Sahih al-Bukhari, hedîsa 4922
Jabir ibn Abdullah rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Jabir ibn Abdullah hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، سَأَلْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَوَّلِ، مَا نَزَلَ مِنَ الْقُرْآنِ. قَالَ {يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ} قُلْتُ يَقُولُونَ {اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ} فَقَالَ أَبُو سَلَمَةَ سَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ رضى الله عنهما عَنْ ذَلِكَ وَقُلْتُ لَهُ مِثْلَ الَّذِي قُلْتَ فَقَالَ جَابِرٌ لاَ أُحَدِّثُكَ إِلاَّ مَا حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " جَاوَرْتُ بِحِرَاءٍ، فَلَمَّا قَضَيْتُ جِوَارِي هَبَطْتُ فَنُودِيتُ فَنَظَرْتُ عَنْ يَمِينِي فَلَمْ أَرَ شَيْئًا، وَنَظَرْتُ عَنْ شِمَالِي فَلَمْ أَرَ شَيْئًا، وَنَظَرْتُ أَمَامِي فَلَمْ أَرَ شَيْئًا، وَنَظَرْتُ خَلْفِي فَلَمْ أَرَ شَيْئًا، فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَرَأَيْتُ شَيْئًا، فَأَتَيْتُ خَدِيجَةَ فَقُلْتُ دَثِّرُونِي وَصُبُّوا عَلَىَّ مَاءً بَارِدًا ـ قَالَ ـ فَدَثَّرُونِي وَصَبُّوا عَلَىَّ مَاءً بَارِدًا قَالَ فَنَزَلَتْ {يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ * قُمْ فَأَنْذِرْ * وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ} ".
Yehya kurê Ebî Kesîr ragihand: Min ji Ebû Seleme kurê Ebdurehman pirsî ka yekemîn sûreya ku ji Qur'anê hatiye nazilkirin kîjan e. Wî got: {Ey yê xwe pêçayî!}. Min got:
"Lêbelê dibêjin {Bi navê Xwedayê xwe yê ku afirandiye bixwîne} ye." Hingê Ebû Seleme got: "Min jî ev pirs ji Cabir kurê Ebdullah (Xwedê jê razî be) kir û min jî wekî te got. Lêbelê Cabir got: 'Ez ê tenê tiştê ku Resûlê Allah ﷺ ji me re vegotiye ji te re bibêjim.' Wî got: 'Min li şikefta Hîrayê cîranî (tenêbûn) dikir. Dema ku dema cîraniya min qediya, ez daketim xwarê û dengekî bang li min kir. Min li aliyê xwe yê rastê mêze kir, min tiştek nedît. Min li aliyê xwe yê çepê mêze kir, min tiştek nedît. Min li pêşiya xwe mêze kir, min tiştek nedît. Min li pişta xwe mêze kir, min tiştek nedît. Paşê min serê xwe bilind kir û min tiştek dît. Ez hatim cem Xedîceyê û min got: "Min bipêçin û avê sar bi ser min de bikin." Wî got: "Wan ez pêçam û ava sar bi ser min de kirin." Paşê ev ayet nazil bûn: {Ey yê xwe pêçayî! * Rabe û hişyar bike * Û Xwedayê xwe mezin bike.}"
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Fermana yekem piştî xwe vekişandina li Hîra ev bû ku rabibe û hişyar bike.
Pêxember ﷺ vedibêje ku ew li şikefta Hîra xwe vekişandibû û piştî ku daket, dengek bihîst û xuyabûnek dît. Ew çû cem Xedîce û xwest ku wî binixumînin û avê sar bidinê; paşê ayetên sûreya al-Muddeththir hatin wehyakirin.
Şikeftek li ser çiyayekî li nêzî Mekkeyê ku Pêxember ﷺ tê de xwe vedikişand.
Lêgerîna tenêtiyê da ku mirov xwe ji bo îbadet û bifikirinê veqetîne.
Gotina bangkirinê ji Pêxember ﷺ re, ku piştî vê ezmûna giran xwe pêçandibû.
Zanyarên klasîk dibêjin ku li gorî rivayeta Aîşe, ayetên yekem ên ku hatine wehyakirin ji sûreya al-‘Alaqê bûn; lê Cabir li vir behsa yekem wehyê piştî navberekê dike: ayetên sûreya al-Muddeththir. Ew bi cudakirina destpêka wehyê ji nûve destpêkirina wê bi fermana hişyarîdanê, rivayetan li hev tînin. Bangkirina “Rabe û hişyar bike” nîşan dide ku wezîfeya pêxembertiyê ragihandina giştî jî dihewand.
- Piştî ezmûnek giran, piştgiriyê ji kesên pêbawer bixwaze, wek Pêxember ﷺ ku çû cem Xedîce.
- Dema ku berpirsiyariyek zelal werdigrî, bi gava rastîn a pêşîn dest pê bike.
- Qur’anê bi baldarî bixwîne û dema ku rivayet aliyên cuda yên bûyerekê ronî dikin, guh bide çarçoveya wê.
Ev rivayet jî li ser vê yekê ye ku kîjan ayet yekem hatine wehyakirin û dibe alîkar ku cudahiya di navbera destpêka wehyê û bangkirina paşê ya hişyarîdanê de were fêmkirin.
Sahih al-Bukhari · #2 (Sahih)Aîşe di wê de destpêka wehyê bi ayetên yekem ên sûreya al-‘Alaqê vedibêje; bi hev re, rivayeta Cabir wateyên cuda yên gotina “wehyê yekem” zelal dike.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.