Noocyada Diyada · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud, xadiiska 4501

Waxaa weriyey Wa'il ibn Hujr. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Noocyada Diyada
سنن أبي داود
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo Abu Dawud dib ilaa Nabiga ﷺ

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Muhammad ibn Awf at‑Taiwuxuu u sheegay Abu Dawudمُحَمَّدُ بْنُ عَوْفٍ الطَّائِيُّ
  2. 2Abd al‑Quddus ibn al‑Hajjajعَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ الْحَجَّاجِ
  3. 3Yazid ibn Ata al‑Wasitiيَزِيدُ بْنُ عَطَاءٍ الْوَاسِطِيُّ
  4. 4Simakسِمَاكٍ
  5. 5Alqama ibn Wailعَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ
  6. 6Aabbihii, Wailأَبِيهِ
  7. 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَوْفٍ الطَّائِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ الْحَجَّاجِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَطَاءٍ الْوَاسِطِيُّ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِحَبَشِيٍّ فَقَالَ إِنَّ هَذَا قَتَلَ ابْنَ أَخِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كَيْفَ قَتَلْتَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ضَرَبْتُ رَأْسَهُ بِالْفَأْسِ وَلَمْ أُرِدْ قَتْلَهُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ هَلْ لَكَ مَالٌ تُؤَدِّي دِيَتَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَرَأَيْتَ إِنْ أَرْسَلْتُكَ تَسْأَلُ النَّاسَ تَجْمَعُ دِيَتَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَمَوَالِيكَ يُعْطُونَكَ دِيَتَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ لِلرَّجُلِ ‏"‏ خُذْهُ ‏"‏ ‏.‏ فَخَرَجَ بِهِ لِيَقْتُلَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَا إِنَّهُ إِنْ قَتَلَهُ كَانَ مِثْلَهُ ‏"‏ ‏.‏ فَبَلَغَ بِهِ الرَّجُلُ حَيْثُ يَسْمَعُ قَوْلَهُ فَقَالَ هُوَ ذَا فَمُرْ فِيهِ مَا شِئْتَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَرْسِلْهُ - وَقَالَ مَرَّةً دَعْهُ - يَبُوءُ بِإِثْمِ صَاحِبِهِ وَإِثْمِهِ فَيَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَرْسَلَهُ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Muxammad bin Cowf ad-Daa’i, waxaa nooga warramay Cabdul-Qudduus bin Xajjaaj, waxaa nooga warramay Yaziid bin Cataa’ al-Waasidi, oo ka weriyey Simaak, oo ka weriyey Calqama bin Waa’il, oo ka weriyey aabbihii, wuxuu yiri: Nin baa u yimid Nabiga ﷺ isagoo wada nin Xabashi ah, wuxuuna yiri: 'Ninkan ayaa dilay wiilka walaalkay dhalay.' Wuxuu weydiiyey: 'Sidee baad u dishay?' Wuxuu yiri: 'Madaxa baan ku dhuftay faas, mana aanan dooneyn inaan dilo.' Wuxuu weydiiyey: 'Ma haysaa maal aad ku bixiso magtiisa (diyah)?' Wuxuu yiri: 'Maya.' Wuxuu weydiiyey: 'Haddaan kuu diro dadka si aad uga soo ururiso magta, ma yeeli lahayd?' Wuxuu yiri: 'Maya.' Wuxuu weydiiyey: 'Mawali-daada (sayidyadaada) ma ku siinayaan magta?' Wuxuu yiri: 'Maya.' Markaas buu ninkii (ehelkii marxuumka) ku yiri: 'Qaado.' Sidaas buuna ula baxay si uu u dilo. Rasuulka Alle ﷺ baa yiri: 'Ogow, hadduu dilo, wuxuu noqonayaa mid isaga la mid ah.' Hadalkaas baa gaaray ninkii meeshuu joogay, markaas buu yiri: 'Waa kan ee amarkaaga ka yeel.' Rasuulka Alle ﷺ baa yiri: 'Iska sii daa'—mar kalena wuxuu yiri: 'Ka tag'—'wuxuu qaadanayaa dambiga saaxiibkiis iyo dambigiisa, wuxuuna noqonayaa mid ka mid ah ehelu-Naarka.' Markaas buu iska sii daayay.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu ka hortagaa in qofku iskiis caddaalad u fushado, wuxuuna bannaynayaa fursad cafis.

Erayada adag oo la sharxay
Magta (diya)

Magdhow lacageed oo, sida xeerarka shareecada Islaamku dhigayaan, la siin karo ehelka qof la dilay.

Aargoosi sharci ah (qisaas)

Ciqaab aargoosi ah oo sharcigu nidaamiyay, taas oo aan qofku iskiis u fulin karin.

Sayidyada

Dadka uu ninku ka tirsanaa marka loo eego duruufihii bulsheed ee xilligaas, kuwaas oo bixin karay magtiisa.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay halkan ka fahmeen in kiisaska dilka loo gudbiyo hay’adda garsoorka ee awoodda u leh; ehelka marxuumku xaq uma laha inay iyagu caddaalad fushadaan. Hadalka sheegaya in dambiiluhu la kulmayo isla wixii uu geystay marka qisaas la fuliyo wuxuu ka digayaa in dil aan sharciyaysnayn uu yahay dembi cusub. Qoraalku wuxuu xusayaa bixinta magta iyo in dambiilaha la cafiyo, taas oo muujinaysa in qisaastu aanay ahayn jidka keliya. Cawaaqibta sharci ee saxda ah ee dilka aan ula kaca ahayn iyo shuruudaha qisaasta waxaa si dheeraad ah u faahfaahiyay fiqiga madhhabyada ee soo jireenka ah.

Casharrada maanta
  1. Kiisaska ciqaabta u daa hay’adaha awoodda u leh, hana ka aargoosan naftaada.
  2. Khilaafka dhexdiisa caddaalad raadi, balse meelna uga tag cafis iyo heshiisiin.
  3. Qofkii waxyeello geysta waa inuu masuuliyadda qaataa oo dadka ay arrintu khusayso kala raadiyaa xal sharci ah.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.