Sahih al-Bukhari, hedîsa 4890
Ali ibn Abi Talib rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Ali ibn Abi Talib hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، أَنَّهُ سَمِعَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي رَافِعٍ، كَاتِبَ عَلِيٍّ يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيًّا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَالزُّبَيْرَ وَالْمِقْدَادَ فَقَالَ " انْطَلِقُوا حَتَّى تَأْتُوا رَوْضَةَ خَاخٍ فَإِنَّ بِهَا ظَعِينَةً مَعَهَا كِتَابٌ فَخُذُوهُ مِنْهَا ". فَذَهَبْنَا تَعَادَى بِنَا خَيْلُنَا حَتَّى أَتَيْنَا الرَّوْضَةَ فَإِذَا نَحْنُ بِالظَّعِينَةِ فَقُلْنَا أَخْرِجِي الْكِتَابَ فَقَالَتْ مَا مَعِي مِنْ كِتَابٍ. فَقُلْنَا لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَنُلْقِيَنَّ الثِّيَابَ. فَأَخْرَجَتْهُ مِنْ عِقَاصِهَا فَأَتَيْنَا بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا فِيهِ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى أُنَاسٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ مِمَّنْ بِمَكَّةَ يُخْبِرُهُمْ بِبَعْضِ أَمْرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَا هَذَا يَا حَاطِبُ ". قَالَ لاَ تَعْجَلْ عَلَىَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ امْرَأً مِنْ قُرَيْشٍ وَلَمْ أَكُنْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَكَانَ مَنْ مَعَكَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ لَهُمْ قَرَابَاتٌ يَحْمُونَ بِهَا أَهْلِيهِمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِمَكَّةَ فَأَحْبَبْتُ إِذْ فَاتَنِي مِنَ النَّسَبِ فِيهِمْ أَنْ أَصْطَنِعَ إِلَيْهِمْ يَدًا يَحْمُونَ قَرَابَتِي وَمَا فَعَلْتُ ذَلِكَ كُفْرًا وَلاَ ارْتِدَادًا عَنْ دِينِي. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهُ قَدْ صَدَقَكُمْ ". فَقَالَ عُمَرُ دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ. فَقَالَ " إِنَّهُ شَهِدَ بَدْرًا وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ ـ عَزَّ وَجَلَّ ـ اطَّلَعَ عَلَى أَهْلِ بَدْرٍ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ غَفَرْتُ لَكُمْ ". قَالَ عَمْرٌو وَنَزَلَتْ فِيهِ {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ} قَالَ لاَ أَدْرِي الآيَةَ فِي الْحَدِيثِ أَوْ قَوْلُ عَمْرٍو. حَدَّثَنَا عَلِيٌّ قِيلَ لِسُفْيَانَ فِي هَذَا فَنَزَلَتْ {لاَ تَتَّخِذُوا عَدُوِّي} قَالَ سُفْيَانُ هَذَا فِي حَدِيثِ النَّاسِ حَفِظْتُهُ مِنْ عَمْرٍو وَمَا تَرَكْتُ مِنْهُ حَرْفًا وَمَا أُرَى أَحَدًا حَفِظَهُ غَيْرِي.
Humeydî ji me re gotiye: Sufyan ji me re gotiye: Emrû bîn Dînar ji me re gotiye: Hesen bîn Muhemmed bîn Elî ji min re gotiye: Min ji Ubeydullah bîn Ebî Rafi‘, katibê Elî, bihîstiye ku digot: Min ji Elî (razî be Allah jê re) bihîstiye ku digot: Resûlullah ﷺ ez, Zubeýr û Miqdad şandin û ferman da me:
«Herin heta ku hûn bigihîjin Rewdatu Xaxê; li wir jineke rêwî heye û nameyek pê re ye. Wê nameyê jê bistînin.» Em derketin û hespên me bi lez bezîn heta ku em gihîştin wê cihê. Me ew jin dît û me jê re got: «Nameyê derxe!» Wê got: «Tu name li cem min nîne.» Me got: «Ya tu yê nameyê derxî, ya jî em ê cilên te ji ber te bikin.» Wê jî name ji nav porê xwe yê girêdayî derxist. Me name anî cem Pêxember ﷺ. Di nameyê de Hatib bîn Ebî Belte‘a ji hinek muşrîkên Mekkeyê re nivîsîbû û wan ji hin karûbarên Pêxember ﷺ agahdar kiribû. Pêxember ﷺ pirsî: «Ev çi ye, ey Hatib?» Wî bersiv da: «Ey Resûlê Allah! Li ser min zû neke. Ez mêrekî ji Qureyşê bûm lê ne ji nav wan bûm. Muhacirên ku bi te re bûn, xizmên wan li Mekkeyê hebûn ku malbat û malên wan diparastin. Ji ber ku têkiliya xwîntiyê ya min bi wan re tunebû, min xwest ku ez qenciyekê bi wan bikim da ku ew jî xizmên min biparêzin. Min ev yek ne ji ber kufrê û ne jî ji ber vegera ji dînê xwe kiriye.» Pêxember ﷺ ji hevalên xwe re got: «Wî rastî ji we re gotiye.» Omer got: «Ey Resûlê Allah! Destûrê bide min ku ez stûyê wî bibirim.» Pêxember ﷺ got: «Ew yek ji wan e ku di şerê Bedirê de amade bûye. Tu çi dizanî, belkî Allah (Ezze û Celle) li ehlu Bedirê nihêrtiye û gotiye: 'Hûn çi dixwazin bikin, bêguman Min we efû kirine.'» Emrû got: «Di der barê wî de ev ayet nazil bû: {Ey yên ku îman anîne! Dijminên Min û dijminên xwe wekî dost negirin.}» Wî got: «Ez nizanim ka ev ayet di nav hedîsê de ye yan gotina Emrû ye.» Ji Elî hatiye vegotin: Ji Sufyan hat pirsîn ka ayeta {Dijminên Min... negirin} di der barê Hatib de nazil bûye yan na. Sufyan got: «Ev tenê di riwayeta mirovan de heye. Min ev hedîs ji Emrû hîfz kiriye û min jê tîpek jî bernedaye û ez wisa difikirim ku kesekî din ji bilî min ew hîfz nekiriye.»
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Hatib ji ber xemgîniya malbata xwe tevgerî, ne ji ber bêbaweriyê.
Hatib ibn Abi Balta'a di dema amadekariyên ji bo fetihkirina Mekkeyê de nameyek ji hin dijberên Mekkeyê re şand. Name hate girtin; Hatib rave kir ku ew ji ber xemgîniya malbata xwe tevgeriyabû, ne ji ber bêbawerî an jî riddeyê.
Cihê ku şandeyên Pêxember ﷺ jina rêwî lê dîtin.
Sahabeyên ku ji Mekkeyê koçî Medîneyê kirin da ku baweriya xwe biparêzin.
Sahabeyên ku beşdarî Şerê Bedrê bûn û xwedî hêjayîtiyek taybet bûn.
Şîrovekarên klasîk dibêjin ku kiryara Hatibê giran bû, lê berî ku ew were darizandin diviyabû ravekirina wî û şahidiya wî ya baweriyê jî bêne hesibandin. Pêxember ﷺ beşdarbûna Hatibê di Bedrê de û lêborîna Allahê anî ziman, lê ev ne destûrek e ku mirov sirên xwe bide dijminan. Zanyar vê vegotinê bi cudahiya di navbera kiryarek gunehkar û bêbaweriyê de girê didin: bê delîla bêbaweriyê kesek wek murted nayê ragihandin. Herwiha ji vê derdikeve ku qedexeya giştî ya dilsozî ji dijminan re, bê cudahî di her rewşê de an li ser her kesî nayê sepandin.
- Niyeta kesekê lêkolîn bike û berî ku dadweriyeke giran bikî guhdariya ravekirina wî bike.
- Agahiyên nepenî biparêze û wan bi aliyên ku dikarin zirarê bidin kesên din re parve neke.
- Karên baş ên berê yên kesekî qebûl bike, lê wan wek hincetê ji bo pejirandina tevgera zirardar bikar neyîne.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.