Sunan Abi Dawud, xadiiska 2934
Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا غَالِبٌ الْقَطَّانُ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّهُمْ كَانُوا عَلَى مَنْهَلٍ مِنَ الْمَنَاهِلِ فَلَمَّا بَلَغَهُمُ الإِسْلاَمُ جَعَلَ صَاحِبُ الْمَاءِ لِقَوْمِهِ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ عَلَى أَنْ يُسْلِمُوا فَأَسْلَمُوا وَقَسَمَ الإِبِلَ بَيْنَهُمْ وَبَدَا لَهُ أَنْ يَرْتَجِعَهَا مِنْهُمْ فَأَرْسَلَ ابْنَهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُ ائْتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْ لَهُ إِنَّ أَبِي يُقْرِئُكَ السَّلاَمَ وَإِنَّهُ جَعَلَ لِقَوْمِهِ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ عَلَى أَنْ يُسْلِمُوا فَأَسْلَمُوا وَقَسَمَ الإِبِلَ بَيْنَهُمْ وَبَدَا لَهُ أَنْ يَرْتَجِعَهَا مِنْهُمْ أَفَهُوَ أَحَقُّ بِهَا أَمْ هُمْ فَإِنْ قَالَ لَكَ نَعَمْ أَوْ لاَ فَقُلْ لَهُ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ وَهُوَ عَرِيفُ الْمَاءِ وَإِنَّهُ يَسْأَلُكَ أَنْ تَجْعَلَ لِيَ الْعِرَافَةَ بَعْدَهُ . فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنَّ أَبِي يُقْرِئُكَ السَّلاَمَ . فَقَالَ " وَعَلَيْكَ وَعَلَى أَبِيكَ السَّلاَمُ " . فَقَالَ إِنَّ أَبِي جَعَلَ لِقَوْمِهِ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ عَلَى أَنْ يُسْلِمُوا فَأَسْلَمُوا وَحَسُنَ إِسْلاَمُهُمْ ثُمَّ بَدَا لَهُ أَنْ يَرْتَجِعَهَا مِنْهُمْ أَفَهُوَ أَحَقُّ بِهَا أَمْ هُمْ فَقَالَ " إِنْ بَدَا لَهُ أَنْ يُسْلِمَهَا لَهُمْ فَلْيُسْلِمْهَا وَإِنْ بَدَا لَهُ أَنْ يَرْتَجِعَهَا فَهُوَ أَحَقُّ بِهَا مِنْهُمْ فَإِنْ هُمْ أَسْلَمُوا فَلَهُمْ إِسْلاَمُهُمْ وَإِنْ لَمْ يُسْلِمُوا قُوتِلُوا عَلَى الإِسْلاَمِ " . فَقَالَ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ وَهُوَ عَرِيفُ الْمَاءِ وَإِنَّهُ يَسْأَلُكَ أَنْ تَجْعَلَ لِيَ الْعِرَافَةَ بَعْدَهُ . فَقَالَ " إِنَّ الْعِرَافَةَ حَقٌّ وَلاَ بُدَّ لِلنَّاسِ مِنَ الْعُرَفَاءِ وَلَكِنَّ الْعُرَفَاءَ فِي النَّارِ " .
Waxaa nooga warramay Musaddad, waxaa nooga warramay Bishr bin Al-Mufaddal, waxaa nooga warramay Ghaalib Al-Qaddaan, oo ka weriyey nin, kaasoo ka weriyey aabbihii, kaasoo ka weriyey awowgiis, inay deganaayeen mid ka mid ah ceelasha. Markii Islaamku uu soo gaadhay, ninka ceelka leh wuxuu qoomkiisa u ballanqaaday boqol geel haddii ay Islaamaan. Wayna Islaameen, wuuna u qaybiyey geela. Kadibna wuxuu ku fekeray inuu ka soo ceshado. Wuxuu u diray wiilkiisii Nebiga ﷺ isagoo ku yidhi: 'U tag Nebiga ﷺ oo ku dheh: Aabbahay wuu kugu salaamayaa. Wuxuu qoomkiisa u ballanqaaday boqol geel si ay u Islaamaan, wayna Islaameen. Geelii wuu u qaybiyey, kadibna wuxuu ku fekeray inuu ka soo ceshado. Isaga ma xaq badan yahay mise iyaga? Hadduu ku yidhaahdo haa ama maya, ku dheh: Aabbahay waa oday weyn oo waa caarifka (madaxa) biyaha, wuxuuna kaa codsanayaa inaad iga dhigto caarifka kadib.' Markaasuu u yimid Nebiga ﷺ wuxuuna yidhi: 'Aabbahay wuu kugu salaamayaa.' Nebigu ﷺ wuxuu yidhi: 'Adiga iyo aabbahaaba nabadgelyo ha idinku sugnaato.' Wiilkii wuxuu yidhi: 'Aabbahay wuxuu qoomkiisa u ballanqaaday boqol geel si ay u Islaamaan. Way Islaameen oo Islaamnimadoodu way wanaagsanaatay. Kadibna wuxuu ku fekeray inuu geela ka soo ceshado. Isaga ma xaq badan yahay mise iyaga?' Nebigu ﷺ wuxuu yidhi: 'Hadduu doono inuu siiyo ha siiyo, hadduu doonana inuu ka soo ceshado isagaa ka xaq badan. Hadday Islaameen, Islaamnimadooda ayay leeyihiin; haddayan Islaaminna, Islaamka dartiis baa lagula dagaallamayaa.' Wiilkii wuxuu yidhi: 'Aabbahay waa oday weyn oo waa caarifka ceelka, wuxuuna kaa codsanayaa inaad iga dhigto caarifka kadib.' Nebigu ﷺ wuxuu yidhi: 'Caarifnimadu waa xaq, dadkuna way u baahan yihiin caarifiin, laakiin caarifiintu Naarta ayay geli doonaan.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Maamulka wuxuu dalbanayaa masuuliyad, hoggaankuna wuxuu keenaa isla xisaabtan culus.
Xil maxalli ah oo qofku magaca koox ugu qaabilo isku-duwidda arrimaha iyo matalaadda danahooda.
Qofka kormeera il biyood oo nidaamiya helitaanka biyahaas.
Culimadu marka ay ka hadlayaan werintan waxay xusaan khatarta weyn ee xilalka maamulka: awooddu waxay horseedi kartaa dulmi iyo isla xisaabtan, hase yeeshee bulshooyinku weli waxay u baahan yihiin maamul iyo nidaam. Hadalka ku saabsan dib u qaadashada geela lagama dhigi karo xeer sharci oo madax-bannaan iyadoo lagu salaynayo silsiladdan daciifka ah; hadiyadaha iyo ballamaha waxaa lagu qiimeeyaa daliillo ka xoog badan iyo xeerarka madh-habka. Sidoo kale, qaybta ku saabsan dagaalka lama adeegsan karo iyadoo laga goynayo qoraallada la isku halayn karo, macnahooda iyo shuruudaha fiqiga Islaamka.
- Ha aqbalin xil maamul si aad magac iyo maamuus u hesho; u adeeg dadka si caddaalad iyo taxaddar leh.
- Ballamaha iyo hadiyadaha si cad u qeex oo oofi; haddii muran yimaaddo, talo ka raadso khabiir aqoon leh.
- Hadalada diinta ee ku saabsan awoodda iyo iimaanka ku qiimee ilo la isku halayn karo iyo culimo aqoon u leh.
Werintan xooggan waxay ka hadlaysaa qirashada iimaanka, waxayna saldhig ka la isku halayn karo u tahay aasaaska caqiidada marka loo eego silsiladda daciifka ah ee werinta ugu weyn.
Sahih al-Bukhari · #58 (Sahih)Werintani waxay adkaynaysaa in la oofiyo ballanta daacadnimada iyo masuuliyadaha laga saaran yahay hoggaamiyaha.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.