Kitêba Îmanê · Sahih Muslim

Sahih Muslim, hedîsa 451

Abu Huraira rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Kitêba Îmanê
صحيح مسلم
Kê ew vegot?

Ji Muslim heta Pêxember ﷺ

Sahih (pêbawer)
  1. 1Zuhayr ibn Harbji Muslim re vegotزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ
  2. 2Ya'qub ibn Ibrahimيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
  3. 3Bavê wî, Ibrahimأَبِي
  4. 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  5. 5Ata ibn Yazid al‑Laythiعَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ
  6. 6Abu Hurayraأَبَا هُرَيْرَةَ
  7. 7Resûlê Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih Muslim bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ نَاسًا قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ ‏.‏ فَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ - تَبَارَكَ وَتَعَالَى - فِي صُورَةٍ غَيْرِ صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ ‏.‏ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ ‏.‏ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ تَعَالَى فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا ‏.‏ فَيَتَّبِعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الرُّسُلُ وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ ‏.‏ وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ هَلْ رَأَيْتُمُ السَّعْدَانَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ فَمِنْهُمُ الْمُؤْمِنُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمُ الْمُجَازَى حَتَّى يُنَجَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏ فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ يَعْرِفُونَهُمْ بِأَثَرِ السُّجُودِ تَأْكُلُ النَّارُ مِنِ ابْنِ آدَمَ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ ‏.‏ فَيُخْرَجُونَ مِنَ النَّارِ وَقَدِ امْتَحَشُوا فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ مِنْهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ تَعَالَى مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ وَهُوَ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا فَيَدْعُو اللَّهَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فَعَلْتُ ذَلِكَ بِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ ‏.‏ وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ اللَّهُ فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ لاَ تَسْأَلُنِي غَيْرَ الَّذِي أَعْطَيْتُكَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ لَهُ فَهَلْ عَسَيْتَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ ‏.‏ فَيُعطِي رَبَّهُ مَا شَاءَ اللَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ فَيُقَدِّمُهُ إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَإِذَا قَامَ عَلَى بَابِ الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنَ الْخَيْرِ وَالسُّرُورِ فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ لاَ أَكُونُ أَشْقَى خَلْقِكَ ‏.‏ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ اللَّهُ مِنْهُ قَالَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ ‏.‏ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ ‏.‏ فَيَسْأَلُ رَبَّهُ وَيَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ مِنْ كَذَا وَكَذَا حَتَّى إِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا ‏.‏ حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ قَالَ لِذَلِكَ الرَّجُلِ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلاَّ قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ ‏.‏

Werger

Ebû Hureyre (rz) ragihand: Gel ji Resûlê Allah ﷺ re gotin:

"Ey Resûlê Allah! Gelo em ê di Roja Qiyametê de Rebê xwe bibînin?" Resûlê Allah ﷺ ferman kir: "Gelo hûn di dîtina heyvê de di şeva çardehê de tu zehmetiyê dibînin?" Wan gotin: "Na, ey Resûlê Allah!" Wî pirsî: "Gelo hûn di dîtina rojê de dema ku ewr li pêş nîne tu zehmetiyê dibînin?" Wan gotin: "Na, ey Resûlê Allah!" Wî ferman kir: "Bêguman hûn ê Wî wiha bibînin. Allah dê di Roja Qiyametê de mirovan kom bike û bibêje: 'Kî çi perestiye bila li pey wî here.' Ên ku rojê diperestin dê li pey rojê herin, ên ku heyvê diperestin dê li pey heyvê herin, û ên ku tagutan diperestin dê li pey tagutan herin. Tenê ev ummet dê bimîne û munafiqên wê jî tê de ne. Paşê Allah Tebareke ve Teala dê bi sûretekî ku ew nas nakin were ba wan û bibêje: 'Ez Rebê we me.' Ew ê bibêjin: 'Em ji te penahê dixwazin bi Allah. Ev cihê me ye heya ku Rebê me were ba me; gava Rebê me hat em ê wî nas bikin.' Paşê Allah Teala dê bi sûretê xwe yê ku ew nas dikin were ba wan û bibêje: 'Ez Rebê we me.' Ew ê bibêjin: 'Tu Rebê me yî.' Û ew ê li pey wî herin. Pira Sîratê dê li ser Cehennemê were danîn û ez û ummeta xwe dê yekem kes bin ku derbas dibin. Di wê rojê de ji bilî resûlan kesek axaftinê nake û duaya resûlan di wê rojê de ev e: 'Ya Allah! Silametiyê bide, silametiyê bide.' Di Cehennemê de çengalên mîna strîyên Se'danê hene. Wî pirsî: "We Se'dan dîtiye?" Wan got: "Erê, ey Resûlê Allah." Wî ferman kir: "Ew mîna strîyên Se'danê ne, lê tu kes mezinahiya wan nizane ji bilî Allah. Ew mirovan li gorî kiryarên wan digirin. Hin ji wan bi sedema kiryarên xwe yên baş xelas dibin û hin jî têne cezakirin heya ku rizgar bibin. Dema ku Allah ji hukmkirina di navbera bendeyan de farix bû û xwest bi rehmeta xwe hinekan ji ehle narê derxe, ferman da melekan ku wan kesên ku tiştekî nekirine şerîkê Allah derxînin; ew ên ku Allah xwestiye rehmê li wan bike û dibêjin 'La îlahe îllallah'. Melek ew di nav agir de bi şopa secdeyê nas dikin, ji ber ku agir hemû laşê kurê Adem dişewitîne ji bilî şopa secdeyê. Allah li ser agir qedexe kiriye ku şopa secdeyê bişewitîne. Ew ji agir derdikevin û şewitîne ne, paşê ava jiyanê li ser wan tê rijandin û ew mîna tovê ku di kaniya selê de şîn dibe, şîn dibin. Paşê Allah Teala ji hukmkirina di navbera bendeyan de farix dibe û mêrek dimîne ku rûyê wî ber bi Cehennemê ve ye û ew dawîn kes e ku dikeve Bihiştê. Ew dibêje: 'Ey Rebê min! Rûyê min ji Cehennemê bigerîne, bêguman bayê wê min aciz kiriye û germahiya wê min şewitiye.' Ew heta ku Allah bixwaze dua dike. Paşê Allah Tebareke ve Teala dibêje: 'Heke ez vê yekê ji te re bikim, gelo tu yê tiştekî din bixwazî?' Ew dibêje: 'Ez ê ji te tiştekî din nexwazim.' Û ew ji Rebê xwe re soz û peymanên ku Allah dixwaze dide. Allah rûyê wî ji Cehennemê digerîne. Gava ew ber bi Bihiştê ve dizivire û wê dibîne, heta ku Allah bixwaze bêdeng dimîne. Paşê dibêje: 'Ey Rebê min! Min bîne ber deriyê Bihiştê.' Allah jê re dibêje: 'Ma te soz û peyman nedan ku tu yê ji min tiştekî ji bilî ya ku min daye te nexwazî? Heyf li te, ey kurê Adem! Tu çiqas xayîn î!' Ew dibêje: 'Ey Rebê min!' û dua dike heya ku Allah jê re dibêje: 'Heke min ev yek da te, gelo tu yê tiştekî din bixwazî?' Ew dibêje: 'Na, bi izzeta te!' Û ew soz û peymanên ku Allah dixwaze dide Rebê xwe. Allah wî tîne ber deriyê Bihiştê. Gava ew li ber deriyê Bihiştê disekine, Bihişt ji bo wî vedibe û ew qencî û kêfa ku tê de ye dibîne. Heta ku Allah bixwaze bêdeng dimîne. Paşê dibêje: 'Ey Rebê min! Min bixe Bihiştê.' Allah Tebareke ve Teala jê re dibêje: 'Ma te soz û peyman nedan ku tu yê ji bilî ya ku min daye te tiştekî din nexwazî? Heyf li te, ey kurê Adem! Tu çiqas xayîn î!' Ew dibêje: 'Ey Rebê min! Ez naxwazim bime bêbexttirîn afirandiyê te.' Ew berdewam dua dike heya ku Allah Tebareke ve Teala pê re dikenê. Gava Allah pê re dikenê, dibêje: 'Bikeve Bihiştê.' Gava ew dikeve hundir, Allah jê re dibêje: 'Bixwaze.' Ew ji Rebê xwe dixwaze û hêviyan dike, heta ku Allah tiştên wisa û wisa tîne bîra wî. Gava hêviyên wî qut dibin, Allah Teala dibêje: 'Ev ji te re ye û mîna wê jî bi wê re ye.' Ata b. Yezîd got: Ebû Seîd el-Xudrî ligel Ebû Hureyre bû û tiştek ji hadîsa wî red nekir, lê gava Ebû Hureyre ragihand ku Allah ji wî mêr re got "û mîna wê bi wê re", Ebû Seîd got: "Deh mîna wê bi wê re, ey Ebû Hureyre!" Ebû Hureyre got: "Min tenê gotina wî ya 'Ev ji te re ye û mîna wê bi wê re' ji ber kir." Ebû Seîd got: "Ez şahidiyê didim ku min ji Resûlê Allah ﷺ gotina wî ya 'Ev ji te re ye û deh mîna wê bi wê re' ji ber kir." Ebû Hureyre got: "Ew mêr dawîn kesê ehle Bihiştê ye ku dikeve Bihiştê."

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Bawermendan dê Allah bibînin û bi rehma Wî bikevin Cennetê.

Wateya peyvên dijwar
Sirat

Pireya ku li gorî rivayetê li ser Dojehê tê danîn û mirov di Roja Qiyametê de ji ser wê derbas dibin.

şopên secdeyê

Beşên laşê ku di dema sujudê, yanî secdeya nimêjê de, bi erdê ve dikevin.

ava jiyanê

Ava ku bi wê kesên ji Dojehê rizgarbûyî baş dibin û ji nû ve mezin dibin, wek tovê piştî baranê.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyarên sunnî yên klasîk ravekirina dîtina Allahê wekî ku di wehyê de hatiye veguhastin qebûl dikin, bêyî ku Allahê bi afirîdeyên Wî re bidin ber hev an awayê vê dîtinê diyar bikin. Berawirdkirina bi heyv û rojê re zelalî û baweriya dîtinê eşkere dike, ne wekhevîya di navbera Allah û afirîdeyan de. Rivayet herwiha hîn dike ku baweriya bi Allah û dûrketina ji şirkan nayê vê wateyê ku kes dê ji hesabê bêpar bimîne: Allah kê bixwaze ceza dike û kê bixwaze bi rehma xwe rizgar dike. Ji ber vê yekê, zanyar hem giraniya kiryaran hem jî hêviya li rehma Allahê tekez dikin.

Dersên ji bo îro
  1. Li ser îbadeta paqij ji bo Allah bisekine û ji îbadeta her tiştî ji bilî Wî dûr bikeve.
  2. Nehêle kiryarên baş te bike ser xwe-pêzanînê: rizgarbûna ji Dojehê di dawiyê de girêdayî rehma Allahê ye.
  3. Ji Allah bixwaze ku di Roja Qiyametê de parastinê bide te û nimêjê bi baldarî û ixlas pêk bîne.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.