Kitaabka Luqadaha · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud, xadiiska 1704

Waxaa weriyey Zaid ibn Khalid al-Juhani. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Luqadaha
سنن أبي داود
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Zaid ibn Khalid al-Juhani

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرَ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ ‏"‏ عَرِّفْهَا سَنَةً ثُمَّ اعْرِفْ وِكَاءَهَا وَعِفَاصَهَا ثُمَّ اسْتَنْفِقْ بِهَا فَإِنْ جَاءَ رَبُّهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ فَقَالَ ‏"‏ خُذْهَا فَإِنَّمَا هِيَ لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الإِبِلِ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ - أَوِ احْمَرَّ وَجْهُهُ - وَقَالَ ‏"‏ مَا لَكَ وَلَهَا مَعَهَا حِذَاؤُهَا وَسِقَاؤُهَا حَتَّى يَأْتِيَهَا رَبُّهَا ‏"‏ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Qutaybah bin Saciid, waxaa nooga warramay Ismaaciil bin Jacfar, oo ka weriyey Rabii'ah bin Abii Cabdirraxmaan, oo ka weriyey Yaziid, oo ahaa addoonkii Al-Munbacith, oo ka weriyey Zayd bin Khaalid al-Juhanii, in nin uu weydiiyey Rasûlullah ﷺ wax la helay (luqatah). Wuxuu yiri:

"Ku dhawaaq arrinkeeda sannad, kadibna garo xarigeeda iyo weelkeeda, dabadeedna isticmaal. Haddii uu yimaado milkiilaheeda, u celi." Ninkii wuxuu yiri: "Rasûlullahow, maxaad ka leedahay idaha lumay?" Wuxuu yiri: "Qaado, waayo adigay kuu tahay, ama walaalkaa, ama yeeyda." Wuxuu yiri: "Rasûlullahow, maxaad ka leedahay geela lumay?" Markaasuu Rasûlullah ﷺ aad u cadhooday ilaa dhabannadiisu cas guduud noqdeen — ama wajigiisaa cas guduud noqday — wuxuuna yiri: "Maxaad ku leedahay? Waxay wadataa kabaha (cagaha) iyo weelka biyaha (caloosha) ilaa uu ka yimaado milkiilaheeda."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Shay la helay wuxuu u baahan yahay in la shaaciyo lana ilaaliyo xuquuqda lahaanshaha.

Erayada adag oo la sharxay
luqata

Shay uu qof helo ka dib markii mulkiiluhu waayay.

wikkā’ iyo ‘ifās

Xarigga lagu xiro iyo baakadka shay la helay; waa astaamo mulkiiluhu ku garan karo.

xoolo baadi ah

Xayawaan mulkiilihiisa ka lumay. Xadiisku wuxuu kala saarayaa ido iyo geel.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay ka fahmeen in shay qiimo leh oo la helay lagu sifeeyo astaamihiisa si loo garan karo, laguna dhawaaqo muddo sannad ah si mulkiiluhu u sheegto. Qofkii intaas ka dib isticmaala, waxaa weli waajib ku ah inuu u celiyo haddii mulkiiluhu yimaado. Madh-habyada fiqhiga ee hore waxay faahfaahin ka bixiyaan habka iyo goobta lagu dhawaaqayo iyo qiimaha shayga. Ido waa la qaadan karaa si looga ilaaliyo inay lunto ama la xado, halka geela badanaa loo daayo maadaama uu iskiis isu daryeeli karo; labada xaaladoodba mulkiiluhu xaqa lahaanshaha wuu sii haystaa.

Casharrada maanta
  1. Qor astaamaha iyo faahfaahinta shayga la helay, kuna dhawaaq goobaha ku habboon si mulkiiluhu u garto.
  2. Hantida la helay ula dhaqan sidii amaano, una celi marka mulkiilaha xaqa u leh yimaado.
  3. Marka xayawaan baadi ah la helo, qiimee tallaabada looga hortagayo waxyeello ama lumis, adigoo aan hilmaamin xuquuqda mulkiilaha.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.