Yekîtî û Taybetmendiya Allah · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 7517

Anas ibn Malik rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Yekîtî û Taybetmendiya Allah
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji Anas ibn Malik hatiye rîwayetkirin

Sahih (pêbawer)

Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَسْجِدِ الْكَعْبَةِ أَنَّهُ جَاءَهُ ثَلاَثَةُ نَفَرٍ قَبْلَ أَنْ يُوحَى إِلَيْهِ وَهْوَ نَائِمٌ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ، فَقَالَ أَوَّلُهُمْ أَيُّهُمْ هُوَ فَقَالَ أَوْسَطُهُمْ هُوَ خَيْرُهُمْ‏.‏ فَقَالَ آخِرُهُمْ خُذُوا خَيْرَهُمْ‏.‏ فَكَانَتْ تِلْكَ اللَّيْلَةَ، فَلَمْ يَرَهُمْ حَتَّى أَتَوْهُ لَيْلَةً أُخْرَى فِيمَا يَرَى قَلْبُهُ، وَتَنَامُ عَيْنُهُ وَلاَ يَنَامُ قَلْبُهُ وَكَذَلِكَ الأَنْبِيَاءُ تَنَامُ أَعْيُنُهُمْ وَلاَ تَنَامُ قُلُوبُهُمْ، فَلَمْ يُكَلِّمُوهُ حَتَّى احْتَمَلُوهُ فَوَضَعُوهُ عِنْدَ بِئْرِ زَمْزَمَ فَتَوَلاَّهُ مِنْهُمْ جِبْرِيلُ فَشَقَّ جِبْرِيلُ مَا بَيْنَ نَحْرِهِ إِلَى لَبَّتِهِ حَتَّى فَرَغَ مِنْ صَدْرِهِ وَجَوْفِهِ، فَغَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ بِيَدِهِ، حَتَّى أَنْقَى جَوْفَهُ، ثُمَّ أُتِيَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ فِيهِ تَوْرٌ مِنْ ذَهَبٍ مَحْشُوًّا إِيمَانًا وَحِكْمَةً، فَحَشَا بِهِ صَدْرَهُ وَلَغَادِيدَهُ ـ يَعْنِي عُرُوقَ حَلْقِهِ ـ ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَضَرَبَ بَابًا مِنْ أَبْوَابِهَا فَنَادَاهُ أَهْلُ السَّمَاءِ مَنْ هَذَا فَقَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قَالُوا وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مَعِي مُحَمَّدٌ‏.‏ قَالَ وَقَدْ بُعِثَ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالُوا فَمَرْحَبًا بِهِ وَأَهْلاً‏.‏ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِ أَهْلُ السَّمَاءِ، لاَ يَعْلَمُ أَهْلُ السَّمَاءِ بِمَا يُرِيدُ اللَّهُ بِهِ فِي الأَرْضِ حَتَّى يُعْلِمَهُمْ، فَوَجَدَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا آدَمَ فَقَالَ لَهُ جِبْرِيلُ هَذَا أَبُوكَ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ‏.‏ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ وَرَدَّ عَلَيْهِ آدَمُ وَقَالَ مَرْحَبًا وَأَهْلاً بِابْنِي، نِعْمَ الاِبْنُ أَنْتَ‏.‏ فَإِذَا هُوَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا بِنَهَرَيْنِ يَطَّرِدَانِ فَقَالَ مَا هَذَانِ النَّهَرَانِ يَا جِبْرِيلُ قَالَ هَذَا النِّيلُ وَالْفُرَاتُ عُنْصُرُهُمَا‏.‏ ثُمَّ مَضَى بِهِ فِي السَّمَاءِ فَإِذَا هُوَ بِنَهَرٍ آخَرَ عَلَيْهِ قَصْرٌ مِنْ لُؤْلُؤٍ وَزَبَرْجَدٍ فَضَرَبَ يَدَهُ فَإِذَا هُوَ مِسْكٌ قَالَ مَا هَذَا يَا جِبْرِيلُ قَالَ هَذَا الْكَوْثَرُ الَّذِي خَبَأَ لَكَ رَبُّكَ‏.‏ ثُمَّ عَرَجَ إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَقَالَتِ الْمَلاَئِكَةُ لَهُ مِثْلَ مَا قَالَتْ لَهُ الأُولَى مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قَالُوا وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالُوا وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالُوا مَرْحَبًا بِهِ وَأَهْلاً‏.‏ ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ وَقَالُوا لَهُ مِثْلَ مَا قَالَتِ الأُولَى وَالثَّانِيَةُ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى الرَّابِعَةِ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَقَالُوا مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ، كُلُّ سَمَاءٍ فِيهَا أَنْبِيَاءُ قَدْ سَمَّاهُمْ فَأَوْعَيْتُ مِنْهُمْ إِدْرِيسَ فِي الثَّانِيَةِ، وَهَارُونَ فِي الرَّابِعَةِ، وَآخَرَ فِي الْخَامِسَةِ لَمْ أَحْفَظِ اسْمَهُ، وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّادِسَةِ، وَمُوسَى فِي السَّابِعَةِ بِتَفْضِيلِ كَلاَمِ اللَّهِ، فَقَالَ مُوسَى رَبِّ لَمْ أَظُنَّ أَنْ يُرْفَعَ عَلَىَّ أَحَدٌ‏.‏ ثُمَّ عَلاَ بِهِ فَوْقَ ذَلِكَ بِمَا لاَ يَعْلَمُهُ إِلاَّ اللَّهُ، حَتَّى جَاءَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى وَدَنَا الْجَبَّارُ رَبُّ الْعِزَّةِ فَتَدَلَّى حَتَّى كَانَ مِنْهُ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى فَأَوْحَى اللَّهُ فِيمَا أَوْحَى إِلَيْهِ خَمْسِينَ صَلاَةً عَلَى أُمَّتِكَ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ‏.‏ ثُمَّ هَبَطَ حَتَّى بَلَغَ مُوسَى فَاحْتَبَسَهُ مُوسَى فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ مَاذَا عَهِدَ إِلَيْكَ رَبُّكَ قَالَ عَهِدَ إِلَىَّ خَمْسِينَ صَلاَةً كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ‏.‏ قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تَسْتَطِيعُ ذَلِكَ فَارْجِعْ فَلْيُخَفِّفْ عَنْكَ رَبُّكَ وَعَنْهُمْ‏.‏ فَالْتَفَتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى جِبْرِيلَ كَأَنَّهُ يَسْتَشِيرُهُ فِي ذَلِكَ، فَأَشَارَ إِلَيْهِ جِبْرِيلُ أَنْ نَعَمْ إِنْ شِئْتَ‏.‏ فَعَلاَ بِهِ إِلَى الْجَبَّارِ فَقَالَ وَهْوَ مَكَانَهُ يَا رَبِّ خَفِّفْ عَنَّا، فَإِنَّ أُمَّتِي لاَ تَسْتَطِيعُ هَذَا‏.‏ فَوَضَعَ عَنْهُ عَشْرَ صَلَوَاتٍ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مُوسَى فَاحْتَبَسَهُ، فَلَمْ يَزَلْ يُرَدِّدُهُ مُوسَى إِلَى رَبِّهِ حَتَّى صَارَتْ إِلَى خَمْسِ صَلَوَاتٍ، ثُمَّ احْتَبَسَهُ مُوسَى عِنْدَ الْخَمْسِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ وَاللَّهِ لَقَدْ رَاوَدْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ قَوْمِي عَلَى أَدْنَى مِنْ هَذَا فَضَعُفُوا فَتَرَكُوهُ فَأُمَّتُكَ أَضْعَفُ أَجْسَادًا وَقُلُوبًا وَأَبْدَانًا وَأَبْصَارًا وَأَسْمَاعًا، فَارْجِعْ فَلْيُخَفِّفْ عَنْكَ رَبُّكَ، كُلَّ ذَلِكَ يَلْتَفِتُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى جِبْرِيلَ لِيُشِيرَ عَلَيْهِ وَلاَ يَكْرَهُ ذَلِكَ جِبْرِيلُ، فَرَفَعَهُ عِنْدَ الْخَامِسَةِ فَقَالَ يَا رَبِّ إِنَّ أُمَّتِي ضُعَفَاءُ أَجْسَادُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ وَأَسْمَاعُهُمْ وَأَبْدَانُهُمْ فَخَفِّفْ عَنَّا فَقَالَ الْجَبَّارُ يَا مُحَمَّدُ‏.‏ قَالَ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ‏.‏ قَالَ إِنَّهُ لاَ يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ، كَمَا فَرَضْتُ عَلَيْكَ فِي أُمِّ الْكِتَابِ ـ قَالَ ـ فَكُلُّ حَسَنَةٍ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا، فَهْىَ خَمْسُونَ فِي أُمِّ الْكِتَابِ وَهْىَ خَمْسٌ عَلَيْكَ‏.‏ فَرَجَعَ إِلَى مُوسَى فَقَالَ كَيْفَ فَعَلْتَ فَقَالَ خَفَّفَ عَنَّا أَعْطَانَا بِكُلِّ حَسَنَةٍ عَشْرَ أَمْثَالِهَا‏.‏ قَالَ مُوسَى قَدْ وَاللَّهِ رَاوَدْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى أَدْنَى مِنْ ذَلِكَ فَتَرَكُوهُ، ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَلْيُخَفِّفْ عَنْكَ أَيْضًا‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَا مُوسَى قَدْ وَاللَّهِ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي مِمَّا اخْتَلَفْتُ إِلَيْهِ‏.‏ قَالَ فَاهْبِطْ بِاسْمِ اللَّهِ‏.‏ قَالَ وَاسْتَيْقَظَ وَهْوَ فِي مَسْجِدِ الْحَرَامِ‏.‏

Werger

Enes bin Malik (r.a.) wiha rivayet dike: Di şeva ku Resûlullah ﷺ ji Mescîda Heram a li Kabe'yê hate birin bo sefera Îsra'yê, beriya ku wehî lê were nazilkirin, sê kes hatin cem wî dema ku ew di Mescîda Heram de razayî bû. Yekemîn got: 'Kîjan e ew?' Ya navîn got: 'Ew yê herî baş e.' Ya dawî got: 'Yê herî baş hilbijêrin.' Tenê ev qas di wê şevê de çêbû û wî ew nedîtin heya ku di şeveke din de hatin, piştî ku wehî lê hatibû nazilkirin. Çavên wî radixistin lê dilê wî ne radixist; rewşa hemû pêxemberan wiha ye: çavên wan radixistin lê dilên wan hişyar in. Wan bi wî re axivîn heya ku wî hilgirtin û li kêleka Bîra Zemzemê danîn. Cibrîl (a.s.) ji nav wan berpirsiyariya wî girt. Cibrîl beşa di navbera qirika stûyê wî û sînga wî de vekir û hemû tiştên di sîng û zikê wî de derxistin. Paşê bi destê xwe bi ava Zemzemê hundirê laşê wî paqij kir. Dûv re tapseke zêrîn a ku tê de kaseke zêrîn a tijî îman û hîkmet hebû hate anîn; wî sînga wî û damarên qirika stûyê wî pê tijî kirin û paşê girt. Piştre wî bir ezmana dinyayê û li deriyekî wê da. Xelkê ezman pirsîn: 'Kî ye?' Got: 'Cibrîl.' Gotin: 'Kî bi te re ye?' Got: 'Muhemmed ﷺ.' Gotin: 'Ma wehî lê hatiye nazilkirin?' Got: 'Erê.' Gotin: 'Xêrhatî be!' Xelkê ezman bi hatina wî kêfxweş bûn; wan nizanibû Allah li ser rûyê erdê çi dixwaze bike heya ku Allah agahdar neke. Wî di ezmana yekem de Adem (a.s.) dît. Cibrîl jê re got: 'Ev bavê te ye; silavê lê bike.' Wî silav lê kir û Adem bersiv da û got: 'Xêrhatî be ey kurê min! Tu çiqas kurekî baş î!' Paşê wî di ezmana yekem de du çemên diherikin dîtin. Pirsî: 'Ey Cibrîl! Ev her du çem çi ne?' Got: 'Ev çavkaniyên Nîl û Firatê ne.' Paşê wî di ezman de gerand û wî çemekî din dît ku li serê qesrek ji morî û zumrudê avakirî hebû. Destê xwe tê de kir û dît ku mîna miskê ye. Pirsî: 'Ey Cibrîl! Ev çi ye?' Got: 'Ev Kewser e ku Rebbê te ji te re veşartiye.' Paşê derket ezmana duyem û milyaketan mîna yên yekem pirsîn: 'Kî ye?' 'Cibrîl.' 'Kî bi te re ye?' 'Muhemmed ﷺ.' 'Ma wehî lê hatiye nazilkirin?' 'Erê.' 'Xêrhatî be!' Paşê wî bir ezmana sêyem, çarem, pêncem, şeşem û heftem; di her yekê de heman pirs û bersiv hatin dubarekirin. Di her ezmanekê de pêxember hebûn; ji wan min Idrîs di ya duyem de, Harûn di ya çarem de, pêxemberekî din ku navê wî ji bîr kiriye di ya pêncem de, Îbrahîm di ya şeşem de û Mûsa di ya heftem de ji ber taybetmendiya axaftina rasterast bi Allah re, bi bîr anîne. Mûsa (a.s.) got: 'Rebbê min! Min guman nedikir ku kesek li ser min were bilindkirin.' Paşê wî ew ji wêderê jî bilindtir bir, bi qasî ku tenê Allah dizane, heya ku gihîşt Sîdretul-Munteha. El-Cebbar, Rebbê Îzzetê nêzîk bû û ew qas nêzîk bû ku bû bi qasî du kevanan an kêmtir. Allah di nav tiştên ku wehî kir de got: 'Pêncî nimêj di her şev û rojekê de li ser ummeta te ferz in.' Paşê ew daket heya ku gihîşt Mûsa. Mûsa ew sekinand û pirsî: 'Ey Muhemmed! Rebbê te çi li ser te ferz kir?' Got: 'Pêncî nimêj di her şev û rojekê de.' Got: 'Ummeta te nikare vê bike. Vegere da ku Rebbê te ji te û wan re sivik bike.' Pêxember ﷺ li Cibrîl mêze kir wekî ku şêwira wî dixwaze. Cibrîl îşaret kir: 'Erê, heger tu bixwazî.' Wî ew bir cem El-Cebbar û got: 'Ey Rebbê min! Ji me re sivik bike, lewra ummeta min nikare vê bike.' Allah deh nimêj jê kêmkirin. Paşê vegeriya cem Mûsa, wî dîse ew sekinand û şand cem Rebbê wî heya ku bû pênc nimêj. Dema bû pênc, Mûsa dîse ew sekinand û got: 'Ey Muhemmed! Bi Allah sond! Min ummeta xwe Benu Îsraîl teşwîq kir ku ji vê kêmtir bikin lê lawaz bûn û terk kirin. Ummeta te di beden, dil, bînîn û bihîstinê de lawaztir e. Vegere cem Rebbê xwe da ku sivik bike.' Pêxember ﷺ li Cibrîl mêze kir û Cibrîl jî vê yekê neçê nedît. Cara pêncem wî bilind kir û got: 'Ey Rebbê min! Ummeta min di beden, dil, bihîstin û tenduristiyê de lawaz e, ji me re sivik bike.' El-Cebbar got: 'Ey Muhemmed!' Wî got: 'Lebbeyk we Se'deyk!' (Fermana te ser seran!). Allah got: 'Gotina li cem nayê guhertin. Wekî ku Min di Ummul-Kîtab de ferz kiriye. Her başiyek bi deh qatên wê tê xelatdayîn. Loma di Ummul-Kîtab de pêncî ye lê li ser te pênc e.' Vegeriya cem Mûsa, wî pirsî: 'Te çi kir?' Got: 'Sivik kir; ji bo her başiyekê deh qat xelat da.' Mûsa got: 'Bi Allah sond! Min Benu Îsraîl teşwîq kir ku ji vê kêmtir bikin lê terk kirin. Vegere cem Rebbê xwe da ku dîse sivik bike.' Resûlullah ﷺ got: 'Ey Mûsa! Bi Allah sond! Ez ji Rebbê xwe şerm dikim ku ewqas caran vegeriyame cem Wî.' Cibrîl got: 'Bi navê Allah dakeve.' Wî got: Û ew di Mescîda Heram de hişyar bû.

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Pênc nimêjên rojane xelata pêncî nimêjan digirin.

Wateya peyvên dijwar
Isra û Mi'raj

Rêwîtiya şevê ya Pêxember ﷺ ji Mekkeyê û bilindbûna wî ya bo ezmênan.

Sidrat al-Muntaha

Dara sînordar a bilind li ezmênan ku di dema Mi'rajê de tê gotin.

Daya Kitêbê

Tomara ezmanî ya ku biryara Allah derbarê nimêjan û xelata wan de tê de hatî nivîsandin.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyarên klasîk ji vê yekê derdixin ku pênc nimêjên rojane erkeke diyarkirî ne û Allah ji kerema xwe xelata wan bi xelata pêncî nimêjan ve girêdaye. Şîreta dubare ya Mûsa xemgîniya wî ji bo civaka Muhammed ﷺ nîşan dide; Pêxember ﷺ di dawiyê de bi rêz ji Allah re erka diyarkirî qebûl kir. Zanyar herwiha balê dikişînin ku bûyerên taybet ên Mi'rajê ji tiştên nepenî ne û li ser bingeha wehiyê tên qebûlkirin.

Dersên ji bo îro
  1. Pênc nimêjên rojane biparêze û wan di wextê xwe de bi baldarî bike.
  2. Di nimêjan de bîra xwe bîne kerema Allah: kiryarek biçûk dikare xelatek pir zêde bîne.
  3. Ji kesên pêbawer şîret bixwaze, lê rêberiya Allah bi nermî û baweriyê bişopîne.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.