Hukum û Qeza · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 7191

Zaid ibn Thabit rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Hukum û Qeza
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji Zaid ibn Thabit hatiye rîwayetkirin

Sahih (pêbawer)

Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ أَبُو ثَابِتٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ بَعَثَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ لِمَقْتَلِ أَهْلِ الْيَمَامَةِ وَعِنْدَهُ عُمَرُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ، وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ فِي الْمَوَاطِنِ كُلِّهَا، فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ، وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ‏.‏ قُلْتُ كَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عُمَرُ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ عُمَرَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَى عُمَرُ‏.‏ قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَإِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لاَ نَتَّهِمُكَ، قَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْىَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ‏.‏ قَالَ زَيْدٌ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفَنِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَىَّ مِمَّا كَلَّفَنِي مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ‏.‏ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلاَنِ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَبُو بَكْرٍ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ يَحُثُّ مُرَاجَعَتِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ اللَّهُ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَيَا، فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الْعُسُبِ وَالرِّقَاعِ وَاللِّخَافِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ، فَوَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ ‏{‏لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ‏}‏ إِلَى آخِرِهَا مَعَ خُزَيْمَةَ أَوْ أَبِي خُزَيْمَةَ فَأَلْحَقْتُهَا فِي سُورَتِهَا، وَكَانَتِ الصُّحُفُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَيَاتَهُ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ، ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَيَاتَهُ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ، ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ اللِّخَافُ يَعْنِي الْخَزَفَ‏.‏

Werger

Mihemed kurê Ubeydellah Ebû Sabit ji me re ragihand, Îbrahîm kurê Se'd ji me re ragihand, ji Îbn Şîhab, ji Ubeyd kurê Sebbak, ji Zeyd kurê Sabit (r.a.) ku got: Ebû Bekir (r.a.) ji ber kuştina gelek kesan di şerê Yemameyê de min vexwend û Omer (r.a.) jî li cem wî bû. Ebû Bekir got:

"Omer hat cem min û got: 'Di roja şerê Yemameyê de gelek qariyên (xelkê xwendin û ji ber kirina) Qur'anê hatin kuştin û ez ditirsim ku kuştina qariyan li hemû deveran zêde bibe û beşeke mezin a Qur'anê winda bibe. Loma ez pêwîst dibînim ku tu ferman bidî da ku Qur'an were komkirin.' Min got: 'Ez çawa tiştekî bikim ku Resûlullah ﷺ nekirine?' Omer got: 'Bi Xwedê ev kar xêr e.' Omer her tim li ser vê yekê min teşwîq dikir heta ku Xwedê sînga min ji bo wê yekê vekir ku sînga Omer jî ji bo vekiribû û min jî wekî Omer dît." Zeyd got: Ebû Bekir ji min re got: "Tu ciwanekî aqil î, em gumanê ji te nakin û te ji bo Resûlullah ﷺ wehy dinivîsî. Loma tu li Qur'anê bigere û wê kom bike." Zeyd got: "Bi Xwedê heke wan fermana guhertina cihekî çiyayekî ji çiyan bidana min, ew ê ji vî karê komkirina Qur'anê yê ku spartine min siviktir bûya." Min got: "Hûn çawa tiştekî dikin ku Resûlullah ﷺ nekirine?" Ebû Bekir got: "Bi Xwedê ev kar xêr e." Wî her tim min teşwîq dikir heta ku Xwedê sînga min ji bo wê yekê vekir ku Xwedê sînga Ebû Bekir û Omer jî ji bo vekiribû û min jî wekî wan dît. Paşê min dest bi komkirina Qur'anê kir; min ew ji pelên xurme, perçeyên çerm, kevirên spî û ji sîngên (bîranîna) mêran kom kir. Min dawîya sûreta Tewbe {لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ} heta dawîya wê tenê li cem Xuzeyme an Ebû Xuzeyme dît û min ew li sûreta wê zêde kir. Ew nivîsar (suhuf) di dema jiyana Ebû Bekir de li cem wî man heta ku Xwedê Ezze we Celle canê wî stand, paşê di dema jiyana Omer de li cem wî man heta ku Xwedê canê wî stand, û piştre li cem Hefse binta Omer man." Mihemed kurê Ubeydellah got: "Lixaf" yanî kevirên spî.

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Ebû Bekir piştî şêwirê bi Omer re, ferman da ku Quran bi baldarî bê komkirin.

Paşxane û sedem

Piştî ku di şerê Al-Yamama de di nav xwendekarên Quranê de windahiyên giran çêbûn, Omer pêşniyar kir ku Quran bê komkirin. Ebû Bekir wezîfeya komkirin û kontrolkirina ayetan da Zeyd ibn Sabit.

Wateya peyvên dijwar
Xwendekarên Quranê

Misilmanên ku Quran ji ber dikir û dixwend.

Wahî

Peyama ku Allah ji Pêxember ﷺ re eşkere kir.

Suhuf

Pelên komkirî ku di vê yekemîn komkirinê de Quran li ser wan hat nivîsandin.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyar ji vê yekê digirin ku tedbîreke nû ya îdarî û bikêrhatî tê qebûlkirin, dema ku ew wahî diparêze û li dijî hukmeke olî nabe. Ev komkirin ne zêdekirina tiştekî li Quranê bû, lê berhevkirina ayetên ku berê hatibûn şandin, bi piştrastkirina li gorî nivîsên nivîskî û ezberkirinê. Rîwayet herwiha girîngiya şêwirê nîşan dide: Omer pêşniyar kir, Ebû Bekir piştî nîqaşê ew qebûl kir û Zeyd bi baldarî pêk anî. Çar mezhebên hiqûqê yên sunî bi bingehîn qebûl dikin ku alimên pispor bi îctîhadê mijarên nû dinirxînin; ev dîrok wê prensîbê nîşan dide, lê bi tenê rêgezeke cuda ya derbarê komkirina Quranê de ferz nake.

Dersên ji bo îro
  1. Zanîna hêja biparêze: wê bi baldarî tomar bike û li gorî çavkaniyên pêbawer kontrol bike.
  2. Berî ku biryareke girîng bidî, bi kesên pispor û pêbawer re şêwir bike.
  3. Karê bikêrhatî bi ciddî bigire, her çend dijwar be, û wê bi hûrgilî pêk bîne.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.