Sunan Abi Dawud, xadiiska 2900
Waxaa weriyey Al-Miqdam al-Kindi. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Al-Miqdam al-Kindi
Riwaayadda
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، - فِي آخَرِينَ - قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ بُدَيْلٍ، - يَعْنِي ابْنَ مَيْسَرَةَ - عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي عَامِرٍ الْهَوْزَنِيِّ، عَنِ الْمِقْدَامِ الْكِنْدِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنَا أَوْلَى بِكُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ نَفْسِهِ فَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا أَوْ ضَيْعَةً فَإِلَىَّ وَمَنْ تَرَكَ مَالاً فَلِوَرَثَتِهِ وَأَنَا مَوْلَى مَنْ لاَ مَوْلَى لَهُ أَرِثُ مَالَهُ وَأَفُكُّ عَانَهُ وَالْخَالُ مَوْلَى مَنْ لاَ مَوْلَى لَهُ يَرِثُ مَالَهُ وَيَفُكُّ عَانَهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ الزُّبَيْدِيُّ عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عَائِذٍ عَنِ الْمِقْدَامِ وَرَوَاهُ مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ رَاشِدٍ قَالَ سَمِعْتُ الْمِقْدَامَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ يَقُولُ الضَّيْعَةُ مَعْنَاهُ عِيَالٌ .
Waxaa nooga warramay Sulaymaan bin Xarb, iyo kuwo kale, waxayna yiraahdeen: Waxaa nooga warramay Xammaad, oo ka weriyey Budayl (ibn Maysarah), oo ka weriyey Cali bin Abii Dalxa, oo ka weriyey Raashid bin Sacd, oo ka weriyey Abuu Caamir Al-Hawsanii, oo ka weriyey Al-Miqdaam Al-Kindii, wuxuu yiri: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri:
"Anigu waxaan u dhowahay mu’min kasta naftiisa, haddaba qofkii reeba dayn ama qoys aan awood lahayn, anigaa ka mas’uul ah; qofkii se reeba maal, waxaa leh dhaxlayaashiisa. Anigu waxaan ahay mowlo (mas’uul) u ah qofkii aan mowlo lahayn; waan dhaxlaa maalkiisa, waanan ka furtaa deyntiisa. Adeerka xagga hooyada waa mowlaha qofkii aan mowlo lahayn; wuu dhaxlaa maalkiisa, wuuna ka furtaa deyntiisa." Abuu Daawuud wuxuu yiri: Waxaa weriyey Az-Zubaydi oo ka weriyey Raashid bin Sacd, oo ka weriyey Ibn Caa’idh, oo ka weriyey Al-Miqdaam. Sidoo kale waxaa weriyey Mucaawiyah bin Saalix oo ka weriyey Raashid oo yiri: Waan maqlay Al-Miqdaam. Abuu Daawuud wuxuu yiri: Ereyga 'Da'iyyah' macnihiisu waa qoyska ama carruurta aan awoodda lahayn.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Bulshadu waxay daryeeshaa deymaha iyo ehelka dhintay ee aan haysan cid taageerta.
Xubnaha qoyska ee qofku masruufi jiray, kuwaas oo geeridiisa ka dib aan helin cid daryeesha.
Qof aan lahayn qof dhow ama masuul u dooda danihiisa.
Nabiga ﷺ wuxuu adkaynayaa waajibka daryeelka deymaha iyo dadka ku tiirsanaa ee laga tegay.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in hantida qofka dhintay ay dhaxlayaashu ku helaan xeerarka dhaxalka, iyadoo aan la dayici karin deymaha iyo daryeelka xubnaha qoyska ee ku tiirsanaa. Qaybta ka hadlaysa qofka aan lahayn ilaaliye waxay tilmaamaysaa kaalinta bulshada iyo cidda awoodda u leh inay matasho; adeerka hooyada dhinaceeda laga xusayna wuxuu noqon karaa qaraabo kaalintaas qaata. Sida saxda ah ee loo dabaqo xeerarka dhaxalka iyo mas'uuliyadda daryeelku waxay ku xiran tahay duruufaha iyo xeerarka madhhabka.
- Marka qof dhinto, si dhakhso ah u hubi deymaha lagu leeyahay oo ka caawi in si waafaqsan xeerarka loo bixiyo.
- Hubi in carruurta ama dadka kale ee ku tiirsanaa ee laga tegay ay helaan daryeel iyo taageero dhaqaale.
- Taageer dadka aan lahayn qaraabo dhow, lana xiriir qaraabada ku habboon iyo hay'adaha bulshada.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.