، وَهْوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى ‏{‏غَيْرَ إِخْرَاجٍ‏}‏‏.‏ قَالَ عَطَاءٌ إِنْ شَاءَتِ اعْتَدَّتْ عِنْدَ أَهْلِهِ وَسَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا، وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ لِقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى ‏{‏فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ‏}‏‏.‏ قَالَ عَطَاءٌ ثُمَّ جَاءَ الْمِيرَاثُ فَنَسَخَ السُّكْنَى فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ، وَلاَ سُكْنَى لَهَا‏.‏ وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ بِهَذَا‏.‏ وَعَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ نَسَخَتْ هَذِهِ الآيَةُ عِدَّتَهَا فِي أَهْلِهَا، فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ لِقَوْلِ اللَّهِ ‏{‏غَيْرَ إِخْرَاجٍ‏}‏ نَحْوَهُ‏.‏

Werger

Îshaq ji me re ragihand, Rûh ji me re ragihand, Şîbl ji me re ragihand, ew ji Ibn Ebî Necîh, ew jî ji Mucâhid: Der barê ayeta {Û yên ji we dimirin û jinên xwe li pey xwe dihêlin...} de got: Di destpêkê de ev îdet (maweya bendewariyê) li cem malbata mêrê wê ferz bû. Paşê Allah ev ayet nazil kir: {Û yên ji we dimirin û jinên xwe li pey xwe dihêlin, divê ji bo jinên xwe heta salekê wasiyetekê (xwarin û cihê mayînê) bikin, bêyî ku wan derxin. Lê eger ew bi xwe derkevin, di tiştê ku ew ji bo xwe dikin de guneh li ser we nîne, heya ku ew bi qencî be.} Mucâhid got: Allah bi vê yekê saleke temam, yanî heft meh û bîst şev wek wasiyet ji wê re diyar kir. Eger bixwaze li gorî wasiyetê li mala mêrê xwe bimîne, eger bixwaze jî derkeve. Ev gotina Allah Teala ye: {Bêyî ku wan derxin, lê eger derkevin guneh li ser we nîne.} Lêbelê, îdet (çar meh û deh roj) her li ser wê ferz e. Ata got: Ibn Ebbas gotiye:

"Ev ayetê ferziya mayîna li cem malbata mêrê wê mensûx kiriye (rakiriye). Êdî ew dikare li her cihekî ku bixwaze îdetê bigire. Ev jî gotina Allah Teala ye: {Bêyî ku wan derxin.}" Ata got: Eger bixwaze li cem malbata mêrê xwe li gorî wasiyetê bimîne û îdetê bigire, an jî li gorî gotina Allah Teala {Di tiştê ku ew dikin de guneh li ser we nîne} derkeve. Ata zêde kir: Paşê hukmên mîratê hatin û mayîna li malê mensûx kirin. Êdî ew dikare li her cihekî ku bixwaze îdetê bigire û êdî ne lazim e cihê mayînê ji wê re were dayîn. Muhemmed bîn Yûsif riwayet kir, Werqa ji Ibn Ebî Necîh, ew jî ji Mucâhid bi vî awayî ragihand. Her wiha ji Ibn Ebî Necîh, ji Ata, ji Ibn Ebbas hate ragihandin ku wî got: Ev ayetê mayîna wê ya li cem malbata mêrê wê mensûx kiriye; li gorî gotina Allah {Bêyî ku wan derxin}, ew dikare li her cihekî ku bixwaze îdetê bigire.

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Jinewî dema bendewarî ya destûrkirî bi cih tîne; cihê mayînê û debara jiyanê mijarên cuda ne.

Wateya peyvên dijwar
‘Iddet

Dema bendewariya destûrkirî piştî mirina mêr an piştî talaqê.

Neshx

Rakirin an guherandina hukmeke berê bi wahiyeke paşîn.

Mafê niştecihbûnê

Mafê mayîna di mala mêrê mirî de di dema bendewariyê de.

Zanyar ji vê çi derdixin

Ev riwayet çend şîroveyên destpêkê yên ayetên Qur'anê 2:234 û 2:240 dihewîne. Mucahîd ‘iddeta mecbûrî ji îmkana mayîna di malê de li gorî wesiyetê an jî derketinê cuda dike. Ibn Abbas û Ata diyar dikin ku mecbûriya mayîna li cem malbata mêr hatiye rakirin; Ata herwiha dibêje ku rêzikên paşîn ên mîrasê mafê mayînê bi dawî kirine. Ji ber vê yekê, nivîs cudahiyên di şîrovekirina rêzikên li pey hev de tomar dike, ne gotineke serbixwe ya Pêxember ﷺ. Di rewşeke taybet de, divê mirov şîroveya naskirî ya fiqhê bişopîne û ji alimê pispor şêwirê bistîne.

Dersên ji bo îro
  1. Dema bendewariya mecbûrî ji pirsa cihê ku ew tê derbas kirin cuda bike.
  2. Cudahiyên di şîroveyên klasîk de bi baldarî binirxîne û bê delîl ramanekê ji hemû alimên re nehêle.
  3. Ji bo pirseke pratîkî ya derbarê ‘iddet û niştecihbûnê de, ji pisporê ku şert û mercan dizane şêwirê bistîne.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.