Sahih al-Bukhari, hedîsa 7192
Sahl bin Abi Hathma rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Sahl bin Abi Hathma hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي لَيْلَى، ح حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي لَيْلَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْلٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ هُوَ، وَرِجَالٌ، مِنْ كُبَرَاءِ قَوْمِهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمْ، فَأُخْبِرَ مُحَيِّصَةُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ، فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ. قَالُوا مَا قَتَلْنَاهُ وَاللَّهِ. ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى قَوْمِهِ فَذَكَرَ لَهُمْ، وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَخُوهُ حُوَيِّصَةُ ـ وَهْوَ أَكْبَرُ مِنْهُ ـ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ، فَذَهَبَ لِيَتَكَلَّمَ وَهْوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِمُحَيِّصَةَ " كَبِّرْ كَبِّرْ ". يُرِيدُ السِّنَّ، فَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ، وَإِمَّا أَنْ يُؤْذِنُوا بِحَرْبٍ ". فَكَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ بِهِ، فَكُتِبَ مَا قَتَلْنَاهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ " أَتَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ ". قَالُوا لاَ. قَالَ " أَفَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ ". قَالُوا لَيْسُوا بِمُسْلِمِينَ. فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ مِائَةَ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتِ الدَّارَ. قَالَ سَهْلٌ فَرَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ.
Ebû Leyla kurê Ebdullah kurê Ebdur-Rehman kurê Sehl wiha ragihandiye: Sehl kurê Ebî Hesmê û çend mezinên qewmê wî gotin: Ji ber tengahî û şertên dijwar ên jiyanê, Ebdullah kurê Sehl û Muhayyisa derketin Xeyberê. Paşê ji Muhayyisa re hat gotin ku Ebdullah hatiye kuştin û avêtine bîrekê an kaniyekê. Muhayyisa çû cem Cihûyan û got:
"Bi Xwedê sond, we hevalê min kuştiye." Cihûyan got: "Bi Xwedê sond, me ew nekutiye." Paşê Muhayyisa vegeriya cem qewmê xwe û mijar ji wan re vegot. Ew bi xwe, birayê wî yê mezin Huwayyisa (ku ji wî mezintir bû) û Ebdur-Rehman kurê Sehl hatin cem Pêxember ﷺ. Yê ku li Xeyberê bûyî (Muhayyisa) dest bi axaftinê kir, lê Pêxember ﷺ ji Muhayyisa re got: "Mezin! Mezin!" Yanî mebesta wî ew bû ku yê herî mezin pêşî biaxive. Loma Huwayyisa pêşî axivî, paşê Muhayyisa axivî. Resûlullah ﷺ got: "Divê Cihû yan xwînbiha hevalê we bidin, yan jî ji bo şer amade bin." Paşê Resûlullah ﷺ di vê barê de nameyek ji Cihûyan re nivîsî û wan jî nivîsî ku wan ew nekutiye. Wê demê Resûlullah ﷺ ji Huwayyisa, Muhayyisa û Ebdur-Rehman re pirsî: "Hûn dikarin sond bixwin da ku hûn mafê xwînbiha hevalê xwe bi dest bixin?" Wan got: "Na." Wî pirsî: "Ma bila Cihû ji we re sond bixwin?" Wan bersiv da: "Ew ne Misilman in." Di encamê de Resûlullah ﷺ ji malê xwe sed deve wekî xwînbiha da wan. Sehl got: Dema ew deve anîn hundirê malê, yek ji wan lingê xwe li min xist.
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Di doza kuştinê ya nehatî çareserkirin de, Pêxember ﷺ rêbaza delîlan vedibêje û xwînbeha dide.
Abdullah ibn Sahl di dema rêwîtiyekê ber bi Xeyberê ve mirî hat dîtin. Malbata wî Cihûyan berpirsiyar girt, lê wan kuştinê înkar kir. Pêxember ﷺ dozê nirxand û ji pereyên xwe sed deveyan wekî xwînbeha da.
Bertekerekî pereyî ku ji xizmên kesekî kuştî re tê dayîn.
Sond xwarin wekî beşek ji rêgezek fermî ji bo standina xwînbehayê.
Pêxember ﷺ xwest ku yê herî mezin ji kesên amade pêşî biaxive.
Zanyar vê vegotinê di çarçoveya rêbaza qasama de nîqaş dikin: rêbazeke taybet a sondxwarinê di rewşa kuştineke gumanlêkirî de, dema delîl ne temam bin. Mercên rast û dabeşkirina sondan di navbera mezhebên hiqûqî de cuda ne. Ev doz nîşan dide ku tenê sûcdarkirin ne delîla sûcdariyê ye û dadger divê bi baldarî guhê xwe bide aliyên dozê û delîlên heyî. Dayîna pereyê ji aliyê Pêxember ﷺ ve biryarek bû di vê doza taybet de; ev bi xwe rêgezek giştî ava nake ku desthilatdar ji pereyên xwe re her doza kuştinê ya nehatî çareserkirin berdest bikin.
- Bê delîl kesek bi sûceke giran sûcdar neke û bihêle dadgereke desthilatdar dozê lêkolîn bike.
- Di pevçûnekê de guhê xwe bide hemû kesên têkildar û derfetek adil bide her alî ku nêrîna xwe diyar bike.
- Di nakokiyeke nehatî çareserkirin de li çareseriyeke dadperwer bigere ku mafên xizmên mirî biparêze.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.