Sunan Abi Dawud, xadiiska 4753
Waxaa weriyey Al-Bara' ibn Azib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Al-Bara' ibn Azib
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، ح وَحَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، - وَهَذَا لَفْظُ هَنَّادٍ - عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ الْمِنْهَالِ، عَنْ زَاذَانَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ : خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي جَنَازَةِ رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ، فَانْتَهَيْنَا إِلَى الْقَبْرِ وَلَمَّا يُلْحَدْ، فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَلَسْنَا حَوْلَهُ كَأَنَّمَا عَلَى رُءُوسِنَا الطَّيْرُ، وَفِي يَدِهِ عُودٌ يَنْكُتُ بِهِ فِي الأَرْضِ، فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ : " اسْتَعِيذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ " . مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا - زَادَ فِي حَدِيثِ جَرِيرٍ هَا هُنَا - وَقَالَ : " وَإِنَّهُ لَيَسْمَعُ خَفْقَ نِعَالِهِمْ إِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ حِينَ يُقَالُ لَهُ : يَا هَذَا مَنْ رَبُّكَ وَمَا دِينُكَ وَمَنْ نَبِيُّكَ " . قَالَ هَنَّادٌ قَالَ : " وَيَأْتِيهِ مَلَكَانِ فَيُجْلِسَانِهِ فَيَقُولاَنِ لَهُ : مَنْ رَبُّكَ فَيَقُولُ : رَبِّيَ اللَّهُ . فَيَقُولاَنِ لَهُ : مَا دِينُكَ فَيَقُولُ : دِينِي الإِسْلاَمُ . فَيَقُولاَنِ لَهُ : مَا هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بُعِثَ فِيكُمْ قَالَ فَيَقُولُ : هُوَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَيَقُولاَنِ : وَمَا يُدْرِيكَ فَيَقُولُ : قَرَأْتُ كِتَابَ اللَّهِ فَآمَنْتُ بِهِ وَصَدَّقْتُ " . زَادَ فِي حَدِيثِ جَرِيرٍ : " فَذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا } " . الآيَةَ . ثُمَّ اتَّفَقَا قَالَ : " فَيُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ : أَنْ قَدْ صَدَقَ عَبْدِي فَأَفْرِشُوهُ مِنَ الْجَنَّةِ، وَافْتَحُوا لَهُ بَابًا إِلَى الْجَنَّةِ وَأَلْبِسُوهُ مِنَ الْجَنَّةِ " . قَالَ : " فَيَأْتِيهِ مِنْ رَوْحِهَا وَطِيبِهَا " . قَالَ : " وَيُفْتَحُ لَهُ فِيهَا مَدَّ بَصَرِهِ " . قَالَ : " وَإِنَّ الْكَافِرَ " . فَذَكَرَ مَوْتَهُ قَالَ : " وَتُعَادُ رُوحُهُ فِي جَسَدِهِ وَيَأْتِيهِ مَلَكَانِ فَيُجْلِسَانِهِ فَيَقُولاَنِ : مَنْ رَبُّكَ فَيَقُولُ : هَاهْ هَاهْ هَاهْ لاَ أَدْرِي . فَيَقُولاَنِ لَهُ : مَا دِينُكَ فَيَقُولُ : هَاهْ هَاهْ لاَ أَدْرِي . فَيَقُولاَنِ : مَا هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بُعِثَ فِيكُمْ فَيَقُولُ : هَاهْ هَاهْ لاَ أَدْرِي . فَيُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ : أَنْ كَذَبَ فَأَفْرِشُوهُ مِنَ النَّارِ وَأَلْبِسُوهُ مِنَ النَّارِ، وَافْتَحُوا لَهُ بَابًا إِلَى النَّارِ " . قَالَ : " فَيَأْتِيهِ مِنْ حَرِّهَا وَسَمُومِهَا " . قَالَ : " وَيُضَيَّقُ عَلَيْهِ قَبْرُهُ حَتَّى تَخْتَلِفَ فِيهِ أَضْلاَعُهُ " . زَادَ فِي حَدِيثِ جَرِيرٍ قَالَ : " ثُمَّ يُقَيَّضُ لَهُ أَعْمَى أَبْكَمُ مَعَهُ مِرْزَبَّةٌ مِنْ حَدِيدٍ، لَوْ ضُرِبَ بِهَا جَبَلٌ لَصَارَ تُرَابًا " . قَالَ : " فَيَضْرِبُهُ بِهَا ضَرْبَةً يَسْمَعُهَا مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ إِلاَّ الثَّقَلَيْنِ فَيَصِيرُ تُرَابًا " . قَالَ : " ثُمَّ تُعَادُ فِيهِ الرُّوحُ " .
Waxaa nooga warramay Cuthmaan bin Abii Sheybah, waxaa nooga warramay Jariir; sidoo kale waxaa nooga warramay Hannaad bin As-Sarii, waxaa nooga warramay Abuu Mucawiyah — waana erayada Hannaad — oo ka weriyey Al-Acmash, oo ka weriyey Al-Minhaal, oo ka weriyey Saadaan, oo ka weriyey Al-Baraa' bin Caasib, wuxuu yiri: Waxaan la baxnay Rasuulka Allah ﷺ annagoo raacayna janaasada nin Ansaarta ka mid ah. Markii aan gaarnay qabriga, weli lama qodin. Markaas ayuu fariistay Rasuulka Allah ﷺ, annaguna waan fariisannay agtiisa sidii shimbirahu madaxayaga saaran yihiin. Gacantiisa wuxuu ku haystay ul yar oo uu dhulka ku xarxarayay. Kadib wuxuu kor u qaaday madaxiisa wuxuuna yiri: 'Allah ka magangala cadaabta qabriga.' Wuxuu yiri laba ama saddex jeer. Riwaayada Jariir waxay ku dartay halkan: 'Wuxuu maqlaa codka kabahooda markay dhabarka u jeediyaan, markaas ayaa lagu yiraahdaa: War hebelow! Yaa Rabbigaaga ah, maxay tahay diintaadu, yuuna yahay Nabigaagu?' Hannaad wuxuu yiri: 'Labo Malag ayaa u imaanaysa, way fariisinayaan, waxayna ku leeyihiin: Yaa Rabbigaaga ah? Wuxuu leeyahay: Rabbigaygu waa Allah. Way weydiinayaan: Maxay tahay diintaadu? Wuxuu leeyahay: Diintaydu waa Islaam. Way weydiinayaan: Ninka idinku dhex jira ee la soo diray waa kuma? Wuxuu leeyahay: Waa Rasuulka Allah ﷺ. Way weydiinayaan: Maxaa kaa ogaysiiyay? Wuxuu leeyahay: Kitaabka Allah ayaan akhriyay, waanan rumeeyay, waanan rumaystay.' Riwaayada Jariir waxay ku dartay: 'Taasi waa hadalka Allah ee ah: {Allah wuxuu ku adkeeyaa kuwa rumeeyay...} [Quraanka 14:27].' Kadib labadooduba way isku raaceen: 'Markaas waxaa ka dhawaaqaya samada: Addoonkaygu run buu sheegay, ee u gogla Jannada, u xira dhar Jannada, una fura albaab Jannada.' Wuxuu yiri: 'Waxaa u imanaya udgoonkeeda iyo neecowdeeda.' Wuxuuna yiri: 'Waxaa loo ballaarinayaa inta araggiisu gaaro.' Kadib wuxuu xusay geerida gaalka: 'Ruuxdiisa ayaa jirkiisa lagu celinayaa, labo Malag ayaa u imaanaysa, way fariisinayaan, waxayna leeyihiin: Yaa Rabbigaaga ah? Wuxuu leeyahay: Haah haah haah, garan maayo. Way weydiinayaan: Maxay tahay diintaadu? Wuxuu leeyahay: Haah haah, garan maayo. Way weydiinayaan: Ninka idinku dhex jira ee la soo diray waa kuma? Wuxuu leeyahay: Haah haah, garan maayo. Markaas waxaa ka dhawaaqaya samada: Been buu sheegay, ee u gogla Naarta, u xira dhar Naarta, una fura albaab Naarta.' Wuxuu yiri: 'Waxaa u imanaya kulaylkeeda iyo dabaysha sunta ah.' Wuxuuna yiri: 'Qabriga ayaa lagu ciriirinayaa ilaa feerahiisu isku milmaan.' Riwaayada Jariir waxay ku dartay: 'Kadib waxaa loo dhiibayaa mid indhoole ah oo carrab-laawe ah oo wata dubbe bir ah, oo haddii buur lagu dhufto ay boodho noqonayso.' Wuxuu yiri: 'Wuxuu ku dhuftayaa hal garaacis oo ay maqlayaan waxa u dhexeeya Bari iyo Galbeed marka laga reebo insiga iyo jinka, markaas ayuu boodho noqonayaa.' Kadib ruuxda ayaa lagu celinayaa.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Mu’minka waxaa laga helaa adkaysi marka qabriga lagu imtixaamo, wuxuuna helaa fadli.
Dhacdada qoraalku xusayo waa aaska nin ka mid ahaa Ansaar. Nebigu ﷺ, isagoo ag joogay qabrigiisa oo aan weli la dhammeystirin, wuxuu ka hadlay cadaabka iyo su’aalaha qabriga.
Qirashada sugan ee iimaanka, taas oo Alle ku garab siiyo mu’miniinta.
Cadaab sida xadiisku sheegay qofka ku dhici kara muddada geerida ka dambaysa.
Dadka Madiina ee soo dhoweeyay oo taageeray Nebiga ﷺ iyo muslimiintii hore.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in su’aalaha qabriga iyo abaalmarinta ama cadaabkiisu ay dhab ahaan ka mid yihiin iimaanka Aakhiro. Fasiraadda aayadda Qur’aanka ee ka hadlaysa hadalka sugan waxay garab istaagga Alle ku xidhaysaa jawaabta saxda ah ee mu’minka. Baaqa magan-galka Alle wuxuu ina barayaa in ilaalintiisa la weydiisto. Xadiisku sabab uma aha in dadka dhintay la xukumo; xukunka ugu dambeeya Alle ayaa iska leh.
- Ducadaada ku dar in Alle kaa ilaaliyo cadaabka qabriga.
- Baro qirashada iimaanka, kuna camal fal Qur’aanka, si iimaanku uusan ugu koobnaan hadal carrabka oo keliya.
- Aaska ka fakar Aakhiro, una muuji marxuumka iyo ehelkiisa ixtiraam.
Xadiiskan saxiixa ah ee isla kitaabka ku jira wuxuu ka hadlayaa su’aalaha iyo xaaladda marxuumka qabriga.
Sunan Abi Dawud · #4752 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu si la mid ah uga warramayaa dhacdooyinka la xidhiidha su’aalaha qabriga.
Sahih al-Bukhari · #218 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu taabanayaa saamaynta camalka iimaanka, wuxuuna la jaanqaadayaa baaqa ah in Alle laga magan galo cadaabka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.