Sunan Abi Dawud, xadiiska 499
Waxaa weriyey Abdullah ibn Zayd. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Zayd
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الطُّوسِيُّ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ، قَالَ لَمَّا أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالنَّاقُوسِ يُعْمَلُ لِيُضْرَبَ بِهِ لِلنَّاسِ لِجَمْعِ الصَّلاَةِ طَافَ بِي وَأَنَا نَائِمٌ رَجُلٌ يَحْمِلُ نَاقُوسًا فِي يَدِهِ فَقُلْتُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَتَبِيعُ النَّاقُوسَ قَالَ وَمَا تَصْنَعُ بِهِ فَقُلْتُ نَدْعُو بِهِ إِلَى الصَّلاَةِ . قَالَ أَفَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى مَا هُوَ خَيْرٌ مِنْ ذَلِكَ فَقُلْتُ لَهُ بَلَى . قَالَ فَقَالَ تَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ قَالَ ثُمَّ اسْتَأْخَرَ عَنِّي غَيْرَ بَعِيدٍ ثُمَّ قَالَ وَتَقُولُ إِذَا أَقَمْتَ الصَّلاَةَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَلَمَّا أَصْبَحْتُ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ بِمَا رَأَيْتُ فَقَالَ " إِنَّهَا لَرُؤْيَا حَقٌّ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَقُمْ مَعَ بِلاَلٍ فَأَلْقِ عَلَيْهِ مَا رَأَيْتَ فَلْيُؤَذِّنْ بِهِ فَإِنَّهُ أَنْدَى صَوْتًا مِنْكَ " . فَقُمْتُ مَعَ بِلاَلٍ فَجَعَلْتُ أُلْقِيهِ عَلَيْهِ وَيُؤَذِّنُ بِهِ - قَالَ - فَسَمِعَ ذَلِكَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَهُوَ فِي بَيْتِهِ فَخَرَجَ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَيَقُولُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ مَا رَأَى . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَلِلَّهِ الْحَمْدُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَكَذَا رِوَايَةُ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَقَالَ فِيهِ ابْنُ إِسْحَاقَ عَنِ الزُّهْرِيِّ " اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ " . وَقَالَ مَعْمَرٌ وَيُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ فِيهِ " اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ " . لَمْ يُثَنِّيَا .
Waxaa nooga warramay Maxamed bin Mansuur al-Duusi, waxaa nooga warramay Yacquub, waxaa nooga warramay aabbahay, oo ka weriyey Maxamed bin Isxaaq, waxaa ii warramay Maxamed bin Ibraahiim bin al-Xaarith al-Taymi, oo ka weriyey Maxamed bin Cabdullaahi bin Zayd bin Cabdi Rabbihi, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay aabbahay Cabdullaahi bin Zayd, wuxuu yiri: Markii Rasuulka Alle ﷺ amray in la sameeyo daw si dadka loogu yeero salaadda, anigoo hurda ayaa waxaa ii yimid nin gacanta ku sita daw. Waxaan iri: 'Addoonka Allow, ma iibinaysaa dawga?' Wuxuu yiri: 'Maxaad ku samaynaysaa?' Waxaan iri: 'Waxaan ugu yeeraynaa dadka salaadda.' Wuxuu yiri: 'Miyaynaan kugu hagin wax ka khayr badan taas?' Waxaan iri: 'Haa.' Kadib wuxuu yiri: 'Waxaad tiraahdaa: Allaahu Akbar, Allaahu Akbar, Allaahu Akbar, Allaahu Akbar. Ash-hadu an laa ilaaha illallaah, Ash-hadu an laa ilaaha illallaah. Ash-hadu anna Muxammadan Rasuulullaah, Ash-hadu anna Muxammadan Rasuulullaah. Xayya calaṣ-ṣalaah, Xayya calaṣ-ṣalaah. Xayya calal-falaax, Xayya calal-falaax. Allaahu Akbar, Allaahu Akbar. Laa ilaaha illallaah.' Kadib xoogaa yar ayuu dib u hatay oo yiri: 'Markaad iqamaynayso salaaddana waxaad tiraahdaa: Allaahu Akbar, Allaahu Akbar. Ash-hadu an laa ilaaha illallaah, Ash-hadu anna Muxammadan Rasuulullaah. Xayya calaṣ-ṣalaah, Xayya calal-falaax. Qad qaamatiṣ-ṣalaah, Qad qaamatiṣ-ṣalaah. Allaahu Akbar, Allaahu Akbar. Laa ilaaha illallaah.' Markii subaxdii la gaaray, ayaan u imid Rasuulka Alle ﷺ oo uga warramay wixii aan arkay. Wuxuu yiri: 'Waa riyo xaq ah haddii Alle idmo. La kac Bilaal oo bar waxaad aragtay si uu ugu addimo, maxaa yeelay isagu codkiisu waa ka dheer yahay kaaga.' Markaas waan la kacay Bilaal, waanan barayay wuxuuna ku addimayay. Cumar bin al-Khadhaab ayaa maqlay isagoo gurigiisa ku jira, markaasuu soo baxay isagoo jiidayay maradiisii wuxuuna yiri: 'Kii xaqa kugu soo diray baan ku dhaartaye, Rasuulkii Allow, waxaan arkay mid la mid ah waxa uu arkay.' Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri: 'Alle ayaa mahad leh.' Abuu Daawud wuxuu yiri: Sidaan oo kale ayuu Al-Zuhri uga weriyey Saciid bin al-Musayyib oo ka weriyey Cabdullaahi bin Zayd. Ibnu Isxaaqna wuxuu Al-Zuhri ka weriyey: 'Allaahu Akbar, Allaahu Akbar, Allaahu Akbar, Allaahu Akbar.' Halka Macmar iyo Yuunus ay Al-Zuhri ka weriyeen: 'Allaahu Akbar, Allaahu Akbar' oo kaliya, mana aysan labaynin.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Aadaanka waxaa loo dejiyey baaq afka laga dhawaaqo ka dib riyo run ah.
Bulshadu waxay raadineysay hab ay dadka ugu yeerto salaadda. Cabdullaahi ibn Zayd wuxuu riyadiisa uga warramay Nabiga ﷺ, kaas oo u aqoonsaday riyo run ah, una amray Bilaal inuu ku dhawaaqo erayada aadaanka.
Baaqa go’an ee sheegaya in waqtigii salaaddu galay, mu’miniintana ugu yeeraya salaadda.
Baaqa la yiraahdo wax yar ka hor inta aan salaadda waajibka ahi bilaaban.
‘U kaalaya liibaanta’: waa martiqaad salaadda iyo khayrka uu Alle bixiyo.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in aadaanka iyo iqaamadu yihiin cibaadooyin leh qaab go’an oo lagu yiraahdo erayo laga soo wariyey. Riyadu kaligeed sharci ma noqon; Nabiga ﷺ ayaa xaqiijiyey oo amray in aadaanka la sameeyo. Werintu waxay xustaa kala duwanaansho ku saabsan inta jeer ee ‘Allaahu Akbar’ lagu celiyo; fuqahadu qaababkaas ayay uga hadlaan iyagoo ku salaynaya werino kala duwan oo sugan. Afarta madhab ee Sunnigu waxay aqoonsan yihiin aadaanka inuu yahay baaq loo jideeyey salaadda jamaacada, inkastoo ay ku kala duwan yihiin faahfaahinta erayada iyo sida loo dhawaaqo.
- Aadaanka si taxaddar leh u dhawaaq, oo si sax ah u baro erayadiisa go’an.
- Dadka ugu yeer salaadda erayo ku boorrinaya cibaadada iyo liibaanta.
- Riyo gaar ah ha u qaadan xeer diini ah ilaa lagu waafajiyo waxyiga iyo fasiraadda culimada aqoonta u leh.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.