Sunan Abi Dawud, xadiiska 4361
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Abu Dawud dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Abbad ibn Musa al‑Khuttaliwuxuu u sheegay Abu Dawudعَبَّادُ بْنُ مُوسَى الْخُتَّلِيُّ
- 2Isma'il ibn Ja'far al‑Madaniإِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَدَنِيُّ
- 3Israilإِسْرَائِيلَ
- 4Uthman ash‑Shahhamعُثْمَانَ الشَّحَّامِ
- 5Ikrimaعِكْرِمَةَ
- 6Ibn Abbasابْنُ عَبَّاسٍ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى الْخُتَّلِيُّ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَدَنِيُّ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ عُثْمَانَ الشَّحَّامِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ، أَنَّ أَعْمَى، كَانَتْ لَهُ أُمُّ وَلَدٍ تَشْتُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَتَقَعُ فِيهِ فَيَنْهَاهَا فَلاَ تَنْتَهِي وَيَزْجُرُهَا فَلاَ تَنْزَجِرُ - قَالَ - فَلَمَّا كَانَتْ ذَاتَ لَيْلَةٍ جَعَلَتْ تَقَعُ فِي النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَتَشْتِمُهُ فَأَخَذَ الْمِغْوَلَ فَوَضَعَهُ فِي بَطْنِهَا وَاتَّكَأَ عَلَيْهَا فَقَتَلَهَا فَوَقَعَ بَيْنَ رِجْلَيْهَا طِفْلٌ فَلَطَخَتْ مَا هُنَاكَ بِالدَّمِ فَلَمَّا أَصْبَحَ ذُكِرَ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَمَعَ النَّاسَ فَقَالَ " أَنْشُدُ اللَّهَ رَجُلاً فَعَلَ مَا فَعَلَ لِي عَلَيْهِ حَقٌّ إِلاَّ قَامَ " . فَقَامَ الأَعْمَى يَتَخَطَّى النَّاسَ وَهُوَ يَتَزَلْزَلُ حَتَّى قَعَدَ بَيْنَ يَدَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا صَاحِبُهَا كَانَتْ تَشْتِمُكَ وَتَقَعُ فِيكَ فَأَنْهَاهَا فَلاَ تَنْتَهِي وَأَزْجُرُهَا فَلاَ تَنْزَجِرُ وَلِي مِنْهَا ابْنَانِ مِثْلُ اللُّؤْلُؤَتَيْنِ وَكَانَتْ بِي رَفِيقَةً فَلَمَّا كَانَتِ الْبَارِحَةَ جَعَلَتْ تَشْتِمُكَ وَتَقَعُ فِيكَ فَأَخَذْتُ الْمِغْوَلَ فَوَضَعْتُهُ فِي بَطْنِهَا وَاتَّكَأْتُ عَلَيْهَا حَتَّى قَتَلْتُهَا . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ " .
Waxaa laga wariyey Cabdullaahi ibnu Cabbaas: Nin indhoole ah ayaa wuxuu lahaa addoon dumar ah oo caadaysatay inay caaydo Nebiga ﷺ una xumaato. Wuu ka reebi jiray balse way diidi jirtay, wuuna canaan jiray balse way iska dayn weyday. Habeen dambe ayay bilowday inay Nebiga ﷺ xumeeyso oo caaydo. Markaasuu qaatay toorrey, caloosheeda ayuu saaray, wuuna ku riixay ilaa uu ka dilay. Ilmo yar oo lugaha uga soo dhacay ayaa dhiiggii meesha yaallay ku wasakhoobay. Subaxdii markii la gaaray, arrintii waxaa loo sheegay Rasuulka Allah ﷺ. Dadkuu isugu yeeray wuxuuna yiri:
"Waxaan Ilaahay ku dhaariyey ninkii falkan sameeyey, anigoo xaq u leh, inuu istaago." Markaasuu ninkii indhoolaha ahaa istaagay, isagoo dadka luqumahooda ka tallaabaya oo gariiraya, ilaa uu ka fariistay horteeda Nebiga ﷺ. Wuxuu yiri: "Rasuulkii Allow! Anigu waan iska lahaa iyada. Way ku caayi jirtay wayna kuu xumaan jirtay. Waan ka reebi jiray balse way diidi jirtay, waana canaan jiray balse way iska dayn weyday. Laba wiil oo luulka oo kale ah ayaan ka haystaa, wayna ila wanaagsanayd. Laakiin xalay waxay bilowday inay ku caaydo oo kuu xumaato. Markaasaan qaatay toorreyda, caloosheeda ayaan saaray, waanan ku riixay ilaa aan ka dilay." Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Markhaati noqda, dhiiggeedu waa khasaaray (mag ama qisaas midna lagama bixinayo)."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu caddeeyay inaan haweeneydan laga rabin magdhow dil.
Sida ku xusan qoraalka, haweeney ayaa marar badan caayday Nabiga ﷺ, inkastoo sayidkeedii indhoolaha ahaa uu uga digay. Markii uu dilay, isaga laftiisu ayuu arrinta uga warramay Nabiga ﷺ, kaas oo sheegay inaan dhiiggeeda magdhow looga baahnayn.
Addoonad u dhashay sayidkeeda ilmo.
Hub yar oo af leh, halkan loogu tarjumay toorey.
Xukunkan dhexdiisa: dhiigga magdhow lagama rabo.
Culimadu waxay werintan kaga hadlaan xeerarka xuduudda iyo caayidda Nabiga ﷺ. Kama soo saaraan in shakhsiyaadku iyagu ciqaabi karaan ama dili karaan: xukunnada ciqaabta iyo fulintoodu waxay u yaallaan masuuliyiinta awoodda u leh iyo habraaca garsoorka. Sida saxda ah ee xukunka loo dabaqayo iyo shuruudihiisa waxaa ku kala aragti duwan fuqahadu; sidaas darteed qoraalkan lagama adeegsan karo iyadoo laga soocayo xeerarka guud ee sharciga.
- Caay iyo khilaaf ku maaree hay’adaha sharciyeysan ee awoodda u leh; waligaa sharciga gacantaada ha ku qaadan.
- Hubi macnaha guud ee xukunka iyo shuruudihiisa ka hor intaadan adeegsan xukun diini ah.
- Erayada dhaawaca leh uga jawaab degganaan, kana raadso ilaalin iyo talo dad lagu kalsoon yahay oo awood u leh.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.