Sunan Abi Dawud, xadiiska 1658
Waxaa weriyey Abu Hurairah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Abu Dawud dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Musa ibn Isma'ilwuxuu u sheegay Abu Dawudمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ
- 2Hammadحَمَّادٌ
- 3Suhayl ibn Abu Salihسُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ
- 4Aabbihii, Abu Salihأَبِيهِ
- 5Abu Hurayraأَبِي هُرَيْرَةَ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا مِنْ صَاحِبِ كَنْزٍ لاَ يُؤَدِّي حَقَّهُ إِلاَّ جَعَلَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جَبْهَتُهُ وَجَنْبُهُ وَظَهْرُهُ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ تَعَالَى بَيْنَ عِبَادِهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ ثُمَّ يُرَى سَبِيلُهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ وَمَا مِنْ صَاحِبِ غَنَمٍ لاَ يُؤَدِّي حَقَّهَا إِلاَّ جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَوْفَرَ مَا كَانَتْ فَيُبْطَحُ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ فَتَنْطَحُهُ بِقُرُونِهَا وَتَطَؤُهُ بِأَظْلاَفِهَا لَيْسَ فِيهَا عَقْصَاءُ وَلاَ جَلْحَاءُ كُلَّمَا مَضَتْ أُخْرَاهَا رُدَّتْ عَلَيْهِ أُولاَهَا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَ عِبَادِهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ ثُمَّ يُرَى سَبِيلُهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ وَمَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ لاَ يُؤَدِّي حَقَّهَا إِلاَّ جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَوْفَرَ مَا كَانَتْ فَيُبْطَحُ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ فَتَطَؤُهُ بِأَخْفَافِهَا كُلَّمَا مَضَتْ عَلَيْهِ أُخْرَاهَا رُدَّتْ عَلَيْهِ أُولاَهَا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ تَعَالَى بَيْنَ عِبَادِهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ ثُمَّ يُرَى سَبِيلُهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ " .
Waxaa nooga warramay Muusa bin Ismaaciil, waxaa nooga warramay Xammaad, laga soo xigtay Suhayl bin Abii Saalix, isna ka soo xigtay aabbihii, kaas oo ka soo xigtay Abuu Hurayrah, in Rasuulka Allah ﷺ uu yiri:
"Ma jiro qof leh kayd dahab ama lacag ah oo aan bixin xaqa ku waajibay mooyaane, Allah wuxuu ka dhigayaa Maalinta Qiyaamaha mid lagu kululeeyo Naarta Jahannamo, dabadeedna lagu gubo wejigiisa, dhinaciisa iyo dhabarkiisa, ilaa Allah Ta'aalaa uu ka xukumo addoomadiisa maalin ay cadadkeedu yahay konton kun oo sano oo ka mid ah kuwa aad tirisaan. Kadibna wuxuu arkayaa waddadiisa, ama Janno ama Naar. Ma jiro qof leh ido oo aan bixin xaqa ku waajibay mooyaane, waxay imaanaysaa Maalinta Qiyaamaha iyadoo ah tii ugu badnayd uguna xoogga badnayd, waxaana loo fidiyaa bannaan siman, wayna ku rifaysaa geesaheeda waxayna ku tumanaysaa khuraafaheeda; midkoodna ma laha geeso jaban ama la'aan. Markasta oo tii ugu dambaysay dhaafto, tii ugu horraysay ayaa lagu soo celinayaa, ilaa Allah uu ka xukumo addoomadiisa maalin ay cadadkeedu yahay konton kun oo sano oo ka mid ah kuwa aad tirisaan. Kadibna wuxuu arkayaa waddadiisa, ama Janno ama Naar. Ma jiro qof leh geel oo aan bixin xaqa ku waajibay mooyaane, wuxuu imaanayaa Maalinta Qiyaamaha isagoo ah kii ugu badnaa uguna xoogga badnaa, waxaana loo fidiyaa bannaan siman, waxayna ku tumanaysaa cagihiisa. Markasta oo kii ugu dambeeyey dhaafo, kii ugu horreeyey ayaa lagu soo celinayaa, ilaa Allah Ta'aalaa uu ka xukumo addoomadiisa maalin ay cadadkeedu yahay konton kun oo sano oo ka mid ah kuwa aad tirisaan. Kadibna wuxuu arkayaa waddadiisa, ama Janno ama Naar."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qofkii ka tago xuquuqda waajibka ah ee maalkiisa, waa lagula xisaabtami doonaa.
Qaybta waajibka ah ee maalka laga rabo, sida zakada marka shuruudaheeda la buuxiyo.
Halkan waxaa loola jeedaa maal la kaydsaday, sida dahab iyo qalin, oo aan laga bixin xuquuqda waajibka ah.
Meel ballaadhan oo siman oo xayawaanku ku tuntaan milkiilaha dayacay.
Culimadu waxay axaadiistan ka fahmeen in zakadu tahay xuquuq waajib ah oo ku waajibta noocyo gaar ah oo maal ah, isla markaana si ula kac ah u haysashadeedu tahay dembi weyn. Xusitaanka dahabka, qalinka, idaha iyo geelu wuxuu muujinayaa in hantida iyo xooluhuba hoos yimaadaan xeerarka zakada marka shuruudaheeda la buuxiyo. Madh-habyadu waxay ku kala duwan yihiin faahfaahinno qaarkood, sida nisabka iyo xisaabinta zakada, balse waxay isku raacsan yihiin waajibnimadeeda. Sawirrada ciqaabtu waxay adkaynayaan culayska xisaabtanka Maalinta Qiyaame.
- Sannad kasta hubi in lacagtaada, dahabkaaga, qalinkaaga ama xoolahaagu gaareen shuruudaha zakada, si taxaddar lehna u xisaabi inta lagugu leeyahay.
- Zakada waqtigeeda sii dadka xaqa u leh, diiwaanna ka hay lacagaha aad bixisay.
- Maalkaga ula dhaqan amaano laguu dhiibay, haddii wax kuu caddaanna talo weydii caalim lagu kalsoon yahay.
Xadiiskan saxiixa ah ee isla cutubka ku jira wuxuu sii dhammaystirayaa digniinta, wuxuuna gacan ka geysanayaa fahamka xeerarka xuquuqda maalka lagu leeyahay.
Sunan Abi Dawud · #1659 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ah ee Abuu Hurayrah laga wariyey wuxuu la jaanqaadayaa xoojinta cawaaqibka ka dhalanaya bixin la'aanta xuquuqda waajibka ah.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.