Sunan Abi Dawud, xadiiska 5185
Waxaa weriyey Qays ibn Sa'd. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Qays ibn Sa'd
Riwaayadda
حَدَّثَنَا هِشَامٌ أَبُو مَرْوَانَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، - الْمَعْنَى - قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ أَبِي كَثِيرٍ، يَقُولُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ، عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ زَارَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَنْزِلِنَا فَقَالَ " السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ " . فَرَدَّ سَعْدٌ رَدًّا خَفِيًّا . قَالَ قَيْسٌ فَقُلْتُ أَلاَ تَأْذَنُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ ذَرْهُ يُكْثِرْ عَلَيْنَا مِنَ السَّلاَمِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ " . فَرَدَّ سَعْدٌ رَدًّا خَفِيًّا ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ " . ثُمَّ رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاتَّبَعَهُ سَعْدٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ أَسْمَعُ تَسْلِيمَكَ وَأَرُدُّ عَلَيْكَ رَدًّا خَفِيًّا لِتُكْثِرَ عَلَيْنَا مِنَ السَّلاَمِ . قَالَ فَانْصَرَفَ مَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ لَهُ سَعْدٌ بِغِسْلٍ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ نَاوَلَهُ مِلْحَفَةً مَصْبُوغَةً بِزَعْفَرَانٍ أَوْ وَرْسٍ فَاشْتَمَلَ بِهَا ثُمَّ رَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ وَهُوَ يَقُولُ " اللَّهُمَّ اجْعَلْ صَلَوَاتِكَ وَرَحْمَتَكَ عَلَى آلِ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ " . قَالَ ثُمَّ أَصَابَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الطَّعَامِ فَلَمَّا أَرَادَ الاِنْصِرَافَ قَرَّبَ لَهُ سَعْدٌ حِمَارًا قَدْ وَطَّأَ عَلَيْهِ بِقَطِيفَةٍ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ سَعْدٌ يَا قَيْسُ اصْحَبْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ قَيْسٌ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ارْكَبْ " . فَأَبَيْتُ ثُمَّ قَالَ " إِمَّا أَنْ تَرْكَبَ وَإِمَّا أَنْ تَنْصَرِفَ " . قَالَ فَانْصَرَفْتُ . قَالَ هِشَامٌ أَبُو مَرْوَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ وَابْنُ سَمَاعَةَ عَنِ الأَوْزَاعِيِّ مُرْسَلاً وَلَمْ يَذْكُرَا قَيْسَ بْنَ سَعْدٍ .
Qays ibn Sacd wuxuu yiri: Rasuulka Allah ﷺ ayaa noogu yimid gurigeena, wuxuuna yiri:
"As-salaamu calaykum wa raxmatullaahi!" Sacd wuxuu ugu jawaabay cod hooseeya. Qays wuxuu yiri: Waxaan iri, "Miyaadan u oggolaanayn Rasuulka Allah ﷺ inuu soo galo?" Wuxuu yiri, "Daaya, ha noo badiyo salaanta e." Markaas Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "As-salaamu calaykum wa raxmatullaahi!" Sacd mar kale ayuu cod hooseeya ugu jawaabay. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu markale yiri: "As-salaamu calaykum wa raxmatullaahi!" Kadibna Rasuulka Allah ﷺ wuu ka dhaqaaqay, Sacdna wuu daba galay oo wuxuu yiri: "Rasuulkii Allow, waan maqlayey salaantaada, waxaanan kuugu jawaabayey cod hooseeya si aad noogu badiso salaanta." Markaas Rasuulka Allah ﷺ wuu la soo noqday. Sacd wuxuu u diyaariyey biyo qubays, wuuna qubaystay. Kadibna wuxuu siiyey maro dheer oo lagu midabeeyey sacfaraan ama wars, wuuna isku duubay. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu kor u qaaday gacmihiisa isagoo leh: "Allaahumma ijcal salawaatika wa raxmataka calaa aali Sacd ibn Cubaadah!" (Allow, naxariistaada iyo raxmadaada ka yeel reer Sacd ibn Cubaadah!) Kadibna Rasuulka Allah ﷺ wuxuu cunay cuntadoodii. Markuu rabay inuu baxo, Sacd wuxuu u keenay dameer la saaray buste, markaasuu Rasuulka Allah ﷺ fuulay. Sacd wuxuu yiri: "Qaysow, la soco Rasuulka Allah ﷺ." Qays wuxuu yiri: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu igu yiri: "Fuul." Waan diiday. Markaas wuxuu yiri: "Ama fuul ama iska tag." Markaas waan iska tagay. Hishaam Abuu Marwaan wuxuu ka weriyey Muxammad ibn Cabdirraxmaan ibn Ascad ibn Zuraarah. Abuu Daawud wuxuu yiri: Cumar ibn Cabdil-Waaxid iyo Ibn Samaacah waxay ka weriyeen Al-Awzaacii iyadoo mursal ah (saxaabiga lama sheegin), mana ay xusin Qays ibn Sacd.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Martidu si joogto ah ayuu u salaamaa, dabadeedna martigeliyuhu si diirran ayuu u soo dhaweeyaa.
Nooc werin ah oo silsiladdeeda uu ka maqan yahay weriyaha saxaabiga ah.
Midab-huruud laga sameeyo dhir, kaas oo werinta lagu xusay saffron-ka agtiisa.
Salaanta Islaamka: ‘Nabad iyo naxariista Alle korkiinna ha ahaato.’
Culimadu waxay salaamidda soo noqnoqota marka la booqanayo ku tilmaamaan edeb wanaagsan, hase yeeshee werintan daciifka ahi ma aha daliil madax-bannaan oo taas lagu sugo. Waajibka ah in salaanta laga jawaabo wuxuu ku dhisan yahay daliillo xooggan, oo ay ku jirto werinta saxiixa ah ee sheegaysa in salaanta laga jawaabo. Sidaas darteed, faahfaahinta ku saabsan dib u dhigista oggolaanshaha iyo in si ula kac ah cod hoose loogu jawaabo looma qori karo xeer go'an.
- Salaanta si cad oo saaxiibtinimo leh uga jawaab si qofka kale u maqlo jawaabtaada.
- Markaad booqanayso, si edeb leh oggolaansho u weydiiso ka hor intaadan gelin.
- Martida si fiiro leh u soo dhawee, martigelinna u samee adigoon werino daciif ah waajib ka dhigin.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.