Sunan Abi Dawud, xadiiska 4564
Waxaa weriyey Abdullah ibn Amr ibn al-As. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Amr ibn al-As
Riwaayadda
قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَجَدْتُ فِي كِتَابِي عَنْ شَيْبَانَ، - وَلَمْ أَسْمَعْهُ مِنْهُ - فَحَدَّثْنَاهُ أَبُو بَكْرٍ، - صَاحِبٌ لَنَا ثِقَةٌ - قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ رَاشِدٍ - عَنْ سُلَيْمَانَ، - يَعْنِي ابْنَ مُوسَى - عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَوِّمُ دِيَةَ الْخَطَإِ عَلَى أَهْلِ الْقُرَى أَرْبَعَمِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عَدْلَهَا مِنَ الْوَرِقِ يُقَوِّمُهَا عَلَى أَثْمَانِ الإِبِلِ فَإِذَا غَلَتْ رَفَعَ فِي قِيمَتِهَا وَإِذَا هَاجَتْ رُخْصًا نَقَصَ مِنْ قِيمَتِهَا وَبَلَغَتْ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا بَيْنَ أَرْبَعِمِائَةِ دِينَارٍ إِلَى ثَمَانِمِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عَدْلَهَا مِنَ الْوَرِقِ ثَمَانِيَةَ آلاَفِ دِرْهَمٍ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى أَهْلِ الْبَقَرِ مِائَتَىْ بَقَرَةٍ وَمَنْ كَانَ دِيَةُ عَقْلِهِ فِي الشَّاءِ فَأَلْفَىْ شَاةٍ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْعَقْلَ مِيرَاثٌ بَيْنَ وَرَثَةِ الْقَتِيلِ عَلَى قَرَابَتِهِمْ فَمَا فَضَلَ فَلِلْعَصَبَةِ " . قَالَ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الأَنْفِ إِذَا جُدِعَ الدِّيَةَ كَامِلَةً وَإِنْ جُدِعَتْ ثَنْدُوَتُهُ فَنِصْفُ الْعَقْلِ خَمْسُونَ مِنَ الإِبِلِ أَوْ عَدْلُهَا مِنَ الذَّهَبِ أَوِ الْوَرِقِ أَوْ مِائَةُ بَقَرَةٍ أَوْ أَلْفُ شَاةٍ وَفِي الْيَدِ إِذَا قُطِعَتْ نِصْفُ الْعَقْلِ وَفِي الرِّجْلِ نِصْفُ الْعَقْلِ وَفِي الْمَأْمُومَةِ ثُلُثُ الْعَقْلِ ثَلاَثٌ وَثَلاَثُونَ مِنَ الإِبِلِ وَثُلْثٌ أَوْ قِيمَتُهَا مِنَ الذَّهَبِ أَوِ الْوَرِقِ أَوِ الْبَقَرِ أَوِ الشَّاءِ وَالْجَائِفَةُ مِثْلُ ذَلِكَ وَفِي الأَصَابِعِ فِي كُلِّ أُصْبُعٍ عَشْرٌ مِنَ الإِبِلِ وَفِي الأَسْنَانِ فِي كُلِّ سِنٍّ خَمْسٌ مِنَ الإِبِلِ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ عَقْلَ الْمَرْأَةِ بَيْنَ عَصَبَتِهَا مَنْ كَانُوا لاَ يَرِثُونَ مِنْهَا شَيْئًا إِلاَّ مَا فَضَلَ عَنْ وَرَثَتِهَا فَإِنْ قُتِلَتْ فَعَقْلُهَا بَيْنَ وَرَثَتِهَا وَهُمْ يَقْتُلُونَ قَاتِلَهُمْ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ لِلْقَاتِلِ شَىْءٌ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَارِثٌ فَوَارِثُهُ أَقْرَبُ النَّاسِ إِلَيْهِ وَلاَ يَرِثُ الْقَاتِلُ شَيْئًا " . قَالَ مُحَمَّدٌ هَذَا كُلُّهُ حَدَّثَنِي بِهِ سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو دَاوُدَ مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ مِنْ أَهْلِ دِمَشْقَ هَرَبَ إِلَى الْبَصْرَةِ مِنَ الْقَتْلِ .
Abuu Daawud wuxuu yiri: Waxaan kitaabkayga ka helay Xadiiskan oo aan ka qoray Shaybaan, mana aan ka maqlin isaga toos; laakiin waxaa nooga warramay Abuu Bakar, oo ah saaxiibkeen la aamini karo. Wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Shaybaan, waxaa nooga warramay Muxammad — macnihiisu waa Ibnu Raashid — oo ka weriyey Sulaymaan — macnihiisu waa Ibnu Muusaa — oo ka weriyey Camar bin Shucayb, oo ka weriyey aabihiis, oo ka weriyey awowgiis, kaasoo yiri: Rasuulka Alle ﷺ wuxuu go'aamin jiray diyada dilka khaladka ah ee dadka tuulooyinka deggan inay tahay afar boqol oo diinaar ama u dhigma lacagta qalinka, wuxuuna ku qiimayn jiray sicirka geela. Marka sicirku qaaliyoobo wuu kordhin jiray, marka uu jabana wuu dhimi jiray. Xilligii Rasuulka Alle ﷺ diyadu waxay u dhaxaysay afar boqol ilaa siddeed boqol oo diinaar, ama u dhigma qalin gaaraya siddeed kun oo dirham. Wuxuu yiri: Rasuulka Alle ﷺ wuxuu xukumay in dadka lo'da leh ay bixiyaan laba boqol oo sac, cidda diyadeedu ku waajibtay idahana ay bixiyaan laba kun oo ido ah. Wuxuu yiri: Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri:
"Diyadu waa dhaxal u dhexeeya dhaxlayaasha qofka la dilay iyadoo loo eegayo xiriirkooda, wixii ka harana waxaa leh casabada." Rasuulka Alle ﷺ wuxuu xukumay in sanku haddii la gooyo oo dhan ay waajibayso diyada oo buuxda; haddii cirifkiisa la gooyana nuska diyada, oo ah konton geel ah ama u dhigma dahab ama qalin, ama boqol sac, ama kun oo ido ah. Gacanta la gooyana waa nuska diyada, lugtana waa nuska diyada. Dhaawaca madaxa ee gaara maskaxda (al-ma'muumah) waa saddex meelood oo meel diyada, oo ah saddex iyo soddon geel iyo saddex meelood oo meel, ama qiimahooda oo dahab, qalin, lo', ama ido ah. Dhaawaca caloosha gala (al-jaa'ifah) waa sidaas oo kale. Faraha, far kasta waa toban geel; ilkahana, ilig kasta waa shan geel. Rasuulka Alle ﷺ wuxuu xukumay in diyada haweeneyda ay bixinayaan casabadeeda, kuwaas oo aan wax ka dhaxlayn iyada marka laga reebo wixii u soo hara dhaxlayaasheeda. Haddii la dilo, diyadeeda waxaa loo qaybinayaa dhaxlayaasheeda, iyaguna waxay xaq u leeyihiin inay ka aargoostaan qofka dilay. Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri: "Qofka wax dilay waxba ma leh, haddii uusan lahayn dhaxle, dhaxlihiisu waa qofka ugu dhow, laakiin qofka wax dilay waxba ma dhaxlo." Muxammad wuxuu yiri: Dhammaan tan waxaa iga warramay Sulaymaan bin Muusaa oo ka weriyey Camar bin Shucayb, oo ka weriyey aabihiis, oo ka weriyey awowgiis, oo ka weriyey Nabiga ﷺ. Abuu Daawud wuxuu yiri: Muxammad bin Raashid wuxuu ahaa reer Dimishiq, wuxuuna u cararay Basra isagoo ka baxsanaya dil.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Xadiisku wuxuu ka hadlayaa diyada, magdhawga dhaawacyada iyo xuquuqda dhaxalka.
Magdhow maaliyadeed oo waajib ku noqon kara dil ama dhaawacyo gaar ah sida waafaqsan xeerarka shareecada Islaamka.
Ehelka ragga ah ee dhinaca aabbaha, kuwaas oo xaaladaha dhaxalka qaarkood xaq u yeelan kara waxa ka soo hadha saamiyada dhaxal-qaadayaasha loo qoondeeyey.
Dhaawac mudis ama nabar oo gaadha god gudaha jirka ah.
Fuquhadii hore waxay werintan uga hadleen xeerarka lagu go’aamiyo laguna qaybiyo diyada, magdhawga dhaawacyo gaar ah iyo ka reebidda dambiilaha dhaxalka. Lacagaha iyo tirada la xusay culimadu waxay ku fasireen iyagoo la xidhiidhinaya werino kale iyo duruufaha lagu dabaqayo; tani ma aha oggolaansho ay shakhsiyaadku iskood ugu fulin karaan ciqaab ama ugu khasbi karaan magdhow. Go’aaminta kiisaska gaarka ah waxaa leh garsoor awood u leh.
- Murannada dhaawaca, magdhowga iyo dhaxalka u daa khubaro aqoon u leh iyo garsoor awood u leh inay qiimeeyaan.
- Si taxaddar leh u diiwaangeli heshiisyada magdhowga, dadka ay khusayso na ula dhaqan si caddaalad ah.
- Ha ku dhaqaaqin iskaa wax u qabso: ciqaabaha iyo xuquuqaha la sheegay shakhsiyaadka awood uma siinayaan inay rabshad adeegsadaan.
Werintan oo ku jirta isla cutubka isla markaana raacaysa isla silsiladda werintu waxay xog dheeraad ah ka bixinaysaa xeerarka diyada.
Sunan Abi Dawud · #4565 (Hasan)Werintani waxay wadaagtaa silsiladda soo martay Muxammad ibn Rashiid iyo Sulaymaan ibn Muusaa, waxayna la xidhiidhaa mawduucyada magdhawga dhaawacyada iyo diyada.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.