Mîrat · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 6728

Umar ibn al-Khattab rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Mîrat
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji Umar ibn al-Khattab hatiye rîwayetkirin

Sahih (pêbawer)

Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ،، وَكَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ذَكَرَ لِي مِنْ حَدِيثِهِ ذَلِكَ، فَانْطَلَقْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَيْهِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ انْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى عُمَرَ فَأَتَاهُ حَاجِبُهُ يَرْفَأُ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمْ، ثُمَّ قَالَ هَلْ لَكَ فِي عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا‏.‏ قَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفْسَهُ‏.‏ فَقَالَ الرَّهْطُ قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ذَلِكَ قَالاَ قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ قَدْ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْفَىْءِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ، فَقَالَ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏قَدِيرٌ‏}‏ فَكَانَتْ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ، وَلاَ اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ، لَقَدْ أَعْطَاكُمُوهُ وَبَثَّهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ مِنْهَا هَذَا الْمَالُ، فَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ مِنْ هَذَا الْمَالِ نَفَقَةَ سَنَتِهِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ بِذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَيَاتَهُ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ فَتَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَضَهَا فَعَمِلَ بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ وَلِيِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَضْتُهَا سَنَتَيْنِ أَعْمَلُ فِيهَا مَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ، وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، جِئْتَنِي تَسْأَلُنِي نَصِيبَكَ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ، وَأَتَانِي هَذَا يَسْأَلُنِي نَصِيبَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ، فَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ، فَوَاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، لاَ أَقْضِي فِيهَا قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا فَادْفَعَاهَا إِلَىَّ، فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهَا‏.‏

Werger

Malikê kurê Ewsê kurê Hedesan ji me re vegot: Mihemedê kurê Cubeyrê kurê Mut'im beşek ji vê gotina xwe ji min re gotibû, lewma ez çûm ba wî û jê pirsîm. Wî got: Ez çûm ba Omer, xizmetkarê wî Yerfa hat û got: 'Osman, Ebdurehman, Zubeir û Se'd dixwazin bên hundir, destûrê didî?' Omer got: 'Erê.' Wan anîn hundir. Paşê dîsa hat û got: 'Elî û Ebbas jî dixwazin bên, destûrê didî?' Got: 'Erê.' Ebbas got: 'Ey Emîrê Bawermendan! Di navbera min û vî mirovî de hukm bike.' Omer got: 'Ez we sond didim bi Xwedê yê ku erd û ezman bi fermana Wî li ser piyan in; ma hûn nizanin ku Resûlullah ﷺ gotiye:

"Em mîrat nahêlin, tiştê em li pey xwe dihêlin sedeqe ye"? Resûlullah ﷺ bi vê yekê mebesta xwe bixwe bû.' Komê got: 'Bêguman wisa gotiye.' Paşê rûyê xwe da Elî û Ebbas û got: 'Ma hûn dizanin ku Resûlullah ﷺ ev yek gotiye?' Herduyan gotin: 'Bêguman gotiye.' Omer got: 'Ez ê di derbarê vê meseleyê de ji we re bibêjim. Bêguman Xwedê di vê malê fey'ê de tiştek taybet daye Pêxemberê xwe ﷺ ku kesekî din nedaye; Xwedê Teala ferman kiriye: {Tiştê ku Xwedê daye Pêxemberê xwe...} heta ayeta {...bi her tiştî Qadir e}. Ev mal tenê ji bo Resûlullah ﷺ bû. Bi Xwedê, wî ev mal ji bo xwe kom nekir û ji we jî dûr nexist; wî da we û di nav we de belav kir, heta ku ev mala mayî jê zêde bû. Pêxember ﷺ ji vê malê mesrefa salekê ji malbata xwe re vediqetand, paşê ya mayî wekî mala Xwedê (di rêya Xwedê de) xerc dikir. Resûlullah ﷺ di temamiya jiyana xwe de wiha kir. Ez we sond didim bi Xwedê, ma hûn vê yekê dizanin?' Gotin: 'Erê.' Paşê ji Elî û Ebbas re got: 'Ez we herduyan sond didim bi Xwedê, ma hûn vê yekê dizanin?' Gotin: 'Erê.' Omer got: 'Piştî ku Xwedê Pêxemberê xwe ﷺ wefat kir, Ebûbekir got: "Ez weliyê Resûlullah ﷺ im" û ev mal girt û mîna Resûlullah ﷺ tevgeriya. Paşê Xwedê Ebûbekir jî wefat kir, min got: "Ez weliyê weliyê Resûlullah ﷺ im" û min du salan ev mal girt û mîna Resûlullah ﷺ û Ebûbekir tevgeriyam. Paşê hûn herdu hatin ba min, gotina we yek bû û daxwaza we hevpar bû. (Ey Ebbas!) Tu hatî û te para xwe ya ji mala biraziya xwe xwest, û ev (Elî) hat û para jina xwe ya ji mala bavê wê xwest. Min got: Heke hûn bixwazin, ez ê bi wê şertê bidim we (ango hûn ê mîna Pêxember û Ebûbekir tevgerin). Lê niha hûn ji min hukmekî din dixwazin? Sond bi Xwedê yê ku erd û ezman bi fermana Wî li ser piyan in, ez ê tu carî hukmekî din nedim heta Roja Qiyametê rabe. Heke hûn nikaribin wê îdare bikin, wê vegerînin min, ez ê ji bo we têra wê bikim.'

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Mala ku ﷺ hiştî wek milkek ku ji bo xêrxwaziyê hatiye veqetandin hate rêvebirin.

Paşxane û sedem

ʿAbbās û ʿAlî nakokiyek li ser rêvebirina milkê girêdayî Pêxember ﷺ pêşkêşî ʿUmer kirin. ʿUmer ji şahidan xwest ku tiştên ku dizanin piştrast bikin, paşê jî rave kir ku berê ew milk çawa hatiye rêvebirin.

Wateya peyvên dijwar
fayʾ

Milkê ku bê şer ket destê civaka misilman.

ṣadaqah

Xêrxwazî; li vir tê wateya milkê ku wek mîrateya asayî nayê dabeşkirin.

rêveber

Kesê ku milk diparêze û li gorî armanca diyarkirî lê xerc dike, bêyî ku ew bike milkê xwe yê taybet.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyarên klasîk ji vê vegotinê derdixin ku pêxember mîrateya asayî nahêlin: tiştê ku ew dihêlin ji bo xêrxwaziyê û berjewendiya civakê tê xerc kirin. Vegotin herwiha cudahiya di navbera milkê taybet û milkê ku wek fayʾ di bin rêvebirina berpirsiyar de ye, nîşan dide. Çar mezhebên hiqûqî yên sunnî qaîdeya ku mîrateya pêxemberî li gorî para mîrateya asayî nayê dabeşkirin dipejirînin; encamên hiqûqî yên taybet ên rêvebirin û xerckirina wê di çarçoveya fiqhê de tên nîqaşkirin.

Dersên ji bo îro
  1. Milkê hevpar li gorî armancek eşkere rêve birin û ji bo awayê xerckirina wê berpirsiyar bin.
  2. Dema nakokî çêdibe, berî ku biryar bidî, pêşî li şahidiyên pêbawer û rastiyên hevpar bigere.
  3. Mîrateya kesane ji milkê ku ji bo berjewendiya giştî an xêrxwaziyê hatiye veqetandin cuda bike.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.