Sunan Abi Dawud, xadiiska 498
Waxaa weriyey Abdullah ibn Zayd. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Zayd
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى الْخُتَّلِيُّ، وَزِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، - وَحَدِيثُ عَبَّادٍ أَتَمُّ - قَالاَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، - قَالَ زِيَادٌ أَخْبَرَنَا أَبُو بِشْرٍ، - عَنْ أَبِي عُمَيْرِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ عُمُومَةٍ، لَهُ مِنَ الأَنْصَارِ قَالَ اهْتَمَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلصَّلاَةِ كَيْفَ يَجْمَعُ النَّاسَ لَهَا فَقِيلَ لَهُ انْصِبْ رَايَةً عِنْدَ حُضُورِ الصَّلاَةِ فَإِذَا رَأَوْهَا آذَنَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا فَلَمْ يُعْجِبْهُ ذَلِكَ قَالَ فَذُكِرَ لَهُ الْقُنْعُ - يَعْنِي الشَّبُّورَ - وَقَالَ زِيَادٌ شَبُّورَ الْيَهُودِ فَلَمْ يُعْجِبْهُ ذَلِكَ وَقَالَ " هُوَ مِنْ أَمْرِ الْيَهُودِ " . قَالَ فَذُكِرَ لَهُ النَّاقُوسُ فَقَالَ " هُوَ مِنْ أَمْرِ النَّصَارَى " . فَانْصَرَفَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ وَهُوَ مُهْتَمٌّ لِهَمِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأُرِيَ الأَذَانَ فِي مَنَامِهِ - قَالَ - فَغَدَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَبَيْنَ نَائِمٍ وَيَقْظَانَ إِذْ أَتَانِي آتٍ فَأَرَانِي الأَذَانَ . قَالَ وَكَانَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ - رضى الله عنه - قَدْ رَآهُ قَبْلَ ذَلِكَ فَكَتَمَهُ عِشْرِينَ يَوْمًا - قَالَ - ثُمَّ أَخْبَرَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُ " مَا مَنَعَكَ أَنْ تُخْبِرَنِي " . فَقَالَ سَبَقَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ فَاسْتَحْيَيْتُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا بِلاَلُ قُمْ فَانْظُرْ مَا يَأْمُرُكَ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ فَافْعَلْهُ " . قَالَ فَأَذَّنَ بِلاَلٌ . قَالَ أَبُو بِشْرٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو عُمَيْرٍ أَنَّ الأَنْصَارَ تَزْعُمُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ لَوْلاَ أَنَّهُ كَانَ يَوْمَئِذٍ مَرِيضًا لَجَعَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُؤَذِّنًا .
Waxaa nooga warramay Cabbaad bin Muusa al-Khuttali iyo Ziyaad bin Ayuub — xadiiska Cabbaadna wuu ka dhammaystiran yahay — waxay yiraahdeen: Waxaa nooga warramay Hushaym, oo ka weriyey Abu Bishr, — Ziyaad wuxuu yiri: Waxaa noo warramay Abu Bishr, — oo ka weriyey Abu Cumayr bin Anas, oo ka weriyey adeerradiis oo reer Ansaar ah. Wuxuu yiri: Nabigu ﷺ wuxuu ka walwalay sidii dadka loogu soo ururin lahaa salaadda. Markaas baa lagu yiri: 'Taag calan marka la gaaro waqtiga salaadda; haddii ay arkaan, way isku sheegi doonaan.' Laakiin taas ma uusan jeclaysan. Kadib waxaa loo sheegay al-qunac (buunka), Ziyaadna wuxuu yiri: 'Buunka Yuhuudda.' Tana ma uusan jeclaysan, wuxuuna yiri: 'Tani waa arrinka Yuhuudda.' Waxaa kaloo loo sheegay gambaleelka, markaas buu yiri: 'Tani waa arrinka Nasaarada.' Cabdullaahi bin Zayd bin Cabdi Rabbihi wuxuu ka tagay isagoo ka walwalsan walwalka Rasuulka Allah ﷺ. Markaas baa riyo lagu baray addinka. Wuxuu yiri: 'Subaxdii ayaan u imid Rasuulka Allah ﷺ oo aan uga warramay. Waxaan iri: Rasuulkii Allow, anigoo u dhexeeya hurdo iyo toosnaan, ayaa qof ii yimid oo addinka i baray.' Wuxuu yiri: Cumar bin al-Khadhaab radiyAllahu canhu horey buu u arkay laakiin wuu qariyey labaatan maalmood. Wuxuu yiri: 'Kadib Nabiga ﷺ baan u sheegay, wuxuuna igu yiri: Maxaa kaa diiday inaad ii sheegto?' Waxaan iri: 'Cabdullaahi bin Zayd baa iga horreeyey, markaasaan xishooday.' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Bilaalow, kac oo eeg waxa uu Cabdullaahi bin Zayd ku amrayo, sameena.' Markaas Bilaal wuu addimay. Abu Bishr wuxuu yiri: Abu Cumayr baa ii sheegay in reer Ansaar ay sheegaan in haddii uusan Cabdullaahi bin Zayd jirranayn maalintaas, Rasuulka Allah ﷺ wuxuu ka dhigi lahaa mu'addin.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Aadaanka waxaa loo dejiyey inuu noqdo baaq la garan karo oo salaadda loogu yeedho.
Nebigu ﷺ wuxuu raadinayey hab ku habboon oo bulshada loogu yeedho si ay salaadda isugu yimaaddaan. Calan, buun iyo gambaleel ayaa la soo jeediyey, balse midkoodna ma uusan raalli gelin; dabadeed Cabdullaahi ibn Zayd wuxuu riyo ku arkay Aadaanka.
Baaqa joogtada ah ee sheegaya in waqtigii salaaddu la gaadhay.
Qofka ku dhawaaqa Aadaanka.
Dadka Madiina ee taageeray Nebiga ﷺ iyo Muslimiinta.
Culimadu waxay xadiiskan ka fahmeen in Aadaanku yahay baaq Islaami ah oo la garan karo oo salaadda loogu yeedho, iyo in Nebigu ﷺ ansixiyey riyadii Cabdullaahi ibn Zayd markii uu Bilaal ku amray inuu baaqa ku dhawaaqo. Sidaas darteed, riyadu keligeed ma aysan noqon xeer diini ah; ansixinta Nebiga ﷺ ayaa siisay macne. Xadiisku sidoo kale wuxuu muujinayaa in hawl ku habboon loo dhiibi karo qof aan ahayn kii markii hore arkay qaabkeeda.
- Marka Aadaanka la yeedhiyo, jooji hawlaha maalinlaha ah oo isu diyaari salaadda.
- Hawlaha diineed ee wadajirka ah u raadi hab cad oo dhowraya aqoonsiga Islaamka.
- Hawlaha ku habboon u dhiib dad lagu kalsoon yahay, si wadajir ahna ugu adeeg bulshada.
Werintani iyaduna waxay sharxaysaa sida loo bartay baaqa salaadda, waxayna dhammaystiraysaa qisada dejintiisa.
Sunan Abi Dawud · #500 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa erayada iyo sida loo fuliyo baaqa salaadda.
Sahih al-Bukhari · #603 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu xusayaa sida saxaabadu uga wada hadleen hab dadka loogu yeedho si ay salaadda isugu yimaaddaan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.