Hukum û Qeza · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 7170

Abu Qatada rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Hukum û Qeza
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji Abu Qatada hatiye rîwayetkirin

Sahih (pêbawer)

Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عُمَرَ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ، مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ ‏"‏ مَنْ لَهُ بَيِّنَةٌ عَلَى قَتِيلٍ قَتَلَهُ، فَلَهُ سَلَبُهُ ‏"‏‏.‏ فَقُمْتُ لأَلْتَمِسَ بَيِّنَةً عَلَى قَتِيلٍ، فَلَمْ أَرَ أَحَدًا يَشْهَدُ لِي، فَجَلَسْتُ، ثُمَّ بَدَا لِي فَذَكَرْتُ أَمْرَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَائِهِ سِلاَحُ هَذَا الْقَتِيلِ الَّذِي يَذْكُرُ عِنْدِي‏.‏ قَالَ فَأَرْضِهِ مِنْهُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ كَلاَّ لاَ يُعْطِهِ أُصَيْبِغَ مِنْ قُرَيْشٍ وَيَدَعَ أَسَدًا مِنْ أُسْدِ اللَّهِ يُقَاتِلُ عَنِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ‏.‏ قَالَ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَدَّاهُ إِلَىَّ فَاشْتَرَيْتُ مِنْهُ خِرَافًا فَكَانَ أَوَّلَ مَالٍ تَأَثَّلْتُهُ‏.‏ قَالَ لِي عَبْدُ اللَّهِ عَنِ اللَّيْثِ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَدَّاهُ إِلَىَّ‏.‏ وَقَالَ أَهْلُ الْحِجَازِ الْحَاكِمُ لاَ يَقْضِي بِعِلْمِهِ، شَهِدَ بِذَلِكَ فِي وِلاَيَتِهِ أَوْ قَبْلَهَا‏.‏ وَلَوْ أَقَرَّ خَصْمٌ عِنْدَهُ لآخَرَ بِحَقٍّ فِي مَجْلِسِ الْقَضَاءِ، فَإِنَّهُ لاَ يَقْضِي عَلَيْهِ فِي قَوْلِ بَعْضِهِمْ، حَتَّى يَدْعُوَ بِشَاهِدَيْنِ فَيُحْضِرَهُمَا إِقْرَارَهُ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِرَاقِ مَا سَمِعَ أَوْ رَآهُ فِي مَجْلِسِ الْقَضَاءِ قَضَى بِهِ، وَمَا كَانَ فِي غَيْرِهِ لَمْ يَقْضِ إِلاَّ بِشَاهِدَيْنِ‏.‏ وَقَالَ آخَرُونَ مِنْهُمْ بَلْ يَقْضِي بِهِ، لأَنَّهُ مُؤْتَمَنٌ، وَإِنَّمَا يُرَادُ مِنَ الشَّهَادَةِ مَعْرِفَةُ الْحَقِّ، فَعِلْمُهُ أَكْثَرُ مِنَ الشَّهَادَةِ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ يَقْضِي بِعِلْمِهِ فِي الأَمْوَالِ، وَلاَ يَقْضِي فِي غَيْرِهَا‏.‏ وَقَالَ الْقَاسِمُ لاَ يَنْبَغِي لِلْحَاكِمِ أَنْ يُمْضِيَ قَضَاءً بِعِلْمِهِ دُونَ عِلْمِ غَيْرِهِ، مَعَ أَنَّ عِلْمَهُ أَكْثَرُ مِنْ شَهَادَةِ غَيْرِهِ، وَلَكِنَّ فِيهِ تَعَرُّضًا لِتُهَمَةِ نَفْسِهِ عِنْدَ الْمُسْلِمِينَ، وَإِيقَاعًا لَهُمْ فِي الظُّنُونِ، وَقَدْ كَرِهَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الظَّنَّ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا هَذِهِ صَفِيَّةُ ‏"‏‏.‏

Werger

Ebû Qetade (r.a.) ragihand: Di Roja Şerê Huneynê de Resûlullah ﷺ gotin:

"Kî yekî kafir bikuje û delîlek an şahidekî wî hebe, cil û berg û çekên (selb) wî kesê kuştî ji wî re ne." Ez rabûm da ku ji bo kuştina xwe şahidekî bibînim, lê min kesek nedît ku ji min re şahidiyê bike, lewma ez rûniştim. Paşê min fikirî ku divê ez vê mijarê ji Resûlullah ﷺ re vebêjim. Dema min ev yek ji wan re got, mêrekî ji yên li cem wî rûniştibûn got: "Çekên vî kesê kuştî yê ku ew behs dike, li cem min in; loma ji kerema xwe li şûna min wî razî bike." Ebû Bekir (r.a.) got: "Na! Ew ê çekan nede çivîkekî ji Qurayşê û şêrekî ji şêrên Allah ku ji bo Allah û Resûlê Wî şer dike, ji wê bêpar nehêle." Loma Resûlullah ﷺ emir kirin û çek dan min. Min bi wan baxekî kirî û ew yekem malê min bû ku min ji xenîmetê bidest xist. Ebdullah ji Leys wiha ragihandiye: "Pêxember ﷺ rabûn û ew dan min." Zanyarên Hîcazê dibêjin: "Divê qadî li gorî zanîna xwe ya kesane hukmê nede, çi dema ku ew qadî be yan beriya wê şahidê wê bûyerê be." Her wiha, eger di meclîsa dadgehê de aliyekî dozê ji bo dijberê xwe îqrarekê bike, li gorî hinek zanyaran, divê qadî heta ku du şahidan nebîne û îqrara wî li pêşiya wan neyê piştrastkirin, li ser wê îqrarê hukmê nede. Hinek zanyarên Iraqê dibêjin: "Qadî dikare li gorî tiştên ku di meclîsa dadgehê de bihîstiye an dîtiye hukmê bide, lê eger ev yek li derveyî dadgehê çêbûbe, divê bêyî du şahidan hukmê nede." Komeke din ji wan dibêjin: "Belê, qadî dikare li gorî zanîna xwe hukmê bide, ji ber ku ew bawermend e û armanca şahidiyê tenê zanîna rastiyê ye; zanîna qadî ji şahidiyê mezintir e." Hinekan jî got: "Qadî tenê di meseleyên malî de dikare li gorî zanîna xwe hukmê bide, ne di yên din de." Qasim (r.a.) got: "Nabe ku qadî li gorî zanîna xwe hukmê bide dema ku kesên din ji wê zanînê haydar nebin, her çend zanîna wî ji şahidiya kesekî din zêdetir be jî. Ji ber ku ev yek dibe sedema tawanbarkirina nefsa wî li cem Misilmanan û wan dixe nav gumanan. Pêxember ﷺ ji gumanan nefret dikirin û gotibûn: 'Ev tenê Safiyye ye.'"

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Delîl mafê îddîakirina desthilatê piştgirî dike, lê dadwerî hişyarî dixwaze.

Paşxane û sedem

Ev gotin di roja şerê Huneynê de hat gotin, dema ku Pêxember ﷺ rêgezên mafê li ser alavên kesane yên dijminekî ku hatiye kuştin diyar kir.

Wateya peyvên dijwar
Salb

Çek û alavên kesane yên dijminekî ku hatiye kuştin.

Bayyina

Delîleke zelal ku îddîayekê piştgirî dike.

Zanîna dadger

Rastiyên ku dadger bixwe dîtiye an bihîstiye, ji îfadeyên fermî yên şahidan cuda.

Zanyar ji vê çi derdixin

Hedîs mafê li ser salbê bi pêşkêşkirina delîlan ve girêdide. Al-Buxari herwiha cihê nêrînê li ser vê mijarê vedibêje ka gelo dadger dikare li gorî zanîna xwe biryarê bide: alimên Hicazê ji tirsa gumanê vê yekê red kirin, lê alimên Îraqê li ser rastiyên ku dadger di dadgehê de an li derveyî wê dîtine nêrînên cuda hebûn. Bi vî awayî, hiqûqnasan tekez dikin ku dadwerî ne tenê divê li rastiyê bigere, lê divê bi awayekî eşkere dadperwer û bê cihê gumanê be.

Dersên ji bo îro
  1. Îddîayên xwe yên li ser milkê bi delîlên ku dikarin bên kontrolkirin piştgirî bike û bi rastî bibêje tu bi xwe çi dîtiye.
  2. Di nakokiyekê de ti milkî dest nede berî ku saziyekî berpirsiyar îddîayê bi baldarî binirxîne.
  3. Dadger ne tenê divê bi dadperwerî tevbigere, lê divê ji biryarên ku dikarin gumanên maqûl derxînin jî dûr bikeve.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.