Sunan Abi Dawud, xadiiska 3194
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Anas ibn Malik
Riwaayadda
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ نَافِعٍ أَبِي غَالِبٍ، قَالَ كُنْتُ فِي سِكَّةِ الْمِرْبَدِ فَمَرَّتْ جَنَازَةٌ مَعَهَا نَاسٌ كَثِيرٌ قَالُوا جَنَازَةُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَيْرٍ فَتَبِعْتُهَا فَإِذَا أَنَا بِرَجُلٍ عَلَيْهِ كِسَاءٌ رَقِيقٌ عَلَى بُرَيْذِينَتِهِ وَعَلَى رَأْسِهِ خِرْقَةٌ تَقِيهِ مِنَ الشَّمْسِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا الدِّهْقَانُ قَالُوا هَذَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ . فَلَمَّا وُضِعَتِ الْجَنَازَةُ قَامَ أَنَسٌ فَصَلَّى عَلَيْهَا وَأَنَا خَلْفَهُ لاَ يَحُولُ بَيْنِي وَبَيْنَهُ شَىْءٌ فَقَامَ عِنْدَ رَأْسِهِ فَكَبَّرَ أَرْبَعَ تَكْبِيرَاتٍ لَمْ يُطِلْ وَلَمْ يُسْرِعْ ثُمَّ ذَهَبَ يَقْعُدُ فَقَالُوا يَا أَبَا حَمْزَةَ الْمَرْأَةُ الأَنْصَارِيَّةُ فَقَرَّبُوهَا وَعَلَيْهَا نَعْشٌ أَخْضَرُ فَقَامَ عِنْدَ عَجِيزَتِهَا فَصَلَّى عَلَيْهَا نَحْوَ صَلاَتِهِ عَلَى الرَّجُلِ ثُمَّ جَلَسَ فَقَالَ الْعَلاَءُ بْنُ زِيَادٍ يَا أَبَا حَمْزَةَ هَكَذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي عَلَى الْجَنَازَةِ كَصَلاَتِكَ يُكَبِّرُ عَلَيْهَا أَرْبَعًا وَيَقُومُ عِنْدَ رَأْسِ الرَّجُلِ وَعَجِيزَةِ الْمَرْأَةِ قَالَ نَعَمْ . قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ غَزَوْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ غَزَوْتُ مَعَهُ حُنَيْنًا فَخَرَجَ الْمُشْرِكُونَ فَحَمَلُوا عَلَيْنَا حَتَّى رَأَيْنَا خَيْلَنَا وَرَاءَ ظُهُورِنَا وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ يَحْمِلُ عَلَيْنَا فَيَدُقُّنَا وَيَحْطِمُنَا فَهَزَمَهُمُ اللَّهُ وَجَعَلَ يُجَاءُ بِهِمْ فَيُبَايِعُونَهُ عَلَى الإِسْلاَمِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ عَلَىَّ نَذْرًا إِنْ جَاءَ اللَّهُ بِالرَّجُلِ الَّذِي كَانَ مُنْذُ الْيَوْمِ يَحْطِمُنَا لأَضْرِبَنَّ عُنُقَهُ . فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجِيءَ بِالرَّجُلِ فَلَمَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُبْتُ إِلَى اللَّهِ . فَأَمْسَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يُبَايِعُهُ لِيَفِيَ الآخَرُ بِنَذْرِهِ . قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَتَصَدَّى لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَأْمُرَهُ بِقَتْلِهِ وَجَعَلَ يَهَابُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَقْتُلَهُ فَلَمَّا رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ لاَ يَصْنَعُ شَيْئًا بَايَعَهُ فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَذْرِي . فَقَالَ " إِنِّي لَمْ أُمْسِكْ عَنْهُ مُنْذُ الْيَوْمِ إِلاَّ لِتُوفِيَ بِنَذْرِكَ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ أَوْمَضْتَ إِلَىَّ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهُ لَيْسَ لِنَبِيٍّ أَنْ يُومِضَ " . قَالَ أَبُو غَالِبٍ فَسَأَلْتُ عَنْ صَنِيعِ أَنَسٍ فِي قِيَامِهِ عَلَى الْمَرْأَةِ عِنْدَ عَجِيزَتِهَا فَحَدَّثُونِي أَنَّهُ إِنَّمَا كَانَ لأَنَّهُ لَمْ تَكُنِ النُّعُوشُ فَكَانَ الإِمَامُ يَقُومُ حِيَالَ عَجِيزَتِهَا يَسْتُرُهَا مِنَ الْقَوْمِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَوْلُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ " . نَسَخَ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ الْوَفَاءَ بِالنَّذْرِ فِي قَتْلِهِ بِقَوْلِهِ إِنِّي قَدْ تُبْتُ .
Waxaa nooga warramay Daauud bin Macaad, waxaa nooga warramay Cabdul-Waarith, oo ka weriyey Naafic Abuu Ghaalib, wuxuu yiri: Waxaan joogay Sikkatul-Mirbad markii ay soo martay janaaso ay la socdeen dad badan. Waxay dheheen: Waa janaasadii Cabdullaahi bin Cumayr. Waan raacay, waxaanan arkay nin xiran dhar khafiif ah oo saaran dameer yar, madaxana ku duubtay maro uu qorraxda kaga gabbanayo. Waxaan weydiiyey: Yaa ninkan sharafta leh? Waxay dheheen: Waa Anas bin Maalik. Markii janaasada la dhigay, Anas wuu istaagay wuxuuna ku tukaday salaadda janaasada anigoo ka dambeeya iyadoo aan waxba noo dhexayn. Wuxuu istaagay madaxiisa agtiisa, wuxuuna takbiirsaday afar takbiir; ma uusan dheerayn mana uusan degdegsiin. Markuu fariisan rabay, waxaa lagu yiri: Abuu Xamsa, waa tan janaasadii haweeney Ansaariyad ah. Way u dhoweeyeen, waxaana saarnaa qubbado cagaaran. Wuxuu istaagay bartankeeda/dhexdeeda wuxuuna ku tukaday sidii uu ninkii ugu tukaday oo kale, kadibna wuu fariistay. Calaa’ bin Siyaad ayaa weydiiyey: Abuu Xamsa, Rasûlullah ﷺ ma sidaan oo kale buu ugu tukan jiray janaasada, afar takbiir iyo inuu istaago madaxa ninka iyo bartamaha haweeneyda? Wuxuu yiri: Haa. Wuxuu weydiiyey: Abuu Xamsa, ma la dagaallantay Rasûlullah ﷺ? Wuxuu yiri: Haa, waxaan la dagaallamay Xunayn. Mushrikiintii way soo baxeen oo aad bay noo weerareen ilaa aan aragnay faraskayagii oo naga dambeeya. Dadkaas waxaa ku jiray nin na weeraraya oo na jarjaraya. Allaah baa jabiyey, waxaana loo keenay inay Islaamka ku ballamaan. Nin asxaabtii Nabiga ﷺ ka mid ah baa yiri: 'Waxaan ku nadartay haddii Allaah ii keeno ninkii maanta na jarjarayey inaan qoorta ka gooyo.' Rasûlullah ﷺ wuu aamusay, ninkiina waa la keenay. Markuu arkay Rasûlullah ﷺ, wuxuu yiri: 'Rasûlullahow, Allaah baan u toobad keenay.' Rasûlullah ﷺ wuu ka hakaday inuu ka qaado baycada si uu ninka kale nadarkiisa u fuliyo. Ninkii wuxuu sugayey amarka Rasûlullah ﷺ ee dilkiisa, waayo wuu ka cabsanayey. Markuu Rasûlullah ﷺ arkay inuusan waxba samaynayn, wuu ka qaaday baycada. Ninkii baa yiri: 'Rasûlullahow, nadarkaygii maxaa ka dambeeyey?' Wuxuu yiri: 'Kama aanan hakadin maanta illaa aad nadarkaaga fuliso.' Ninkii baa yiri: 'Rasûlullahow, maxaad iigu tilmaami weyday?' Nabigu ﷺ wuxuu yiri: 'Uma habboona Nabi inuu tilmaamo ama ishiiro sameeyo.' Abuu Ghaalib wuxuu yiri: Waxaan weydiiyey sababta Anas ugu istaagay bartamaha haweeneyda, waxaana la ii sheegay inay ahayd sababtoo ah xilligaas ma jirin qubbadaha janaasada dumarka, sidaas darteed Imaamku wuxuu istaagi jiray bartamaha si uu dadka uga asturo. Abuu Daauud wuxuu yiri: Hadalka Nabiga ﷺ ee 'Waxaa la i amray inaan la dagaallamo dadka ilaa ay ka yiraahdaan Laa ilaaha illallaah' wuxuu nasakhay xadiiskan ku saabsan fulinta nadarka dilka, sababtoo ah qofka wuxuu yiri 'Waan toobad keenay.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Anas wuxuu muujinayaa habka salaadda janaasada ee Nabiga ﷺ iyo daacadnimada ku saabsan nidar.
Anas ibn Maalik wuxuu janaaso ku tukaday nin, dabadeedna haweeney. Markii la weydiiyay, wuxuu sharraxay habka salaadda ee Nabiga ﷺ, wuxuuna ka sheekeeyay nidar la galay dagaalkii Xunayn kaddib, markii nin la qabtay uu towbad keenay.
In la yiraahdo ‘Allaahu akbar’ — Alle ayaa ugu weyn.
Salaadda ay Muslimiintu u tukadaan qof dhintay.
Hadalku qofku naftiisa ugu waajibinayo fal gaar ah.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in salaadda janaasadu ka kooban tahay afar takbiir, imaamkuna marka uu nin u tukanayo uu istaago heerka madaxiisa, marka uu haweeney u tukanayana uu istaago heerka miskaha. Anas wuxuu sheegay in istaaggaas haweeneyda loogu talagalay sidoo kale in lagu asturo. Sheekada Xunayn waxay muujinaysaa in Nabigu ﷺ aanu si qarsoodi ah u tilmaamin, isla markaana uu aqbalay towbadkeenka. Fuqahadu waxay ka doodaan cawaaqibta sharci ee nidar qof lagu dilayo; sheekadani qof gaar ah xaq uma siinayso inuu iskii qof u dilo.
- Salaadda janaasada u tuko si deggan oo feejigan, adigoon sabab la’aan u dheereyn ama u degdegin.
- Cilmiga ka raadi dadka yaqaan dhaqanka Nabiga ﷺ, si taxaddar lehna u gudbi wixii aad baratay.
- Ha qaadan aargoosi aad adigu iskaa u fuliso; towbadkeenka, caddaaladda iyo xuduudaha diintu ha hagaan.
Werintan saxiixa ah ee isla cutubka ku jirtaa waxay xog dheeraad ah ka bixinaysaa sida dadka dhintay loogu tukado.
Sunan Abi Dawud · #3195 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay la xiriirtaa xeerarka iyo dhaqanka salaadda qofka dhintay.
Sahih al-Bukhari · #332 (Sahih)Werintan saxiixa ah ee Samura ibn Jundub waxay xoojinaysaa ka hadalka dhaqanka Nabiga ﷺ ee salaadda janaasada.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.