Belasting, Oorlogsbuit en Bestuur · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud, hadith 2963

Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.

Sahih (betrouwbaar)Boek: Belasting, Oorlogsbuit en Bestuur
سنن أبي داود

De overlevering

Arabische tekst

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ الْمَعْنَى، قَالاَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ، قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ عُمَرُ حِينَ تَعَالَى النَّهَارُ فَجِئْتُهُ فَوَجَدْتُهُ جَالِسًا عَلَى سَرِيرٍ مُفْضِيًا إِلَى رِمَالِهِ فَقَالَ حِينَ دَخَلْتُ عَلَيْهِ يَا مَالُ إِنَّهُ قَدْ دَفَّ أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْ قَوْمِكَ وَإِنِّي قَدْ أَمَرْتُ فِيهِمْ بِشَىْءٍ فَاقْسِمْ فِيهِمْ ‏.‏ قُلْتُ لَوْ أَمَرْتَ غَيْرِي بِذَلِكَ ‏.‏ فَقَالَ خُذْهُ ‏.‏ فَجَاءَهُ يَرْفَأُ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَالزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ وَسَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا ثُمَّ جَاءَهُ يَرْفَأُ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ هَلْ لَكَ فِي الْعَبَّاسِ وَعَلِيٍّ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا فَقَالَ الْعَبَّاسُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا - يَعْنِي عَلِيًّا - فَقَالَ بَعْضُهُمْ أَجَلْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنَهُمَا وَارْحَمْهُمَا ‏.‏ قَالَ مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ خُيِّلَ إِلَىَّ أَنَّهُمَا قَدَّمَا أُولَئِكَ النَّفَرَ لِذَلِكَ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ رَحِمَهُ اللَّهُ اتَّئِدَا ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى أُولَئِكَ الرَّهْطِ فَقَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَالْعَبَّاسِ رضى الله عنهما فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالاَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم بِخَاصَّةٍ لَمْ يَخُصَّ بِهَا أَحَدًا مِنَ النَّاسِ فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏ وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ وَلَكِنَّ اللَّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلَى مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ ‏}‏ وَكَانَ اللَّهُ أَفَاءَ عَلَى رَسُولِهِ بَنِي النَّضِيرِ فَوَاللَّهِ مَا اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ وَلاَ أَخَذَهَا دُونَكُمْ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْخُذُ مِنْهَا نَفَقَةَ سَنَةٍ أَوْ نَفَقَتَهُ وَنَفَقَةَ أَهْلِهِ سَنَةً وَيَجْعَلُ مَا بَقِيَ أُسْوَةَ الْمَالِ ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى أُولَئِكَ الرَّهْطِ فَقَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى الْعَبَّاسِ وَعَلِيٍّ رضى الله عنهما فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ ‏.‏ فَلَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجِئْتَ أَنْتَ وَهَذَا إِلَى أَبِي بَكْرٍ تَطْلُبُ أَنْتَ مِيرَاثَكَ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ وَيَطْلُبُ هَذَا مِيرَاثَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ فَوَلِيَهَا أَبُو بَكْرٍ فَلَمَّا تُوُفِّيَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَوَلِيُّ أَبِي بَكْرٍ فَوَلِيتُهَا مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ أَلِيَهَا فَجِئْتَ أَنْتَ وَهَذَا وَأَنْتُمَا جَمِيعٌ وَأَمْرُكُمَا وَاحِدٌ فَسَأَلْتُمَانِيهَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا أَنْ أَدْفَعَهَا إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ أَنْ تَلِيَاهَا بِالَّذِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَلِيهَا فَأَخَذْتُمَاهَا مِنِّي عَلَى ذَلِكَ ثُمَّ جِئْتُمَانِي لأَقْضِيَ بَيْنَكُمَا بِغَيْرِ ذَلِكَ وَاللَّهِ لاَ أَقْضِي بَيْنَكُمَا بِغَيْرِ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَرُدَّاهَا إِلَىَّ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ إِنَّمَا سَأَلاَهُ أَنْ يَكُونَ يُصَيِّرُهُ بَيْنَهُمَا نِصْفَيْنِ لاَ أَنَّهُمَا جَهِلاَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏ فَإِنَّهُمَا كَانَا لاَ يَطْلُبَانِ إِلاَّ الصَّوَابَ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ لاَ أُوقِعُ عَلَيْهِ اسْمَ الْقَسْمِ أَدَعُهُ عَلَى مَا هُوَ عَلَيْهِ ‏.‏

Vertaling

Mālik ibn Aws ibn al-Hadathan verhaalde: ‘Umar stuurde naar mij toen de dag gevorderd was. Ik kwam bij hem en trof hem zittend op een rustbank zonder bekleding, leunend tegen het zand. Toen ik binnenkwam, zei hij:

"O Mālik, er zijn mensen van jouw stam gekomen en ik heb opdracht gegeven hun iets te geven; verdeel het dus onder hen." Ik zei: "Had u dit niet aan iemand anders kunnen opdragen?" Hij antwoordde: "Neem het aan." Toen kwam Yarfa’ bij hem en zei: "O Amir al-Mu’minin, wilt u toestemming verlenen aan ‘Uthmān ibn ‘Affān, ‘Abd ar-Rahmān ibn ‘Awf, az-Zubayr ibn al-‘Awwām en Sa‘d ibn Abī Waqqās om binnen te komen?" Hij zei: "Ja." Hij gaf hun toestemming en zij kwamen binnen. Vervolgens kwam Yarfa’ opnieuw en zei: "O Amir al-Mu’minin, wilt u ook toestemming verlenen aan al-‘Abbās en ‘Alī?" Hij zei: "Ja." Hij gaf hun toestemming en zij kwamen binnen. Al-‘Abbās zei: "O Amir al-Mu’minin, oordeel tussen mij en deze man," waarbij hij naar ‘Alī wees. Sommigen van de aanwezigen zeiden: "Ja, O Amir al-Mu’minin, oordeel tussen hen en wees barmhartig jegens hen." Mālik ibn Aws zei: "Ik kreeg de indruk dat zij die anderen hadden meegenomen omwille van deze zaak." ‘Umar zei: "Wees geduldig." Vervolgens richtte hij zich tot die groep mannen en zei: "Ik bezweer jullie bij Allah, door Wiens bevel de hemelen en de aarde standhouden: weten jullie dat de Boodschapper van Allah ﷺ heeft gezegd: ‘Wij worden niet erfelijk nagelaten; wat wij achterlaten is sadaqah’?" Zij antwoordden: "Ja." Daarna richtte hij zich tot ‘Alī en al-‘Abbās (moge Allah tevreden met hen zijn) en zei: "Ik bezweer jullie bij Allah, door Wiens bevel de hemelen en de aarde standhouden: weten jullie dat de Boodschapper van Allah ﷺ heeft gezegd: ‘Wij worden niet erfelijk nagelaten; wat wij achterlaten is sadaqah’?" Zij antwoordden: "Ja." Hij vervolgde: "Allah heeft Zijn Boodschapper ﷺ een bijzonder voorrecht geschonken dat Hij niemand anders heeft gegeven. Allah de Verhevene zegt: {En wat Allah aan Zijn Boodschapper van hen heeft teruggegeven – daarvoor hebben jullie geen paarden of kamelen in galop laten rennen, maar Allah geeft Zijn boodschappers macht over wie Hij wil, en Allah is Almachtig.} Allah had de eigendommen van Banū an-Nadīr aan Zijn Boodschapper ﷺ gegeven. Bij Allah, hij hield deze niet voor zichzelf alleen, noch nam hij ze ten koste van jullie. De Boodschapper van Allah ﷺ nam daarvan slechts zijn jaarlijkse levensonderhoud, of dat van hem en zijn familie voor een jaar, en behandelde de rest als gemeenschappelijk bezit." Vervolgens richtte hij zich weer tot die groep mannen en zei: "Ik bezweer jullie bij Allah, door Wiens bevel de hemelen en de aarde standhouden: weten jullie dit?" Zij antwoordden: "Ja." Daarna richtte hij zich tot al-‘Abbās en ‘Alī (moge Allah tevreden met hen zijn) en zei: "Ik bezweer jullie bij Allah, door Wiens bevel de hemelen en de aarde standhouden: weten jullie dit?" Zij antwoordden: "Ja." Hij zei: "Toen de Boodschapper van Allah ﷺ overleed, zei Abū Bakr: ‘Ik ben de beheerder van de Boodschapper van Allah ﷺ.’ Jij en deze man kwamen toen naar Abū Bakr; jij eiste je erfdeel van de zoon van je broer, en hij eiste het erfdeel van zijn vrouw van haar vader. Abū Bakr (moge Allah hem genadig zijn) zei echter: ‘De Boodschapper van Allah ﷺ heeft gezegd: Wij worden niet erfelijk nagelaten; wat wij achterlaten is sadaqah.’ En Allah weet dat hij waarachtig, vroom, rechtgeleid en een volgeling van de waarheid was. Zo beheerde Abū Bakr deze eigendommen. Toen Abū Bakr overleed, zei ik: ‘Ik ben de beheerder van de Boodschapper van Allah ﷺ en van Abū Bakr.’ Ik beheerde ze zolang Allah wilde. Daarna kwamen jullie beiden samen, verenigd in één zaak, en vroegen mij om deze eigendommen. Ik zei: ‘Als jullie willen, geef ik ze aan jullie op voorwaarde dat jullie een verbond met Allah sluiten om ze te beheren zoals de Boodschapper van Allah ﷺ deed.’ Jullie namen ze op die voorwaarde van mij aan. Nu komen jullie weer bij mij om een ander oordeel te vragen. Bij Allah, ik zal niet anders oordelen totdat het Uur aanbreekt. Als jullie niet in staat zijn ze zo te beheren, geef ze dan aan mij terug." Abū Dāwūd zei: Zij vroegen hem slechts om de eigendommen tussen hen beiden te verdelen, niet omdat zij onwetend waren over de uitspraak van de Profeet ﷺ: ‘Wij worden niet erfelijk nagelaten; wat wij achterlaten is sadaqah.’ Zij zochten immers enkel de waarheid. ‘Umar zei vervolgens: "Ik zal hierop niet de term ‘verdeling’ toepassen; ik laat het in zijn huidige staat."

Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.

Kernboodschap

De nalatenschap van de Profeet ﷺ bleef liefdadig bezit, geen erfdeel.

Achtergrond & aanleiding

‘Alī en al-‘Abbās vroegen ‘Umar uitspraak te doen over het beheer van de bezittingen van Banū an-Nadīr. ‘Umar riep getuigen op en herinnerde hen aan de uitspraak van de Profeet ﷺ en aan de voorwaarden waaronder zij het beheer hadden aanvaard.

Moeilijke woorden uitgelegd
Fay’

Bezittingen die zonder veldslag in handen van de moslimgemeenschap komen.

Sadaqah

Liefdadig bezit dat voor het algemeen nut wordt beheerd; hier geen erfdeel voor de familie.

Wali

Een beheerder of verantwoordelijke die namens anderen zorg draagt voor bezit.

Wat geleerden eruit halen

Geleerden leiden hieruit af dat de bezittingen die de Profeet ﷺ naliet niet als gewoon erfdeel onder zijn erfgenamen werden verdeeld, maar als sadaqah werden beheerd. ‘Umar benadrukte dat de beheerders zich moesten houden aan de wijze waarop de Profeet ﷺ en Abū Bakr het bezit hadden behandeld. Abū Dāwūd verduidelijkt dat ‘Alī en al-‘Abbās niet uit onwetendheid handelden: zij zochten een rechtvaardige regeling en vroegen om gezamenlijk beheer. De overlevering onderstreept ook dat bestuurders afspraken en toevertrouwd bezit zorgvuldig moeten bewaken.

Lessen voor vandaag
  1. Behandel bezit dat je namens anderen beheert volgens de afgesproken voorwaarden en houd daarover verantwoording af.
  2. Zoek bij een geschil eerst naar betrouwbare getuigen en naar de regels die eerder zijn vastgelegd.
  3. Vraag bij religieuze of juridische kwesties om een rechtvaardige oplossing, ook wanneer je zelf partij bent.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Elke dag een hadith, in jouw taal

De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.